Морфология › бүр
бүр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бүр | бүрлөр |
| Родительный | бүрдүн | бүрлөрдүн |
| Дательный | бүргө | бүрлөргө |
| Винительный | бүрдү | бүрлөрдү |
| Местный | бүрдө | бүрлөрдө |
| Исходный | бүрдөн | бүрлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | бүрүм | бүрлөрүм |
| ты | бүрүң | бүрлөрүң |
| Вы | бүрүңүз | бүрлөрүңүз |
| он, она | бүрү | бүрлөрү |
| мы | бүрүбүз | бүрлөрүбүз |
| вы | бүрүңөр | бүрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | бүрүңүздөр | бүрлөрүңүздөр |
| они | бүрү | бүрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | бүрдүкү | бүрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүрүм | бүрүң | бүрүңүз | бүрү | бүрүбүз | бүрүңөр | бүрүңүздөр | бүрү |
| Родительный | бүрүмдүн / бүрүмүн | бүрүңдүн / бүрүңүн | бүрүңүздүн | бүрүнүн | бүрүбүздүн | бүрүңөрдүн | бүрүңүздөрдүн | бүрүнүн |
| Дательный | бүрүмө | бүрүңө | бүрүңүзгө | бүрүнө | бүрүбүзгө | бүрүңөргө | бүрүңүздөргө | бүрүнө |
| Винительный | бүрүмдү / бүрүмү | бүрүңдү / бүрүңү | бүрүңүздү | бүрүн | бүрүбүздү | бүрүңөрдү | бүрүңүздөрдү | бүрүн |
| Местный | бүрүмдө | бүрүңдө | бүрүңүздө | бүрүндө | бүрүбүздө | бүрүңөрдө | бүрүңүздөрдө | бүрүндө |
| Исходный | бүрүмдөн / бүрүмөн | бүрүңдөн / бүрүңөн | бүрүңүздөн | бүрүнөн | бүрүбүздөн | бүрүңөрдөн | бүрүңүздөрдөн | бүрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | бүрлөрүм | бүрлөрүң | бүрлөрүңүз | бүрлөрү | бүрлөрүбүз | бүрлөрүңөр | бүрлөрүңүздөр | бүрлөрү |
| Родительный | бүрлөрүмдүн / бүрлөрүмүн | бүрлөрүңдүн / бүрлөрүңүн | бүрлөрүңүздүн | бүрлөрүнүн | бүрлөрүбүздүн | бүрлөрүңөрдүн | бүрлөрүңүздөрдүн | бүрлөрүнүн |
| Дательный | бүрлөрүмө | бүрлөрүңө | бүрлөрүңүзгө | бүрлөрүнө | бүрлөрүбүзгө | бүрлөрүңөргө | бүрлөрүңүздөргө | бүрлөрүнө |
| Винительный | бүрлөрүмдү / бүрлөрүмү | бүрлөрүңдү / бүрлөрүңү | бүрлөрүңүздү | бүрлөрүн | бүрлөрүбүздү | бүрлөрүңөрдү | бүрлөрүңүздөрдү | бүрлөрүн |
| Местный | бүрлөрүмдө | бүрлөрүңдө | бүрлөрүңүздө | бүрлөрүндө | бүрлөрүбүздө | бүрлөрүңөрдө | бүрлөрүңүздөрдө | бүрлөрүндө |
| Исходный | бүрлөрүмдөн / бүрлөрүмөн | бүрлөрүңдөн / бүрлөрүңөн | бүрлөрүңүздөн | бүрлөрүнөн | бүрлөрүбүздөн | бүрлөрүңөрдөн | бүрлөрүңүздөрдөн | бүрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | бүрмүн | бүрбүз |
| 2е лицо | бүрсүң | бүрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | бүрсүз | бүрсүздөр |
| местный · 1е лицо | бүрдөмүн | бүрдөбүз |
| местный · 2е лицо | бүрдөсүң | бүрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | бүрдөсүз | бүрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | бүрдөнмүн | бүрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | бүрдөнсүң | бүрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | бүрдөнсүз | бүрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
бүр-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | бүрөмүн / бүрөм | бүрөсүң | бүрөсүз | бүрөт | бүрөбүз | бүрөсүңөр | бүрөсүздөр | бүрүшөт / бүрөт |
| Прошедшее определенное время | бүрдүм | бүрдүң | бүрдүңүз | бүрдү | бүрдүк | бүрдүңөр | бүрдүңүздөр | бүрүштү / бүрдү |
| Прошедщее неопределенное время | бүргөмүн / бүргөнмүн / бүргөм | бүргөнсүң | бүргөнсүз | бүргөн | бүргөнбүз | бүргөнсүңөр | бүргөнсүздөр | бүргөн |
| Прошедшее субъективное время | бүрүптүрмүн / бүрүпмүн | бүрүптүрсүң / бүрүпсүң | бүрүптүрсүз / бүрүпсүз | бүрүптүр | бүрүптүрбүз / бүрүппүз | бүрүптүрсүңөр / бүрүпсүңөр | бүрүптүрсүздөр / бүрүпсүздөр | бүрүшүптүр / бүрүптүр |
| Прошедшее длительное | бүрчүмүн | бүрчүсүң | бүрчүсүз | бүрчү | бүрчүбүз | бүрчүсүңөр | бүрчүсүздөр | бүрчү |
| Неопределенное будущее время | бүрөрмүн | бүрөрсүң | бүрөрсүз | бүрөр | бүрөрбүз | бүрөрсүңөр | бүрөрсүздөр | бүрөр |
| Условное наклонение | бүрсөм | бүрсөң | бүрсөңүз | бүрсө | бүрсөк | бүрсөңөр | бүрсөңүздөр | бүрүшсө / бүрсө |
| Желательное наклонение | бүргүм | бүргүң | бүргүңүз | бүргүсү | бүргүбүз | бүргүңөр | бүргүңүздөр | бүргүсү |
| Повелительное наклонение | бүрөйүн | бүр | бүрүңүз | бүрсүн | бүрөлү | бүргүлө | бүрүңүздөр | бүрсүн |
| Наклонение намерения | бүрмөкчүмүн / бүрмөкмүн | бүрмөкчүсүң / бүрмөксүң | бүрмөкчүсүз / бүрмөксүз | бүрмөкчү / бүрмөк | бүрмөкчүбүз / бүрмөкпүз | бүрмөкчүсүңөр / бүрмөксүңөр | бүрмөкчүсүздөр / бүрмөксүздөр | бүрмөкчү / бүрмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | бүрбөймүн / бүрбөйм | бүрбөйсүң | бүрбөйсүз | бүрбөйт | бүрбөйбүз | бүрбөйсүңөр | бүрбөйсүздөр | бүрүшпөйт / бүрбөйт |
| Прошедшее определенное время | бүрбөдүм | бүрбөдүң | бүрбөдүңүз | бүрбөдү | бүрбөдүк | бүрбөдүңөр | бүрбөдүңүздөр | бүрүшпөдү / бүрбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | бүрбөгөнмүн | бүрбөгөнсүң | бүрбөгөнсүз | бүрбөгөн | бүрбөгөнбүз | бүрбөгөнсүңөр | бүрбөгөнсүздөр | бүрбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | бүрбөптүрмүн | бүрбөптүрсүң | бүрбөптүрсүз | бүрбөптүр | бүрбөптүрбүз | бүрбөптүрсүңөр | бүрбөптүрсүздөр | бүрбөптүр |
| Неопределенное будущее время | бүрбөсмүн | бүрбөссүң | бүрбөссүз | бүрбөс | бүрбөспүз | — | — | бүрбөс |
| Условное наклонение | бүрбөсөм | бүрбөсөң | бүрбөсөңүз | бүрбөсө | бүрбөсөк | бүрбөсөңөр | бүрбөсөңүздөр | бүрүшпөсө / бүрбөсө |
| Повелительное наклонение | бүрбөйүн | бүрбө | бүрбөңүз | бүрбөсүн | бүрбөйлү | бүрбөгүлө | бүрбөңүздөр | бүрбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | бүрүү |
| -ыш | бүрүш |
| -мак | бүрмөк |
| -май | бүрмөй |
| -баш | бүрбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | бүргөн |
| -ар | бүрөр |
| -бас | бүрбөс |
| -уучу | бүрүүчү |
| -чу | бүрчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | бүрө |
| -ып | бүрүп |
| -ганы | бүргөнү |
| -ганча | бүргөнчө |
| -гыча | бүргүчө |
| -майынча | бүрмөйүнчө |