Морфология › да
да
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | да | далар |
| Родительный | данын | далардын |
| Дательный | дага | даларга |
| Винительный | даны | даларды |
| Местный | дада | даларда |
| Исходный | дадан | далардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | дам | даларым |
| ты | даң | даларың |
| Вы | даңыз | даларыңыз |
| он, она | дасы | далары |
| мы | дабыз | даларыбыз |
| вы | даңар | даларыңар |
| Вы (мн.) | даңыздар | даларыңыздар |
| они | дасы | далары |
| общая принадлежность (-ныкы) | даныкы | далардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | дам | даң | даңыз | дасы | дабыз | даңар | даңыздар | дасы |
| Родительный | дамдын / дамын | даңдын / даңын | даңыздын | дасынын | дабыздын | даңардын | даңыздардын | дасынын |
| Дательный | дама | даңа | даңызга | дасына | дабызга | даңарга | даңыздарга | дасына |
| Винительный | дамды / дамы | даңды / даңы | даңызды | дасын | дабызды | даңарды | даңыздарды | дасын |
| Местный | дамда | даңда | даңызда | дасында | дабызда | даңарда | даңыздарда | дасында |
| Исходный | дамдан / даман | даңдан / даңан | даңыздан | дасынан | дабыздан | даңардан | даңыздардан | дасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | даларым | даларың | даларыңыз | далары | даларыбыз | даларыңар | даларыңыздар | далары |
| Родительный | даларымдын / даларымын | даларыңдын / даларыңын | даларыңыздын | даларынын | даларыбыздын | даларыңардын | даларыңыздардын | даларынын |
| Дательный | даларыма | даларыңа | даларыңызга | даларына | даларыбызга | даларыңарга | даларыңыздарга | даларына |
| Винительный | даларымды / даларымы | даларыңды / даларыңы | даларыңызды | даларын | даларыбызды | даларыңарды | даларыңыздарды | даларын |
| Местный | даларымда | даларыңда | даларыңызда | даларында | даларыбызда | даларыңарда | даларыңыздарда | даларында |
| Исходный | даларымдан / даларыман | даларыңдан / даларыңан | даларыңыздан | даларынан | даларыбыздан | даларыңардан | даларыңыздардан | даларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | дамын | дабыз |
| 2е лицо | дасың | дасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | дасыз | дасыздар |
| местный · 1е лицо | дадамын | дадабыз |
| местный · 2е лицо | дадасың | дадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | дадасыз | дадасыздар |
| исходный · 1е лицо | даданмын | даданбыз |
| исходный · 2е лицо | дадансың | дадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | дадансыз | дадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | да | далар |
| Родительный | данын | далардын |
| Дательный | дага | даларга |
| Винительный | даны | даларды |
| Местный | дада | даларда |
| Исходный | дадан | далардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | дам | даларым |
| ты | даң | даларың |
| Вы | даңыз | даларыңыз |
| он, она | дасы | далары |
| мы | дабыз | даларыбыз |
| вы | даңар | даларыңар |
| Вы (мн.) | даңыздар | даларыңыздар |
| они | дасы | далары |
| общая принадлежность (-ныкы) | даныкы | далардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | дам | даң | даңыз | дасы | дабыз | даңар | даңыздар | дасы |
| Родительный | дамдын / дамын | даңдын / даңын | даңыздын | дасынын | дабыздын | даңардын | даңыздардын | дасынын |
| Дательный | дама | даңа | даңызга | дасына | дабызга | даңарга | даңыздарга | дасына |
| Винительный | дамды / дамы | даңды / даңы | даңызды | дасын | дабызды | даңарды | даңыздарды | дасын |
| Местный | дамда | даңда | даңызда | дасында | дабызда | даңарда | даңыздарда | дасында |
| Исходный | дамдан / даман | даңдан / даңан | даңыздан | дасынан | дабыздан | даңардан | даңыздардан | дасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | даларым | даларың | даларыңыз | далары | даларыбыз | даларыңар | даларыңыздар | далары |
| Родительный | даларымдын / даларымын | даларыңдын / даларыңын | даларыңыздын | даларынын | даларыбыздын | даларыңардын | даларыңыздардын | даларынын |
| Дательный | даларыма | даларыңа | даларыңызга | даларына | даларыбызга | даларыңарга | даларыңыздарга | даларына |
| Винительный | даларымды / даларымы | даларыңды / даларыңы | даларыңызды | даларын | даларыбызды | даларыңарды | даларыңыздарды | даларын |
| Местный | даларымда | даларыңда | даларыңызда | даларында | даларыбызда | даларыңарда | даларыңыздарда | даларында |
| Исходный | даларымдан / даларыман | даларыңдан / даларыңан | даларыңыздан | даларынан | даларыбыздан | даларыңардан | даларыңыздардан | даларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | дамын | дабыз |
| 2е лицо | дасың | дасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | дасыз | дасыздар |
| местный · 1е лицо | дадамын | дадабыз |
| местный · 2е лицо | дадасың | дадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | дадасыз | дадасыздар |
| исходный · 1е лицо | даданмын | даданбыз |
| исходный · 2е лицо | дадансың | дадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | дадансыз | дадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | дараак |