Морфология › бас
бас
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | басым | бастарым |
| сен | басың | бастарың |
| сиз | басыңыз | бастарыңыз |
| ал | басы | бастары |
| биз | басыбыз | бастарыбыз |
| силер | басыңар | бастарыңар |
| сиздер | басыңыздар | бастарыңыздар |
| алар | басы | бастары |
| жалпы таандык (-ныкы) | бастыкы | бастардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | басым | басың | басыңыз | басы | басыбыз | басыңар | басыңыздар | басы |
| Илик | басымдын / басымын | басыңдын / басыңын | басыңыздын | басынын | басыбыздын | басыңардын | басыңыздардын | басынын |
| Барыш | басыма | басыңа | басыңызга | басына | басыбызга | басыңарга | басыңыздарга | басына |
| Табыш | басымы / басымды | басыңды / басыңы | басыңызды | басын | басыбызды | басыңарды | басыңыздарды | басын |
| Жатыш | басымда | басыңда | басыңызда | басында | басыбызда | басыңарда | басыңыздарда | басында |
| Чыгыш | басымдан / басыман | басыңдан / басыңан | басыңыздан | басынан | басыбыздан | басыңардан | басыңыздардан | басынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | бастарым | бастарың | бастарыңыз | бастары | бастарыбыз | бастарыңар | бастарыңыздар | бастары |
| Илик | бастарымдын / бастарымын | бастарыңдын / бастарыңын | бастарыңыздын | бастарынын | бастарыбыздын | бастарыңардын | бастарыңыздардын | бастарынын |
| Барыш | бастарыма | бастарыңа | бастарыңызга | бастарына | бастарыбызга | бастарыңарга | бастарыңыздарга | бастарына |
| Табыш | бастарымды / бастарымы | бастарыңды / бастарыңы | бастарыңызды | бастарын | бастарыбызды | бастарыңарды | бастарыңыздарды | бастарын |
| Жатыш | бастарымда | бастарыңда | бастарыңызда | бастарында | бастарыбызда | бастарыңарда | бастарыңыздарда | бастарында |
| Чыгыш | бастарымдан / бастарыман | бастарыңдан / бастарыңан | бастарыңыздан | бастарынан | бастарыбыздан | бастарыңардан | бастарыңыздардан | бастарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | басмын | баспыз |
| 2-жак | бассың | бассыңар |
| 2-жак (сылык) | бассыз | бассыздар |
| жатыш · 1-жак | бастамын | бастабыз |
| жатыш · 2-жак | бастасың | бастасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | бастасыз | бастасыздар |
| чыгыш · 1-жак | бастанмын | бастанбыз |
| чыгыш · 2-жак | бастансың | бастансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | бастансыз | бастансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | бас | бастар |
| Илик | бастын | бастардын |
| Барыш | баска | бастарга |
| Табыш | басты | бастарды |
| Жатыш | баста | бастарда |
| Чыгыш | бастан | бастардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | басым | бастарым |
| сен | басың | бастарың |
| сиз | басыңыз | бастарыңыз |
| ал | басы | бастары |
| биз | басыбыз | бастарыбыз |
| силер | басыңар | бастарыңар |
| сиздер | басыңыздар | бастарыңыздар |
| алар | басы | бастары |
| жалпы таандык (-ныкы) | бастыкы | бастардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | басым | басың | басыңыз | басы | басыбыз | басыңар | басыңыздар | басы |
| Илик | басымдын / басымын | басыңдын / басыңын | басыңыздын | басынын | басыбыздын | басыңардын | басыңыздардын | басынын |
| Барыш | басыма | басыңа | басыңызга | басына | басыбызга | басыңарга | басыңыздарга | басына |
| Табыш | басымы / басымды | басыңды / басыңы | басыңызды | басын | басыбызды | басыңарды | басыңыздарды | басын |
| Жатыш | басымда | басыңда | басыңызда | басында | басыбызда | басыңарда | басыңыздарда | басында |
| Чыгыш | басымдан / басыман | басыңдан / басыңан | басыңыздан | басынан | басыбыздан | басыңардан | басыңыздардан | басынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | бастарым | бастарың | бастарыңыз | бастары | бастарыбыз | бастарыңар | бастарыңыздар | бастары |
| Илик | бастарымдын / бастарымын | бастарыңдын / бастарыңын | бастарыңыздын | бастарынын | бастарыбыздын | бастарыңардын | бастарыңыздардын | бастарынын |
| Барыш | бастарыма | бастарыңа | бастарыңызга | бастарына | бастарыбызга | бастарыңарга | бастарыңыздарга | бастарына |
| Табыш | бастарымды / бастарымы | бастарыңды / бастарыңы | бастарыңызды | бастарын | бастарыбызды | бастарыңарды | бастарыңыздарды | бастарын |
| Жатыш | бастарымда | бастарыңда | бастарыңызда | бастарында | бастарыбызда | бастарыңарда | бастарыңыздарда | бастарында |
| Чыгыш | бастарымдан / бастарыман | бастарыңдан / бастарыңан | бастарыңыздан | бастарынан | бастарыбыздан | бастарыңардан | бастарыңыздардан | бастарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | басмын | баспыз |
| 2-жак | бассың | бассыңар |
| 2-жак (сылык) | бассыз | бассыздар |
| жатыш · 1-жак | бастамын | бастабыз |
| жатыш · 2-жак | бастасың | бастасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | бастасыз | бастасыздар |
| чыгыш · 1-жак | бастанмын | бастанбыз |
| чыгыш · 2-жак | бастансың | бастансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | бастансыз | бастансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | басыраак |
бас-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | басам / басамын | басасың | басасыз | басат | басабыз | басасыңар | басасыздар | басат / басышат |
| Айкын өткөн чак | бастым | бастың | бастыңыз | басты | бастык | бастыңар | бастыңыздар | басты / басышты |
| Жалпы өткөн чак | басканмын / баскамын / баскам | баскансың | баскансыз | баскан | басканбыз | баскансыңар | баскансыздар | баскан |
| Капыскы өткөн чак | басыптырмын / басыпмын | басыптырсың / басыпсың | басыптырсыз / басыпсыз | басыптыр | басыптырбыз / басыппыз | басыптырсыңар / басыпсыңар | басыптырсыздар / басыпсыздар | басыптыр / басышыптыр |
| Адат өткөн чак | басчумун | басчусуң | басчусуз | басчу | басчубуз | басчусуңар | басчусуздар | басчу |
| Арсар келер чак | басармын | басарсың | басарсыз | басар | басарбыз | басарсыңар | басарсыздар | басар |
| Шарттуу ыңгай | бассам | бассаң | бассаңыз | басса | бассак | бассаңар | бассаңыздар | басса / басышса |
| Тилек ыңгай | баскым | баскың | баскыңыз | баскысы | баскыбыз | баскыңар | баскыңыздар | баскысы |
| Буйрук ыңгай | басайын | бас | басыңыз | бассын | басалы | баскыла | басыңыздар | бассын |
| Ниет ыңгай | басмакчымын / басмакмын | басмакчысың / басмаксың | басмакчысыз / басмаксыз | басмак / басмакчы | басмакчыбыз / басмакпыз | басмакчысыңар / басмаксыңар | басмакчысыздар / басмаксыздар | басмак / басмакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | баспайм / баспаймын | баспайсың | баспайсыз | баспайт | баспайбыз | баспайсыңар | баспайсыздар | баспайт / басышпайт |
| Айкын өткөн чак | баспадым | баспадың | баспадыңыз | баспады | баспадык | баспадыңар | баспадыңыздар | баспады / басышпады |
| Жалпы өткөн чак | баспаганмын | баспагансың | баспагансыз | баспаган | баспаганбыз | баспагансыңар | баспагансыздар | баспаган |
| Капыскы өткөн чак | баспаптырмын | баспаптырсың | баспаптырсыз | баспаптыр | баспаптырбыз | баспаптырсыңар | баспаптырсыздар | баспаптыр |
| Арсар келер чак | баспасмын | баспассың | баспассыз | баспас | баспаспыз | — | — | баспас |
| Шарттуу ыңгай | баспасам | баспасаң | баспасаңыз | баспаса | баспасак | баспасаңар | баспасаңыздар | басышпаса / баспаса |
| Буйрук ыңгай | баспайын | баспа | баспаңыз | баспасын | баспайлы | баспагыла | баспаңыздар | баспасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | басуу |
| -ыш | басыш |
| -мак | басмак |
| -май | басмай |
| -баш | баспаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | баскан |
| -ар | басар |
| -бас | баспас |
| -уучу | басуучу |
| -чу | басчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | баса |
| -ып | басып |
| -ганы | басканы |
| -ганча | басканча |
| -гыча | баскыча |
| -майынча | басмайынча |