Морфология › бул
бул
Категория падежа Правило
| Единственное число | |
|---|---|
| Именительный | бул |
| Родительный | мунун |
| Дательный | буга |
| Винительный | муну |
| Местный | мында |
| Исходный | мындан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бул | булар |
| Родительный | мунун | булардын |
| Дательный | буга | буларга |
| Винительный | муну | буларды |
| Местный | мында | буларда |
| Исходный | мындан | булардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | булум | буларым |
| ты | булуң | буларың |
| Вы | булуңуз | буларыңыз |
| он, она | булу | булары |
| мы | булубуз | буларыбыз |
| вы | булуңар | буларыңар |
| Вы (мн.) | булуңуздар | буларыңыздар |
| они | булу | булары |
| общая принадлежность (-ныкы) | булдуку | булардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булум | булуң | булуңуз | булу | булубуз | булуңар | булуңуздар | булу |
| Родительный | булумдун / булумун | булуңдун / булуңун | булуңуздун | булунун | булубуздун | булуңардын | булуңуздардын | булунун |
| Дательный | булума | булуңа | булуңузга | булуна | булубузга | булуңарга | булуңуздарга | булуна |
| Винительный | булумду / булуму | булуңу / булуңду | булуңузду | булун | булубузду | булуңарды | булуңуздарды | булун |
| Местный | булумда | булуңда | булуңузда | булунда | булубузда | булуңарда | булуңуздарда | булунда |
| Исходный | булумдан / булуман | булуңдан / булуңан | булуңуздан | булунан | булубуздан | булуңардан | булуңуздардан | булунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | буларым | буларың | буларыңыз | булары | буларыбыз | буларыңар | буларыңыздар | булары |
| Родительный | буларымдын / буларымын | буларыңдын / буларыңын | буларыңыздын | буларынын | буларыбыздын | буларыңардын | буларыңыздардын | буларынын |
| Дательный | буларыма | буларыңа | буларыңызга | буларына | буларыбызга | буларыңарга | буларыңыздарга | буларына |
| Винительный | буларымды / буларымы | буларыңды / буларыңы | буларыңызды | буларын | буларыбызды | буларыңарды | буларыңыздарды | буларын |
| Местный | буларымда | буларыңда | буларыңызда | буларында | буларыбызда | буларыңарда | буларыңыздарда | буларында |
| Исходный | буларымдан / буларыман | буларыңдан / буларыңан | буларыңыздан | буларынан | буларыбыздан | буларыңардан | буларыңыздардан | буларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | булмун | булбуз |
| 2е лицо | булсуң | булсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | булсуз | булсуздар |
| местный · 1е лицо | мындамын | мындабыз |
| местный · 2е лицо | мындасың | мындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | мындасыз | мындасыздар |
| исходный · 1е лицо | мынданмын | мынданбыз |
| исходный · 2е лицо | мындансың | мындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | мындансыз | мындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | бул | булар |
| Родительный | мунун | булардын |
| Дательный | буга | буларга |
| Винительный | муну | буларды |
| Местный | мында | буларда |
| Исходный | мындан | булардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | булум | буларым |
| ты | булуң | буларың |
| Вы | булуңуз | буларыңыз |
| он, она | булу | булары |
| мы | булубуз | буларыбыз |
| вы | булуңар | буларыңар |
| Вы (мн.) | булуңуздар | буларыңыздар |
| они | булу | булары |
| общая принадлежность (-ныкы) | булдуку | булардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булум | булуң | булуңуз | булу | булубуз | булуңар | булуңуздар | булу |
| Родительный | булумдун / булумун | булуңдун / булуңун | булуңуздун | булунун | булубуздун | булуңардын | булуңуздардын | булунун |
| Дательный | булума | булуңа | булуңузга | булуна | булубузга | булуңарга | булуңуздарга | булуна |
| Винительный | булумду / булуму | булуңу / булуңду | булуңузду | булун | булубузду | булуңарды | булуңуздарды | булун |
| Местный | булумда | булуңда | булуңузда | булунда | булубузда | булуңарда | булуңуздарда | булунда |
| Исходный | булумдан / булуман | булуңдан / булуңан | булуңуздан | булунан | булубуздан | булуңардан | булуңуздардан | булунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | буларым | буларың | буларыңыз | булары | буларыбыз | буларыңар | буларыңыздар | булары |
| Родительный | буларымдын / буларымын | буларыңдын / буларыңын | буларыңыздын | буларынын | буларыбыздын | буларыңардын | буларыңыздардын | буларынын |
| Дательный | буларыма | буларыңа | буларыңызга | буларына | буларыбызга | буларыңарга | буларыңыздарга | буларына |
| Винительный | буларымды / буларымы | буларыңды / буларыңы | буларыңызды | буларын | буларыбызды | буларыңарды | буларыңыздарды | буларын |
| Местный | буларымда | буларыңда | буларыңызда | буларында | буларыбызда | буларыңарда | буларыңыздарда | буларында |
| Исходный | буларымдан / буларыман | буларыңдан / буларыңан | буларыңыздан | буларынан | буларыбыздан | буларыңардан | буларыңыздардан | буларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | булмун | булбуз |
| 2е лицо | булсуң | булсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | булсуз | булсуздар |
| местный · 1е лицо | мындамын | мындабыз |
| местный · 2е лицо | мындасың | мындасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | мындасыз | мындасыздар |
| исходный · 1е лицо | мынданмын | мынданбыз |
| исходный · 2е лицо | мындансың | мындансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | мындансыз | мындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | булураак |
бул-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | буламын / булам | буласың | буласыз | булат | булабыз | буласыңар | буласыздар | булушат / булат |
| Прошедшее определенное время | булдум | булдуң | булдуңуз | булду | булдук | булдуңар | булдуңуздар | булушту / булду |
| Прошедщее неопределенное время | булганмын / булгамын / булгам | булгансың | булгансыз | булган | булганбыз | булгансыңар | булгансыздар | булган |
| Прошедшее субъективное время | булуптурмун / булупмун | булуптурсуң / булупсуң | булуптурсуз / булупсуз | булуптур | булуптурбуз / булуппуз | булуптурсуңар / булупсуңар | булуптурсуздар / булупсуздар | булуптур / булушуптур |
| Прошедшее длительное | булчумун | булчусуң | булчусуз | булчу | булчубуз | булчусуңар | булчусуздар | булчу |
| Неопределенное будущее время | булармын | буларсың | буларсыз | булар | буларбыз | буларсыңар | буларсыздар | булар |
| Условное наклонение | булсам | булсаң | булсаңыз | булса | булсак | булсаңар | булсаңыздар | булушса / булса |
| Желательное наклонение | булгум | булгуң | булгуңуз | булгусу | булгубуз | булгуңар | булгуңуздар | булгусу |
| Повелительное наклонение | булайын | бул | булуңуз | булсун | булалы | булгула | булуңуздар | булсун |
| Наклонение намерения | булмакчымын / булмакмын | булмакчысың / булмаксың | булмакчысыз / булмаксыз | булмакчы / булмак | булмакчыбыз / булмакпыз | булмакчысыңар / булмаксыңар | булмакчысыздар / булмаксыздар | булмакчы / булмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | булбаймын / булбайм | булбайсың | булбайсыз | булбайт | булбайбыз | булбайсыңар | булбайсыздар | булушпайт / булбайт |
| Прошедшее определенное время | булбадым | булбадың | булбадыңыз | булбады | булбадык | булбадыңар | булбадыңыздар | булушпады / булбады |
| Прошедщее неопределенное время | булбаганмын | булбагансың | булбагансыз | булбаган | булбаганбыз | булбагансыңар | булбагансыздар | булбаган |
| Прошедшее субъективное время | булбаптырмын | булбаптырсың | булбаптырсыз | булбаптыр | булбаптырбыз | булбаптырсыңар | булбаптырсыздар | булбаптыр |
| Неопределенное будущее время | булбасмын | булбассың | булбассыз | булбас | булбаспыз | — | — | булбас |
| Условное наклонение | булбасам | булбасаң | булбасаңыз | булбаса | булбасак | булбасаңар | булбасаңыздар | булушпаса / булбаса |
| Повелительное наклонение | булбайын | булба | булбаңыз | булбасын | булбайлы | булбагыла | булбаңыздар | булбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | булуу |
| -ыш | булуш |
| -мак | булмак |
| -май | булмай |
| -баш | булбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | булган |
| -ар | булар |
| -бас | булбас |
| -уучу | булуучу |
| -чу | булчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | була |
| -ып | булуп |
| -ганы | булганы |
| -ганча | булганча |
| -гыча | булгуча |
| -майынча | булмайынча |