Морфология › далда
далда
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | далда | далдалар |
| Родительный | далданын | далдалардын |
| Дательный | далдага | далдаларга |
| Винительный | далданы | далдаларды |
| Местный | далдада | далдаларда |
| Исходный | далдадан | далдалардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | далдам | далдаларым |
| ты | далдаң | далдаларың |
| Вы | далдаңыз | далдаларыңыз |
| он, она | далдасы | далдалары |
| мы | далдабыз | далдаларыбыз |
| вы | далдаңар | далдаларыңар |
| Вы (мн.) | далдаңыздар | далдаларыңыздар |
| они | далдасы | далдалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | далданыкы | далдалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | далдам | далдаң | далдаңыз | далдасы | далдабыз | далдаңар | далдаңыздар | далдасы |
| Родительный | далдамдын / далдамын | далдаңдын / далдаңын | далдаңыздын | далдасынын | далдабыздын | далдаңардын | далдаңыздардын | далдасынын |
| Дательный | далдама | далдаңа | далдаңызга | далдасына | далдабызга | далдаңарга | далдаңыздарга | далдасына |
| Винительный | далдамды / далдамы | далдаңды / далдаңы | далдаңызды | далдасын | далдабызды | далдаңарды | далдаңыздарды | далдасын |
| Местный | далдамда | далдаңда | далдаңызда | далдасында | далдабызда | далдаңарда | далдаңыздарда | далдасында |
| Исходный | далдамдан / далдаман | далдаңдан / далдаңан | далдаңыздан | далдасынан | далдабыздан | далдаңардан | далдаңыздардан | далдасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | далдаларым | далдаларың | далдаларыңыз | далдалары | далдаларыбыз | далдаларыңар | далдаларыңыздар | далдалары |
| Родительный | далдаларымдын / далдаларымын | далдаларыңдын / далдаларыңын | далдаларыңыздын | далдаларынын | далдаларыбыздын | далдаларыңардын | далдаларыңыздардын | далдаларынын |
| Дательный | далдаларыма | далдаларыңа | далдаларыңызга | далдаларына | далдаларыбызга | далдаларыңарга | далдаларыңыздарга | далдаларына |
| Винительный | далдаларымды / далдаларымы | далдаларыңды / далдаларыңы | далдаларыңызды | далдаларын | далдаларыбызды | далдаларыңарды | далдаларыңыздарды | далдаларын |
| Местный | далдаларымда | далдаларыңда | далдаларыңызда | далдаларында | далдаларыбызда | далдаларыңарда | далдаларыңыздарда | далдаларында |
| Исходный | далдаларымдан / далдаларыман | далдаларыңдан / далдаларыңан | далдаларыңыздан | далдаларынан | далдаларыбыздан | далдаларыңардан | далдаларыңыздардан | далдаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | далдамын | далдабыз |
| 2е лицо | далдасың | далдасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | далдасыз | далдасыздар |
| местный · 1е лицо | далдадамын | далдадабыз |
| местный · 2е лицо | далдадасың | далдадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | далдадасыз | далдадасыздар |
| исходный · 1е лицо | далдаданмын | далдаданбыз |
| исходный · 2е лицо | далдадансың | далдадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | далдадансыз | далдадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
далда-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | далдаймын / далдайм | далдайсың | далдайсыз | далдайт | далдайбыз | далдайсыңар | далдайсыздар | далдашат / далдайт |
| Прошедшее определенное время | далдадым | далдадың | далдадыңыз | далдады | далдадык | далдадыңар | далдадыңыздар | далдашты / далдады |
| Прошедщее неопределенное время | далдаганмын / далдагамын / далдагам | далдагансың | далдагансыз | далдаган | далдаганбыз | далдагансыңар | далдагансыздар | далдаган |
| Прошедшее субъективное время | далдаптырмын / далдапмын | далдаптырсың / далдапсың | далдаптырсыз / далдапсыз | далдаптыр | далдаптырбыз / далдаппыз | далдаптырсыңар / далдапсыңар | далдаптырсыздар / далдапсыздар | далдашыптыр / далдаптыр |
| Прошедшее длительное | далдачумун | далдачусуң | далдачусуз | далдачу | далдачубуз | далдачусуңар | далдачусуздар | далдачу |
| Неопределенное будущее время | далдаармын / далдармын | далдаарсың / далдарсың | далдаарсыз / далдарсыз | далдаар / далдар | далдаарбыз / далдарбыз | далдаарсыңар / далдарсыңар | далдаарсыздар / далдарсыздар | далдаар / далдар |
| Условное наклонение | далдасам | далдасаң | далдасаңыз | далдаса | далдасак | далдасаңар | далдасаңыздар | далдашса / далдаса |
| Желательное наклонение | далдагым | далдагың | далдагыңыз | далдагысы | далдагыбыз | далдагыңар | далдагыңыздар | далдагысы |
| Повелительное наклонение | далдайын | далда | далдаңыз | далдасын | далдайлы | далдагыла | далдаңыздар | далдасын |
| Наклонение намерения | далдамакчымын / далдамакмын | далдамакчысың / далдамаксың | далдамакчысыз / далдамаксыз | далдамакчы / далдамак | далдамакчыбыз / далдамакпыз | далдамакчысыңар / далдамаксыңар | далдамакчысыздар / далдамаксыздар | далдамакчы / далдамак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | далдабаймын / далдабайм | далдабайсың | далдабайсыз | далдабайт | далдабайбыз | далдабайсыңар | далдабайсыздар | далдашпайт / далдабайт |
| Прошедшее определенное время | далдабадым | далдабадың | далдабадыңыз | далдабады | далдабадык | далдабадыңар | далдабадыңыздар | далдашпады / далдабады |
| Прошедщее неопределенное время | далдабаганмын | далдабагансың | далдабагансыз | далдабаган | далдабаганбыз | далдабагансыңар | далдабагансыздар | далдабаган |
| Прошедшее субъективное время | далдабаптырмын | далдабаптырсың | далдабаптырсыз | далдабаптыр | далдабаптырбыз | далдабаптырсыңар | далдабаптырсыздар | далдабаптыр |
| Неопределенное будущее время | далдабасмын | далдабассың | далдабассыз | далдабас | далдабаспыз | — | — | далдабас |
| Условное наклонение | далдабасам | далдабасаң | далдабасаңыз | далдабаса | далдабасак | далдабасаңар | далдабасаңыздар | далдашпаса / далдабаса |
| Повелительное наклонение | далдабайын | далдаба | далдабаңыз | далдабасын | далдабайлы | далдабагыла | далдабаңыздар | далдабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | далдоо |
| -ыш | далдаш |
| -мак | далдамак |
| -май | далдамай |
| -баш | далдабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | далдаган |
| -ар | далдаар / далдар |
| -бас | далдабас |
| -уучу | далдоочу |
| -чу | далдачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | далдай |
| -ып | далдап |
| -ганы | далдаганы |
| -ганча | далдаганча |
| -гыча | далдагыча |
| -майынча | далдамайынча |