Морфология › ийри
ийри
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ийри | ийрилер |
| Родительный | ийринин | ийрилердин |
| Дательный | ийриге | ийрилерге |
| Винительный | ийрини | ийрилерди |
| Местный | ийриде | ийрилерде |
| Исходный | ийриден | ийрилерден |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ийрим | ийрилерим |
| ты | ийриң | ийрилериң |
| Вы | ийриңиз | ийрилериңиз |
| он, она | ийриси | ийрилери |
| мы | ийрибиз | ийрилерибиз |
| вы | ийриңер | ийрилериңер |
| Вы (мн.) | ийриңиздер | ийрилериңиздер |
| они | ийриси | ийрилери |
| общая принадлежность (-ныкы) | ийриники | ийрилердики |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийрим | ийриң | ийриңиз | ийриси | ийрибиз | ийриңер | ийриңиздер | ийриси |
| Родительный | ийримдин / ийримин | ийриңдин / ийриңин | ийриңиздин | ийрисинин | ийрибиздин | ийриңердин | ийриңиздердин | ийрисинин |
| Дательный | ийриме | ийриңе | ийриңизге | ийрисине | ийрибизге | ийриңерге | ийриңиздерге | ийрисине |
| Винительный | ийрими / ийримди | ийриңди / ийриңи | ийриңизди | ийрисин | ийрибизди | ийриңерди | ийриңиздерди | ийрисин |
| Местный | ийримде | ийриңде | ийриңизде | ийрисинде | ийрибизде | ийриңерде | ийриңиздерде | ийрисинде |
| Исходный | ийримден / ийримен | ийриңден / ийриңен | ийриңизден | ийрисинен | ийрибизден | ийриңерден | ийриңиздерден | ийрисинен |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийрилерим | ийрилериң | ийрилериңиз | ийрилери | ийрилерибиз | ийрилериңер | ийрилериңиздер | ийрилери |
| Родительный | ийрилеримдин / ийрилеримин | ийрилериңдин / ийрилериңин | ийрилериңиздин | ийрилеринин | ийрилерибиздин | ийрилериңердин | ийрилериңиздердин | ийрилеринин |
| Дательный | ийрилериме | ийрилериңе | ийрилериңизге | ийрилерине | ийрилерибизге | ийрилериңерге | ийрилериңиздерге | ийрилерине |
| Винительный | ийрилеримди / ийрилерими | ийрилериңди / ийрилериңи | ийрилериңизди | ийрилерин | ийрилерибизди | ийрилериңерди | ийрилериңиздерди | ийрилерин |
| Местный | ийрилеримде | ийрилериңде | ийрилериңизде | ийрилеринде | ийрилерибизде | ийрилериңерде | ийрилериңиздерде | ийрилеринде |
| Исходный | ийрилеримден / ийрилеримен | ийрилериңден / ийрилериңен | ийрилериңизден | ийрилеринен | ийрилерибизден | ийрилериңерден | ийрилериңиздерден | ийрилеринен |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ийримин | ийрибиз |
| 2е лицо | ийрисиң | ийрисиңер |
| 2е лицо (веж.форма) | ийрисиз | ийрисиздер |
| местный · 1е лицо | ийридемин | ийридебиз |
| местный · 2е лицо | ийридесиң | ийридесиңер |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ийридесиз | ийридесиздер |
| исходный · 1е лицо | ийриденмин | ийриденбиз |
| исходный · 2е лицо | ийриденсиң | ийриденсиңер |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ийриденсиз | ийриденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | ийри | ийрилер |
| Родительный | ийринин | ийрилердин |
| Дательный | ийриге | ийрилерге |
| Винительный | ийрини | ийрилерди |
| Местный | ийриде | ийрилерде |
| Исходный | ийриден | ийрилерден |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | ийрим | ийрилерим |
| ты | ийриң | ийрилериң |
| Вы | ийриңиз | ийрилериңиз |
| он, она | ийриси | ийрилери |
| мы | ийрибиз | ийрилерибиз |
| вы | ийриңер | ийрилериңер |
| Вы (мн.) | ийриңиздер | ийрилериңиздер |
| они | ийриси | ийрилери |
| общая принадлежность (-ныкы) | ийриники | ийрилердики |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийрим | ийриң | ийриңиз | ийриси | ийрибиз | ийриңер | ийриңиздер | ийриси |
| Родительный | ийримдин / ийримин | ийриңдин / ийриңин | ийриңиздин | ийрисинин | ийрибиздин | ийриңердин | ийриңиздердин | ийрисинин |
| Дательный | ийриме | ийриңе | ийриңизге | ийрисине | ийрибизге | ийриңерге | ийриңиздерге | ийрисине |
| Винительный | ийрими / ийримди | ийриңди / ийриңи | ийриңизди | ийрисин | ийрибизди | ийриңерди | ийриңиздерди | ийрисин |
| Местный | ийримде | ийриңде | ийриңизде | ийрисинде | ийрибизде | ийриңерде | ийриңиздерде | ийрисинде |
| Исходный | ийримден / ийримен | ийриңден / ийриңен | ийриңизден | ийрисинен | ийрибизден | ийриңерден | ийриңиздерден | ийрисинен |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | ийрилерим | ийрилериң | ийрилериңиз | ийрилери | ийрилерибиз | ийрилериңер | ийрилериңиздер | ийрилери |
| Родительный | ийрилеримдин / ийрилеримин | ийрилериңдин / ийрилериңин | ийрилериңиздин | ийрилеринин | ийрилерибиздин | ийрилериңердин | ийрилериңиздердин | ийрилеринин |
| Дательный | ийрилериме | ийрилериңе | ийрилериңизге | ийрилерине | ийрилерибизге | ийрилериңерге | ийрилериңиздерге | ийрилерине |
| Винительный | ийрилеримди / ийрилерими | ийрилериңди / ийрилериңи | ийрилериңизди | ийрилерин | ийрилерибизди | ийрилериңерди | ийрилериңиздерди | ийрилерин |
| Местный | ийрилеримде | ийрилериңде | ийрилериңизде | ийрилеринде | ийрилерибизде | ийрилериңерде | ийрилериңиздерде | ийрилеринде |
| Исходный | ийрилеримден / ийрилеримен | ийрилериңден / ийрилериңен | ийрилериңизден | ийрилеринен | ийрилерибизден | ийрилериңерден | ийрилериңиздерден | ийрилеринен |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | ийримин | ийрибиз |
| 2е лицо | ийрисиң | ийрисиңер |
| 2е лицо (веж.форма) | ийрисиз | ийрисиздер |
| местный · 1е лицо | ийридемин | ийридебиз |
| местный · 2е лицо | ийридесиң | ийридесиңер |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | ийридесиз | ийридесиздер |
| исходный · 1е лицо | ийриденмин | ийриденбиз |
| исходный · 2е лицо | ийриденсиң | ийриденсиңер |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | ийриденсиз | ийриденсиздер |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | ийрирээк |
ийри-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ийриймин / ийрийм | ийрийсиң | ийрийсиз | ийрийт | ийрийбиз | ийрийсиңер | ийрийсиздер | ийришет / ийрийт |
| Прошедшее определенное время | ийридим | ийридиң | ийридиңиз | ийриди | ийридик | ийридиңер | ийридиңиздер | ийришти / ийриди |
| Прошедщее неопределенное время | ийригенмин / ийригемин / ийригем | ийригенсиң | ийригенсиз | ийриген | ийригенбиз | ийригенсиңер | ийригенсиздер | ийриген |
| Прошедшее субъективное время | ийриптирмин / ийрипмин | ийриптирсиң / ийрипсиң | ийриптирсиз / ийрипсиз | ийриптир | ийриптирбиз / ийриппиз | ийриптирсиңер / ийрипсиңер | ийриптирсиздер / ийрипсиздер | ийришиптир / ийриптир |
| Прошедшее длительное | ийричүмүн | ийричүсүң | ийричүсүз | ийричү | ийричүбүз | ийричүсүңөр | ийричүсүздөр | ийричү |
| Неопределенное будущее время | ийрирмин | ийрирсиң | ийрирсиз | ийрир | ийрирбиз | ийрирсиңер | ийрирсиздер | ийрир |
| Условное наклонение | ийрисем | ийрисең | ийрисеңиз | ийрисе | ийрисек | ийрисеңер | ийрисеңиздер | ийришсе / ийрисе |
| Желательное наклонение | ийригим | ийригиң | ийригиңиз | ийригиси | ийригибиз | ийригиңер | ийригиңиздер | ийригиси |
| Повелительное наклонение | ийрийин | ийри | ийриңиз | ийрисин | ийрийли | ийригиле | ийриңиздер | ийрисин |
| Наклонение намерения | ийримекчимин / ийримекмин | ийримекчисиң / ийримексиң | ийримекчисиз / ийримексиз | ийримекчи / ийримек | ийримекчибиз / ийримекпиз | ийримекчисиңер / ийримексиңер | ийримекчисиздер / ийримексиздер | ийримекчи / ийримек |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | ийрибеймин / ийрибейм | ийрибейсиң | ийрибейсиз | ийрибейт | ийрибейбиз | ийрибейсиңер | ийрибейсиздер | ийришпейт / ийрибейт |
| Прошедшее определенное время | ийрибедим | ийрибедиң | ийрибедиңиз | ийрибеди | ийрибедик | ийрибедиңер | ийрибедиңиздер | ийришпеди / ийрибеди |
| Прошедщее неопределенное время | ийрибегенмин | ийрибегенсиң | ийрибегенсиз | ийрибеген | ийрибегенбиз | ийрибегенсиңер | ийрибегенсиздер | ийрибеген |
| Прошедшее субъективное время | ийрибептирмин | ийрибептирсиң | ийрибептирсиз | ийрибептир | ийрибептирбиз | ийрибептирсиңер | ийрибептирсиздер | ийрибептир |
| Неопределенное будущее время | ийрибесмин | ийрибессиң | ийрибессиз | ийрибес | ийрибеспиз | — | — | ийрибес |
| Условное наклонение | ийрибесем | ийрибесең | ийрибесеңиз | ийрибесе | ийрибесек | ийрибесеңер | ийрибесеңиздер | ийришпесе / ийрибесе |
| Повелительное наклонение | ийрибейин | ийрибе | ийрибеңиз | ийрибесин | ийрибейли | ийрибегиле | ийрибеңиздер | ийрибесин |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | ийрүү |
| -ыш | ийриш |
| -мак | ийримек |
| -май | ийримей |
| -баш | ийрибеш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | ийриген |
| -ар | ийрир |
| -бас | ийрибес |
| -уучу | ийрүүчү |
| -чу | ийричү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | ийрий |
| -ып | ийрип |
| -ганы | ийригени |
| -ганча | ийригенче |
| -гыча | ийригиче |
| -майынча | ийримейинче |