Морфология › бат
бат
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бат | баттар |
| Родительный | баттын | баттардын |
| Дательный | батка | баттарга |
| Винительный | батты | баттарды |
| Местный | батта | баттарда |
| Исходный | баттан | баттардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | батым | баттарым |
| ты | батың | баттарың |
| Вы | батыңыз | баттарыңыз |
| он, она | баты | баттары |
| мы | батыбыз | баттарыбыз |
| вы | батыңар | баттарыңар |
| Вы (мн.) | батыңыздар | баттарыңыздар |
| они | баты | баттары |
| общая принадлежность (-ныкы) | баттыкы | баттардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | батым | батың | батыңыз | баты | батыбыз | батыңар | батыңыздар | баты |
| Родительный | батымдын / батымын | батыңдын / батыңын | батыңыздын | батынын | батыбыздын | батыңардын | батыңыздардын | батынын |
| Дательный | батыма | батыңа | батыңызга | батына | батыбызга | батыңарга | батыңыздарга | батына |
| Винительный | батымы / батымды | батыңды / батыңы | батыңызды | батын | батыбызды | батыңарды | батыңыздарды | батын |
| Местный | батымда | батыңда | батыңызда | батында | батыбызда | батыңарда | батыңыздарда | батында |
| Исходный | батымдан / батыман | батыңдан / батыңан | батыңыздан | батынан | батыбыздан | батыңардан | батыңыздардан | батынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | баттарым | баттарың | баттарыңыз | баттары | баттарыбыз | баттарыңар | баттарыңыздар | баттары |
| Родительный | баттарымдын / баттарымын | баттарыңдын / баттарыңын | баттарыңыздын | баттарынын | баттарыбыздын | баттарыңардын | баттарыңыздардын | баттарынын |
| Дательный | баттарыма | баттарыңа | баттарыңызга | баттарына | баттарыбызга | баттарыңарга | баттарыңыздарга | баттарына |
| Винительный | баттарымды / баттарымы | баттарыңды / баттарыңы | баттарыңызды | баттарын | баттарыбызды | баттарыңарды | баттарыңыздарды | баттарын |
| Местный | баттарымда | баттарыңда | баттарыңызда | баттарында | баттарыбызда | баттарыңарда | баттарыңыздарда | баттарында |
| Исходный | баттарымдан / баттарыман | баттарыңдан / баттарыңан | баттарыңыздан | баттарынан | баттарыбыздан | баттарыңардан | баттарыңыздардан | баттарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | батмын | батпыз |
| 2е лицо | батсың | батсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | батсыз | батсыздар |
| местный · 1е лицо | баттамын | баттабыз |
| местный · 2е лицо | баттасың | баттасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | баттасыз | баттасыздар |
| исходный · 1е лицо | баттанмын | баттанбыз |
| исходный · 2е лицо | баттансың | баттансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | баттансыз | баттансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бат | баттар |
| Родительный | баттын | баттардын |
| Дательный | батка | баттарга |
| Винительный | батты | баттарды |
| Местный | батта | баттарда |
| Исходный | баттан | баттардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | батым | баттарым |
| ты | батың | баттарың |
| Вы | батыңыз | баттарыңыз |
| он, она | баты | баттары |
| мы | батыбыз | баттарыбыз |
| вы | батыңар | баттарыңар |
| Вы (мн.) | батыңыздар | баттарыңыздар |
| они | баты | баттары |
| общая принадлежность (-ныкы) | баттыкы | баттардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | батым | батың | батыңыз | баты | батыбыз | батыңар | батыңыздар | баты |
| Родительный | батымдын / батымын | батыңдын / батыңын | батыңыздын | батынын | батыбыздын | батыңардын | батыңыздардын | батынын |
| Дательный | батыма | батыңа | батыңызга | батына | батыбызга | батыңарга | батыңыздарга | батына |
| Винительный | батымы / батымды | батыңды / батыңы | батыңызды | батын | батыбызды | батыңарды | батыңыздарды | батын |
| Местный | батымда | батыңда | батыңызда | батында | батыбызда | батыңарда | батыңыздарда | батында |
| Исходный | батымдан / батыман | батыңдан / батыңан | батыңыздан | батынан | батыбыздан | батыңардан | батыңыздардан | батынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | баттарым | баттарың | баттарыңыз | баттары | баттарыбыз | баттарыңар | баттарыңыздар | баттары |
| Родительный | баттарымдын / баттарымын | баттарыңдын / баттарыңын | баттарыңыздын | баттарынын | баттарыбыздын | баттарыңардын | баттарыңыздардын | баттарынын |
| Дательный | баттарыма | баттарыңа | баттарыңызга | баттарына | баттарыбызга | баттарыңарга | баттарыңыздарга | баттарына |
| Винительный | баттарымды / баттарымы | баттарыңды / баттарыңы | баттарыңызды | баттарын | баттарыбызды | баттарыңарды | баттарыңыздарды | баттарын |
| Местный | баттарымда | баттарыңда | баттарыңызда | баттарында | баттарыбызда | баттарыңарда | баттарыңыздарда | баттарында |
| Исходный | баттарымдан / баттарыман | баттарыңдан / баттарыңан | баттарыңыздан | баттарынан | баттарыбыздан | баттарыңардан | баттарыңыздардан | баттарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | батмын | батпыз |
| 2е лицо | батсың | батсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | батсыз | батсыздар |
| местный · 1е лицо | баттамын | баттабыз |
| местный · 2е лицо | баттасың | баттасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | баттасыз | баттасыздар |
| исходный · 1е лицо | баттанмын | баттанбыз |
| исходный · 2е лицо | баттансың | баттансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | баттансыз | баттансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | батыраак |
бат-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | батам / батамын | батасың | батасыз | батат | батабыз | батасыңар | батасыздар | батат / батышат |
| Прошедшее определенное время | баттым | баттың | баттыңыз | батты | баттык | баттыңар | баттыңыздар | батты / батышты |
| Прошедщее неопределенное время | батканмын / баткамын / баткам | баткансың | баткансыз | баткан | батканбыз | баткансыңар | баткансыздар | баткан |
| Прошедшее субъективное время | батыптырмын / батыпмын | батыпсың / батыптырсың | батыптырсыз / батыпсыз | батыптыр | батыппыз / батыптырбыз | батыптырсыңар / батыпсыңар | батыптырсыздар / батыпсыздар | батыптыр / батышыптыр |
| Прошедшее длительное | батчумун | батчусуң | батчусуз | батчу | батчубуз | батчусуңар | батчусуздар | батчу |
| Неопределенное будущее время | батармын | батарсың | батарсыз | батар | батарбыз | батарсыңар | батарсыздар | батар |
| Условное наклонение | батсам | батсаң | батсаңыз | батса | батсак | батсаңар | батсаңыздар | батса / батышса |
| Желательное наклонение | баткым | баткың | баткыңыз | баткысы | баткыбыз | баткыңар | баткыңыздар | баткысы |
| Повелительное наклонение | батайын | бат | батыңыз | батсын | баталы | баткыла | батыңыздар | батсын |
| Наклонение намерения | батмакчымын / батмакмын | батмакчысың / батмаксың | батмакчысыз / батмаксыз | батмак / батмакчы | батмакчыбыз / батмакпыз | батмакчысыңар / батмаксыңар | батмакчысыздар / батмаксыздар | батмак / батмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | батпаймын / батпайм | батпайсың | батпайсыз | батпайт | батпайбыз | батпайсыңар | батпайсыздар | батпайт / батышпайт |
| Прошедшее определенное время | батпадым | батпадың | батпадыңыз | батпады | батпадык | батпадыңар | батпадыңыздар | батпады / батышпады |
| Прошедщее неопределенное время | батпаганмын | батпагансың | батпагансыз | батпаган | батпаганбыз | батпагансыңар | батпагансыздар | батпаган |
| Прошедшее субъективное время | батпаптырмын | батпаптырсың | батпаптырсыз | батпаптыр | батпаптырбыз | батпаптырсыңар | батпаптырсыздар | батпаптыр |
| Неопределенное будущее время | батпасмын | батпассың | батпассыз | батпас | батпаспыз | — | — | батпас |
| Условное наклонение | батпасам | батпасаң | батпасаңыз | батпаса | батпасак | батпасаңар | батпасаңыздар | батышпаса / батпаса |
| Повелительное наклонение | батпайын | батпа | батпаңыз | батпасын | батпайлы | батпагыла | батпаңыздар | батпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | батуу |
| -ыш | батыш |
| -мак | батмак |
| -май | батмай |
| -баш | батпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | баткан |
| -ар | батар |
| -бас | батпас |
| -уучу | батуучу |
| -чу | батчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | бата |
| -ып | батып |
| -ганы | батканы |
| -ганча | батканча |
| -гыча | баткыча |
| -майынча | батмайынча |