Морфология › бул
бул
Жөндөмө категориясы Эреже
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | булум | буларым |
| сен | булуң | буларың |
| сиз | булуңуз | буларыңыз |
| ал | булу | булары |
| биз | булубуз | буларыбыз |
| силер | булуңар | буларыңар |
| сиздер | булуңуздар | буларыңыздар |
| алар | булу | булары |
| жалпы таандык (-ныкы) | булдуку | булардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булум | булуң | булуңуз | булу | булубуз | булуңар | булуңуздар | булу |
| Илик | булумдун / булумун | булуңдун / булуңун | булуңуздун | булунун | булубуздун | булуңардын | булуңуздардын | булунун |
| Барыш | булума | булуңа | булуңузга | булуна | булубузга | булуңарга | булуңуздарга | булуна |
| Табыш | булумду / булуму | булуңу / булуңду | булуңузду | булун | булубузду | булуңарды | булуңуздарды | булун |
| Жатыш | булумда | булуңда | булуңузда | булунда | булубузда | булуңарда | булуңуздарда | булунда |
| Чыгыш | булумдан / булуман | булуңдан / булуңан | булуңуздан | булунан | булубуздан | булуңардан | булуңуздардан | булунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | буларым | буларың | буларыңыз | булары | буларыбыз | буларыңар | буларыңыздар | булары |
| Илик | буларымдын / буларымын | буларыңдын / буларыңын | буларыңыздын | буларынын | буларыбыздын | буларыңардын | буларыңыздардын | буларынын |
| Барыш | буларыма | буларыңа | буларыңызга | буларына | буларыбызга | буларыңарга | буларыңыздарга | буларына |
| Табыш | буларымды / буларымы | буларыңды / буларыңы | буларыңызды | буларын | буларыбызды | буларыңарды | буларыңыздарды | буларын |
| Жатыш | буларымда | буларыңда | буларыңызда | буларында | буларыбызда | буларыңарда | буларыңыздарда | буларында |
| Чыгыш | буларымдан / буларыман | буларыңдан / буларыңан | буларыңыздан | буларынан | буларыбыздан | буларыңардан | буларыңыздардан | буларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | булмун | булбуз |
| 2-жак | булсуң | булсуңар |
| 2-жак (сылык) | булсуз | булсуздар |
| жатыш · 1-жак | мындамын | мындабыз |
| жатыш · 2-жак | мындасың | мындасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | мындасыз | мындасыздар |
| чыгыш · 1-жак | мынданмын | мынданбыз |
| чыгыш · 2-жак | мындансың | мындансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | мындансыз | мындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | бул | булар |
| Илик | мунун | булардын |
| Барыш | буга | буларга |
| Табыш | муну | буларды |
| Жатыш | мында | буларда |
| Чыгыш | мындан | булардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | булум | буларым |
| сен | булуң | буларың |
| сиз | булуңуз | буларыңыз |
| ал | булу | булары |
| биз | булубуз | буларыбыз |
| силер | булуңар | буларыңар |
| сиздер | булуңуздар | буларыңыздар |
| алар | булу | булары |
| жалпы таандык (-ныкы) | булдуку | булардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булум | булуң | булуңуз | булу | булубуз | булуңар | булуңуздар | булу |
| Илик | булумдун / булумун | булуңдун / булуңун | булуңуздун | булунун | булубуздун | булуңардын | булуңуздардын | булунун |
| Барыш | булума | булуңа | булуңузга | булуна | булубузга | булуңарга | булуңуздарга | булуна |
| Табыш | булумду / булуму | булуңу / булуңду | булуңузду | булун | булубузду | булуңарды | булуңуздарды | булун |
| Жатыш | булумда | булуңда | булуңузда | булунда | булубузда | булуңарда | булуңуздарда | булунда |
| Чыгыш | булумдан / булуман | булуңдан / булуңан | булуңуздан | булунан | булубуздан | булуңардан | булуңуздардан | булунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | буларым | буларың | буларыңыз | булары | буларыбыз | буларыңар | буларыңыздар | булары |
| Илик | буларымдын / буларымын | буларыңдын / буларыңын | буларыңыздын | буларынын | буларыбыздын | буларыңардын | буларыңыздардын | буларынын |
| Барыш | буларыма | буларыңа | буларыңызга | буларына | буларыбызга | буларыңарга | буларыңыздарга | буларына |
| Табыш | буларымды / буларымы | буларыңды / буларыңы | буларыңызды | буларын | буларыбызды | буларыңарды | буларыңыздарды | буларын |
| Жатыш | буларымда | буларыңда | буларыңызда | буларында | буларыбызда | буларыңарда | буларыңыздарда | буларында |
| Чыгыш | буларымдан / буларыман | буларыңдан / буларыңан | буларыңыздан | буларынан | буларыбыздан | буларыңардан | буларыңыздардан | буларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | булмун | булбуз |
| 2-жак | булсуң | булсуңар |
| 2-жак (сылык) | булсуз | булсуздар |
| жатыш · 1-жак | мындамын | мындабыз |
| жатыш · 2-жак | мындасың | мындасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | мындасыз | мындасыздар |
| чыгыш · 1-жак | мынданмын | мынданбыз |
| чыгыш · 2-жак | мындансың | мындансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | мындансыз | мындансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | булураак |
бул-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | буламын / булам | буласың | буласыз | булат | булабыз | буласыңар | буласыздар | булушат / булат |
| Айкын өткөн чак | булдум | булдуң | булдуңуз | булду | булдук | булдуңар | булдуңуздар | булушту / булду |
| Жалпы өткөн чак | булганмын / булгамын / булгам | булгансың | булгансыз | булган | булганбыз | булгансыңар | булгансыздар | булган |
| Капыскы өткөн чак | булуптурмун / булупмун | булуптурсуң / булупсуң | булуптурсуз / булупсуз | булуптур | булуптурбуз / булуппуз | булуптурсуңар / булупсуңар | булуптурсуздар / булупсуздар | булуптур / булушуптур |
| Адат өткөн чак | булчумун | булчусуң | булчусуз | булчу | булчубуз | булчусуңар | булчусуздар | булчу |
| Арсар келер чак | булармын | буларсың | буларсыз | булар | буларбыз | буларсыңар | буларсыздар | булар |
| Шарттуу ыңгай | булсам | булсаң | булсаңыз | булса | булсак | булсаңар | булсаңыздар | булушса / булса |
| Тилек ыңгай | булгум | булгуң | булгуңуз | булгусу | булгубуз | булгуңар | булгуңуздар | булгусу |
| Буйрук ыңгай | булайын | бул | булуңуз | булсун | булалы | булгула | булуңуздар | булсун |
| Ниет ыңгай | булмакчымын / булмакмын | булмакчысың / булмаксың | булмакчысыз / булмаксыз | булмакчы / булмак | булмакчыбыз / булмакпыз | булмакчысыңар / булмаксыңар | булмакчысыздар / булмаксыздар | булмакчы / булмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | булбаймын / булбайм | булбайсың | булбайсыз | булбайт | булбайбыз | булбайсыңар | булбайсыздар | булушпайт / булбайт |
| Айкын өткөн чак | булбадым | булбадың | булбадыңыз | булбады | булбадык | булбадыңар | булбадыңыздар | булушпады / булбады |
| Жалпы өткөн чак | булбаганмын | булбагансың | булбагансыз | булбаган | булбаганбыз | булбагансыңар | булбагансыздар | булбаган |
| Капыскы өткөн чак | булбаптырмын | булбаптырсың | булбаптырсыз | булбаптыр | булбаптырбыз | булбаптырсыңар | булбаптырсыздар | булбаптыр |
| Арсар келер чак | булбасмын | булбассың | булбассыз | булбас | булбаспыз | — | — | булбас |
| Шарттуу ыңгай | булбасам | булбасаң | булбасаңыз | булбаса | булбасак | булбасаңар | булбасаңыздар | булушпаса / булбаса |
| Буйрук ыңгай | булбайын | булба | булбаңыз | булбасын | булбайлы | булбагыла | булбаңыздар | булбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | булуу |
| -ыш | булуш |
| -мак | булмак |
| -май | булмай |
| -баш | булбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | булган |
| -ар | булар |
| -бас | булбас |
| -уучу | булуучу |
| -чу | булчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | була |
| -ып | булуп |
| -ганы | булганы |
| -ганча | булганча |
| -гыча | булгуча |
| -майынча | булмайынча |