Морфология › була
була
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | була | булалар |
| Родительный | буланын | булалардын |
| Дательный | булага | булаларга |
| Винительный | буланы | булаларды |
| Местный | булада | булаларда |
| Исходный | буладан | булалардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | булам | булаларым |
| ты | булаң | булаларың |
| Вы | булаңыз | булаларыңыз |
| он, она | буласы | булалары |
| мы | булабыз | булаларыбыз |
| вы | булаңар | булаларыңар |
| Вы (мн.) | булаңыздар | булаларыңыздар |
| они | буласы | булалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | буланыкы | булалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булам | булаң | булаңыз | буласы | булабыз | булаңар | булаңыздар | буласы |
| Родительный | буламдын / буламын | булаңдын / булаңын | булаңыздын | буласынын | булабыздын | булаңардын | булаңыздардын | буласынын |
| Дательный | булама | булаңа | булаңызга | буласына | булабызга | булаңарга | булаңыздарга | буласына |
| Винительный | буламды / буламы | булаңды / булаңы | булаңызды | буласын | булабызды | булаңарды | булаңыздарды | буласын |
| Местный | буламда | булаңда | булаңызда | буласында | булабызда | булаңарда | булаңыздарда | буласында |
| Исходный | буламдан / буламан | булаңдан / булаңан | булаңыздан | буласынан | булабыздан | булаңардан | булаңыздардан | буласынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булаларым | булаларың | булаларыңыз | булалары | булаларыбыз | булаларыңар | булаларыңыздар | булалары |
| Родительный | булаларымдын / булаларымын | булаларыңдын / булаларыңын | булаларыңыздын | булаларынын | булаларыбыздын | булаларыңардын | булаларыңыздардын | булаларынын |
| Дательный | булаларыма | булаларыңа | булаларыңызга | булаларына | булаларыбызга | булаларыңарга | булаларыңыздарга | булаларына |
| Винительный | булаларымды / булаларымы | булаларыңды / булаларыңы | булаларыңызды | булаларын | булаларыбызды | булаларыңарды | булаларыңыздарды | булаларын |
| Местный | булаларымда | булаларыңда | булаларыңызда | булаларында | булаларыбызда | булаларыңарда | булаларыңыздарда | булаларында |
| Исходный | булаларымдан / булаларыман | булаларыңдан / булаларыңан | булаларыңыздан | булаларынан | булаларыбыздан | булаларыңардан | булаларыңыздардан | булаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | буламын | булабыз |
| 2е лицо | буласың | буласыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | буласыз | буласыздар |
| местный · 1е лицо | буладамын | буладабыз |
| местный · 2е лицо | буладасың | буладасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | буладасыз | буладасыздар |
| исходный · 1е лицо | буладанмын | буладанбыз |
| исходный · 2е лицо | буладансың | буладансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | буладансыз | буладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | була | булалар |
| Родительный | буланын | булалардын |
| Дательный | булага | булаларга |
| Винительный | буланы | булаларды |
| Местный | булада | булаларда |
| Исходный | буладан | булалардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | булам | булаларым |
| ты | булаң | булаларың |
| Вы | булаңыз | булаларыңыз |
| он, она | буласы | булалары |
| мы | булабыз | булаларыбыз |
| вы | булаңар | булаларыңар |
| Вы (мн.) | булаңыздар | булаларыңыздар |
| они | буласы | булалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | буланыкы | булалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булам | булаң | булаңыз | буласы | булабыз | булаңар | булаңыздар | буласы |
| Родительный | буламдын / буламын | булаңдын / булаңын | булаңыздын | буласынын | булабыздын | булаңардын | булаңыздардын | буласынын |
| Дательный | булама | булаңа | булаңызга | буласына | булабызга | булаңарга | булаңыздарга | буласына |
| Винительный | буламды / буламы | булаңды / булаңы | булаңызды | буласын | булабызды | булаңарды | булаңыздарды | буласын |
| Местный | буламда | булаңда | булаңызда | буласында | булабызда | булаңарда | булаңыздарда | буласында |
| Исходный | буламдан / буламан | булаңдан / булаңан | булаңыздан | буласынан | булабыздан | булаңардан | булаңыздардан | буласынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | булаларым | булаларың | булаларыңыз | булалары | булаларыбыз | булаларыңар | булаларыңыздар | булалары |
| Родительный | булаларымдын / булаларымын | булаларыңдын / булаларыңын | булаларыңыздын | булаларынын | булаларыбыздын | булаларыңардын | булаларыңыздардын | булаларынын |
| Дательный | булаларыма | булаларыңа | булаларыңызга | булаларына | булаларыбызга | булаларыңарга | булаларыңыздарга | булаларына |
| Винительный | булаларымды / булаларымы | булаларыңды / булаларыңы | булаларыңызды | булаларын | булаларыбызды | булаларыңарды | булаларыңыздарды | булаларын |
| Местный | булаларымда | булаларыңда | булаларыңызда | булаларында | булаларыбызда | булаларыңарда | булаларыңыздарда | булаларында |
| Исходный | булаларымдан / булаларыман | булаларыңдан / булаларыңан | булаларыңыздан | булаларынан | булаларыбыздан | булаларыңардан | булаларыңыздардан | булаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | буламын | булабыз |
| 2е лицо | буласың | буласыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | буласыз | буласыздар |
| местный · 1е лицо | буладамын | буладабыз |
| местный · 2е лицо | буладасың | буладасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | буладасыз | буладасыздар |
| исходный · 1е лицо | буладанмын | буладанбыз |
| исходный · 2е лицо | буладансың | буладансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | буладансыз | буладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | булараак |
була-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | булаймын / булайм | булайсың | булайсыз | булайт | булайбыз | булайсыңар | булайсыздар | булашат / булайт |
| Прошедшее определенное время | буладым | буладың | буладыңыз | булады | буладык | буладыңар | буладыңыздар | булашты / булады |
| Прошедщее неопределенное время | булаганмын / булагамын / булагам | булагансың | булагансыз | булаган | булаганбыз | булагансыңар | булагансыздар | булаган |
| Прошедшее субъективное время | булаптырмын / булапмын | булаптырсың / булапсың | булаптырсыз / булапсыз | булаптыр | булаптырбыз / булаппыз | булаптырсыңар / булапсыңар | булаптырсыздар / булапсыздар | булашыптыр / булаптыр |
| Прошедшее длительное | булачумун | булачусуң | булачусуз | булачу | булачубуз | булачусуңар | булачусуздар | булачу |
| Неопределенное будущее время | булаармын / булармын | булаарсың / буларсың | булаарсыз / буларсыз | булар / булаар | булаарбыз / буларбыз | булаарсыңар / буларсыңар | булаарсыздар / буларсыздар | булар / булаар |
| Условное наклонение | буласам | буласаң | буласаңыз | буласа | буласак | буласаңар | буласаңыздар | булашса / буласа |
| Желательное наклонение | булагым | булагың | булагыңыз | булагысы | булагыбыз | булагыңар | булагыңыздар | булагысы |
| Повелительное наклонение | булайын | була | булаңыз | буласын | булайлы | булагыла | булаңыздар | буласын |
| Наклонение намерения | буламакчымын / буламакмын | буламакчысың / буламаксың | буламакчысыз / буламаксыз | буламакчы / буламак | буламакчыбыз / буламакпыз | буламакчысыңар / буламаксыңар | буламакчысыздар / буламаксыздар | буламакчы / буламак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | булабаймын / булабайм | булабайсың | булабайсыз | булабайт | булабайбыз | булабайсыңар | булабайсыздар | булашпайт / булабайт |
| Прошедшее определенное время | булабадым | булабадың | булабадыңыз | булабады | булабадык | булабадыңар | булабадыңыздар | булашпады / булабады |
| Прошедщее неопределенное время | булабаганмын | булабагансың | булабагансыз | булабаган | булабаганбыз | булабагансыңар | булабагансыздар | булабаган |
| Прошедшее субъективное время | булабаптырмын | булабаптырсың | булабаптырсыз | булабаптыр | булабаптырбыз | булабаптырсыңар | булабаптырсыздар | булабаптыр |
| Неопределенное будущее время | булабасмын | булабассың | булабассыз | булабас | булабаспыз | — | — | булабас |
| Условное наклонение | булабасам | булабасаң | булабасаңыз | булабаса | булабасак | булабасаңар | булабасаңыздар | булашпаса / булабаса |
| Повелительное наклонение | булабайын | булаба | булабаңыз | булабасын | булабайлы | булабагыла | булабаңыздар | булабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | булоо |
| -ыш | булаш |
| -мак | буламак |
| -май | буламай |
| -баш | булабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | булаган |
| -ар | булар / булаар |
| -бас | булабас |
| -уучу | булоочу |
| -чу | булачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | булай |
| -ып | булап |
| -ганы | булаганы |
| -ганча | булаганча |
| -гыча | булагыча |
| -майынча | буламайынча |