Морфология › була
була
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | булам | булаларым |
| сен | булаң | булаларың |
| сиз | булаңыз | булаларыңыз |
| ал | буласы | булалары |
| биз | булабыз | булаларыбыз |
| силер | булаңар | булаларыңар |
| сиздер | булаңыздар | булаларыңыздар |
| алар | буласы | булалары |
| жалпы таандык (-ныкы) | буланыкы | булалардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булам | булаң | булаңыз | буласы | булабыз | булаңар | булаңыздар | буласы |
| Илик | буламдын / буламын | булаңдын / булаңын | булаңыздын | буласынын | булабыздын | булаңардын | булаңыздардын | буласынын |
| Барыш | булама | булаңа | булаңызга | буласына | булабызга | булаңарга | булаңыздарга | буласына |
| Табыш | буламды / буламы | булаңды / булаңы | булаңызды | буласын | булабызды | булаңарды | булаңыздарды | буласын |
| Жатыш | буламда | булаңда | булаңызда | буласында | булабызда | булаңарда | булаңыздарда | буласында |
| Чыгыш | буламдан / буламан | булаңдан / булаңан | булаңыздан | буласынан | булабыздан | булаңардан | булаңыздардан | буласынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булаларым | булаларың | булаларыңыз | булалары | булаларыбыз | булаларыңар | булаларыңыздар | булалары |
| Илик | булаларымдын / булаларымын | булаларыңдын / булаларыңын | булаларыңыздын | булаларынын | булаларыбыздын | булаларыңардын | булаларыңыздардын | булаларынын |
| Барыш | булаларыма | булаларыңа | булаларыңызга | булаларына | булаларыбызга | булаларыңарга | булаларыңыздарга | булаларына |
| Табыш | булаларымды / булаларымы | булаларыңды / булаларыңы | булаларыңызды | булаларын | булаларыбызды | булаларыңарды | булаларыңыздарды | булаларын |
| Жатыш | булаларымда | булаларыңда | булаларыңызда | булаларында | булаларыбызда | булаларыңарда | булаларыңыздарда | булаларында |
| Чыгыш | булаларымдан / булаларыман | булаларыңдан / булаларыңан | булаларыңыздан | булаларынан | булаларыбыздан | булаларыңардан | булаларыңыздардан | булаларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | буламын | булабыз |
| 2-жак | буласың | буласыңар |
| 2-жак (сылык) | буласыз | буласыздар |
| жатыш · 1-жак | буладамын | буладабыз |
| жатыш · 2-жак | буладасың | буладасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | буладасыз | буладасыздар |
| чыгыш · 1-жак | буладанмын | буладанбыз |
| чыгыш · 2-жак | буладансың | буладансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | буладансыз | буладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | була | булалар |
| Илик | буланын | булалардын |
| Барыш | булага | булаларга |
| Табыш | буланы | булаларды |
| Жатыш | булада | булаларда |
| Чыгыш | буладан | булалардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | булам | булаларым |
| сен | булаң | булаларың |
| сиз | булаңыз | булаларыңыз |
| ал | буласы | булалары |
| биз | булабыз | булаларыбыз |
| силер | булаңар | булаларыңар |
| сиздер | булаңыздар | булаларыңыздар |
| алар | буласы | булалары |
| жалпы таандык (-ныкы) | буланыкы | булалардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булам | булаң | булаңыз | буласы | булабыз | булаңар | булаңыздар | буласы |
| Илик | буламдын / буламын | булаңдын / булаңын | булаңыздын | буласынын | булабыздын | булаңардын | булаңыздардын | буласынын |
| Барыш | булама | булаңа | булаңызга | буласына | булабызга | булаңарга | булаңыздарга | буласына |
| Табыш | буламды / буламы | булаңды / булаңы | булаңызды | буласын | булабызды | булаңарды | булаңыздарды | буласын |
| Жатыш | буламда | булаңда | булаңызда | буласында | булабызда | булаңарда | булаңыздарда | буласында |
| Чыгыш | буламдан / буламан | булаңдан / булаңан | булаңыздан | буласынан | булабыздан | булаңардан | булаңыздардан | буласынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | булаларым | булаларың | булаларыңыз | булалары | булаларыбыз | булаларыңар | булаларыңыздар | булалары |
| Илик | булаларымдын / булаларымын | булаларыңдын / булаларыңын | булаларыңыздын | булаларынын | булаларыбыздын | булаларыңардын | булаларыңыздардын | булаларынын |
| Барыш | булаларыма | булаларыңа | булаларыңызга | булаларына | булаларыбызга | булаларыңарга | булаларыңыздарга | булаларына |
| Табыш | булаларымды / булаларымы | булаларыңды / булаларыңы | булаларыңызды | булаларын | булаларыбызды | булаларыңарды | булаларыңыздарды | булаларын |
| Жатыш | булаларымда | булаларыңда | булаларыңызда | булаларында | булаларыбызда | булаларыңарда | булаларыңыздарда | булаларында |
| Чыгыш | булаларымдан / булаларыман | булаларыңдан / булаларыңан | булаларыңыздан | булаларынан | булаларыбыздан | булаларыңардан | булаларыңыздардан | булаларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | буламын | булабыз |
| 2-жак | буласың | буласыңар |
| 2-жак (сылык) | буласыз | буласыздар |
| жатыш · 1-жак | буладамын | буладабыз |
| жатыш · 2-жак | буладасың | буладасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | буладасыз | буладасыздар |
| чыгыш · 1-жак | буладанмын | буладанбыз |
| чыгыш · 2-жак | буладансың | буладансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | буладансыз | буладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | булараак |
була-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | булаймын / булайм | булайсың | булайсыз | булайт | булайбыз | булайсыңар | булайсыздар | булашат / булайт |
| Айкын өткөн чак | буладым | буладың | буладыңыз | булады | буладык | буладыңар | буладыңыздар | булашты / булады |
| Жалпы өткөн чак | булаганмын / булагамын / булагам | булагансың | булагансыз | булаган | булаганбыз | булагансыңар | булагансыздар | булаган |
| Капыскы өткөн чак | булаптырмын / булапмын | булаптырсың / булапсың | булаптырсыз / булапсыз | булаптыр | булаптырбыз / булаппыз | булаптырсыңар / булапсыңар | булаптырсыздар / булапсыздар | булашыптыр / булаптыр |
| Адат өткөн чак | булачумун | булачусуң | булачусуз | булачу | булачубуз | булачусуңар | булачусуздар | булачу |
| Арсар келер чак | булаармын / булармын | булаарсың / буларсың | булаарсыз / буларсыз | булар / булаар | булаарбыз / буларбыз | булаарсыңар / буларсыңар | булаарсыздар / буларсыздар | булар / булаар |
| Шарттуу ыңгай | буласам | буласаң | буласаңыз | буласа | буласак | буласаңар | буласаңыздар | булашса / буласа |
| Тилек ыңгай | булагым | булагың | булагыңыз | булагысы | булагыбыз | булагыңар | булагыңыздар | булагысы |
| Буйрук ыңгай | булайын | була | булаңыз | буласын | булайлы | булагыла | булаңыздар | буласын |
| Ниет ыңгай | буламакчымын / буламакмын | буламакчысың / буламаксың | буламакчысыз / буламаксыз | буламакчы / буламак | буламакчыбыз / буламакпыз | буламакчысыңар / буламаксыңар | буламакчысыздар / буламаксыздар | буламакчы / буламак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | булабаймын / булабайм | булабайсың | булабайсыз | булабайт | булабайбыз | булабайсыңар | булабайсыздар | булашпайт / булабайт |
| Айкын өткөн чак | булабадым | булабадың | булабадыңыз | булабады | булабадык | булабадыңар | булабадыңыздар | булашпады / булабады |
| Жалпы өткөн чак | булабаганмын | булабагансың | булабагансыз | булабаган | булабаганбыз | булабагансыңар | булабагансыздар | булабаган |
| Капыскы өткөн чак | булабаптырмын | булабаптырсың | булабаптырсыз | булабаптыр | булабаптырбыз | булабаптырсыңар | булабаптырсыздар | булабаптыр |
| Арсар келер чак | булабасмын | булабассың | булабассыз | булабас | булабаспыз | — | — | булабас |
| Шарттуу ыңгай | булабасам | булабасаң | булабасаңыз | булабаса | булабасак | булабасаңар | булабасаңыздар | булашпаса / булабаса |
| Буйрук ыңгай | булабайын | булаба | булабаңыз | булабасын | булабайлы | булабагыла | булабаңыздар | булабасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | булоо |
| -ыш | булаш |
| -мак | буламак |
| -май | буламай |
| -баш | булабаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | булаган |
| -ар | булар / булаар |
| -бас | булабас |
| -уучу | булоочу |
| -чу | булачу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | булай |
| -ып | булап |
| -ганы | булаганы |
| -ганча | булаганча |
| -гыча | булагыча |
| -майынча | буламайынча |