Морфология › жан
жан
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жан | жандар |
| Родительный | жандын | жандардын |
| Дательный | жанга | жандарга |
| Винительный | жанды | жандарды |
| Местный | жанда | жандарда |
| Исходный | жандан | жандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жаным | жандарым |
| ты | жаның | жандарың |
| Вы | жаныңыз | жандарыңыз |
| он, она | жаны | жандары |
| мы | жаныбыз | жандарыбыз |
| вы | жаныңар | жандарыңар |
| Вы (мн.) | жаныңыздар | жандарыңыздар |
| они | жаны | жандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жандыкы | жандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жаным | жаның | жаныңыз | жаны | жаныбыз | жаныңар | жаныңыздар | жаны |
| Родительный | жанымдын / жанымын | жаныңдын / жаныңын | жаныңыздын | жанынын | жаныбыздын | жаныңардын | жаныңыздардын | жанынын |
| Дательный | жаныма | жаныңа | жаныңызга | жанына | жаныбызга | жаныңарга | жаныңыздарга | жанына |
| Винительный | жанымды / жанымы | жаныңды / жаныңы | жаныңызды | жанын | жаныбызды | жаныңарды | жаныңыздарды | жанын |
| Местный | жанымда | жаныңда | жаныңызда | жанында | жаныбызда | жаныңарда | жаныңыздарда | жанында |
| Исходный | жанымдан / жаныман | жаныңдан / жаныңан | жаныңыздан | жанынан | жаныбыздан | жаныңардан | жаныңыздардан | жанынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жандарым | жандарың | жандарыңыз | жандары | жандарыбыз | жандарыңар | жандарыңыздар | жандары |
| Родительный | жандарымдын / жандарымын | жандарыңдын / жандарыңын | жандарыңыздын | жандарынын | жандарыбыздын | жандарыңардын | жандарыңыздардын | жандарынын |
| Дательный | жандарыма | жандарыңа | жандарыңызга | жандарына | жандарыбызга | жандарыңарга | жандарыңыздарга | жандарына |
| Винительный | жандарымды / жандарымы | жандарыңды / жандарыңы | жандарыңызды | жандарын | жандарыбызды | жандарыңарды | жандарыңыздарды | жандарын |
| Местный | жандарымда | жандарыңда | жандарыңызда | жандарында | жандарыбызда | жандарыңарда | жандарыңыздарда | жандарында |
| Исходный | жандарымдан / жандарыман | жандарыңдан / жандарыңан | жандарыңыздан | жандарынан | жандарыбыздан | жандарыңардан | жандарыңыздардан | жандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жанмын | жанбыз |
| 2е лицо | жансың | жансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жансыз | жансыздар |
| местный · 1е лицо | жандамын | жандабыз |
| местный · 2е лицо | жандасың | жандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жандасыз | жандасыздар |
| исходный · 1е лицо | жанданмын | жанданбыз |
| исходный · 2е лицо | жандансың | жандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жандансыз | жандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жан | жандар |
| Родительный | жандын | жандардын |
| Дательный | жанга | жандарга |
| Винительный | жанды | жандарды |
| Местный | жанда | жандарда |
| Исходный | жандан | жандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жаным | жандарым |
| ты | жаның | жандарың |
| Вы | жаныңыз | жандарыңыз |
| он, она | жаны | жандары |
| мы | жаныбыз | жандарыбыз |
| вы | жаныңар | жандарыңар |
| Вы (мн.) | жаныңыздар | жандарыңыздар |
| они | жаны | жандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жандыкы | жандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жаным | жаның | жаныңыз | жаны | жаныбыз | жаныңар | жаныңыздар | жаны |
| Родительный | жанымдын / жанымын | жаныңдын / жаныңын | жаныңыздын | жанынын | жаныбыздын | жаныңардын | жаныңыздардын | жанынын |
| Дательный | жаныма | жаныңа | жаныңызга | жанына | жаныбызга | жаныңарга | жаныңыздарга | жанына |
| Винительный | жанымды / жанымы | жаныңды / жаныңы | жаныңызды | жанын | жаныбызды | жаныңарды | жаныңыздарды | жанын |
| Местный | жанымда | жаныңда | жаныңызда | жанында | жаныбызда | жаныңарда | жаныңыздарда | жанында |
| Исходный | жанымдан / жаныман | жаныңдан / жаныңан | жаныңыздан | жанынан | жаныбыздан | жаныңардан | жаныңыздардан | жанынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жандарым | жандарың | жандарыңыз | жандары | жандарыбыз | жандарыңар | жандарыңыздар | жандары |
| Родительный | жандарымдын / жандарымын | жандарыңдын / жандарыңын | жандарыңыздын | жандарынын | жандарыбыздын | жандарыңардын | жандарыңыздардын | жандарынын |
| Дательный | жандарыма | жандарыңа | жандарыңызга | жандарына | жандарыбызга | жандарыңарга | жандарыңыздарга | жандарына |
| Винительный | жандарымды / жандарымы | жандарыңды / жандарыңы | жандарыңызды | жандарын | жандарыбызды | жандарыңарды | жандарыңыздарды | жандарын |
| Местный | жандарымда | жандарыңда | жандарыңызда | жандарында | жандарыбызда | жандарыңарда | жандарыңыздарда | жандарында |
| Исходный | жандарымдан / жандарыман | жандарыңдан / жандарыңан | жандарыңыздан | жандарынан | жандарыбыздан | жандарыңардан | жандарыңыздардан | жандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жанмын | жанбыз |
| 2е лицо | жансың | жансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жансыз | жансыздар |
| местный · 1е лицо | жандамын | жандабыз |
| местный · 2е лицо | жандасың | жандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жандасыз | жандасыздар |
| исходный · 1е лицо | жанданмын | жанданбыз |
| исходный · 2е лицо | жандансың | жандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жандансыз | жандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жаныраак |
жан-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жанамын / жанам | жанасың | жанасыз | жанат | жанабыз | жанасыңар | жанасыздар | жанат / жанышат |
| Прошедшее определенное время | жандым | жандың | жандыңыз | жанды | жандык | жандыңар | жандыңыздар | жанды / жанышты |
| Прошедщее неопределенное время | жанганмын / жангамын / жангам | жангансың | жангансыз | жанган | жанганбыз | жангансыңар | жангансыздар | жанган |
| Прошедшее субъективное время | жаныптырмын / жаныпмын | жаныптырсың / жаныпсың | жаныптырсыз / жаныпсыз | жаныптыр | жаныптырбыз / жаныппыз | жаныптырсыңар / жаныпсыңар | жаныптырсыздар / жаныпсыздар | жаныптыр / жанышыптыр |
| Прошедшее длительное | жанчумун | жанчусуң | жанчусуз | жанчу | жанчубуз | жанчусуңар | жанчусуздар | жанчу |
| Неопределенное будущее время | жанармын | жанарсың | жанарсыз | жанар | жанарбыз | жанарсыңар | жанарсыздар | жанар |
| Условное наклонение | жансам | жансаң | жансаңыз | жанса | жансак | жансаңар | жансаңыздар | жанышса / жанса |
| Желательное наклонение | жангым | жангың | жангыңыз | жангысы | жангыбыз | жангыңар | жангыңыздар | жангысы |
| Повелительное наклонение | жанайын | жан | жаныңыз | жансын | жаналы | жангыла | жаныңыздар | жансын |
| Наклонение намерения | жанмакчымын / жанмакмын | жанмакчысың / жанмаксың | жанмакчысыз / жанмаксыз | жанмакчы / жанмак | жанмакчыбыз / жанмакпыз | жанмакчысыңар / жанмаксыңар | жанмакчысыздар / жанмаксыздар | жанмакчы / жанмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жанбаймын / жанбайм | жанбайсың | жанбайсыз | жанбайт | жанбайбыз | жанбайсыңар | жанбайсыздар | жанышпайт / жанбайт |
| Прошедшее определенное время | жанбадым | жанбадың | жанбадыңыз | жанбады | жанбадык | жанбадыңар | жанбадыңыздар | жанышпады / жанбады |
| Прошедщее неопределенное время | жанбаганмын | жанбагансың | жанбагансыз | жанбаган | жанбаганбыз | жанбагансыңар | жанбагансыздар | жанбаган |
| Прошедшее субъективное время | жанбаптырмын | жанбаптырсың | жанбаптырсыз | жанбаптыр | жанбаптырбыз | жанбаптырсыңар | жанбаптырсыздар | жанбаптыр |
| Неопределенное будущее время | жанбасмын | жанбассың | жанбассыз | жанбас | жанбаспыз | — | — | жанбас |
| Условное наклонение | жанбасам | жанбасаң | жанбасаңыз | жанбаса | жанбасак | жанбасаңар | жанбасаңыздар | жанышпаса / жанбаса |
| Повелительное наклонение | жанбайын | жанба | жанбаңыз | жанбасын | жанбайлы | жанбагыла | жанбаңыздар | жанбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жануу |
| -ыш | жаныш |
| -мак | жанмак |
| -май | жанмай |
| -баш | жанбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жанган |
| -ар | жанар |
| -бас | жанбас |
| -уучу | жануучу |
| -чу | жанчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жана |
| -ып | жанып |
| -ганы | жанганы |
| -ганча | жанганча |
| -гыча | жангыча |
| -майынча | жанмайынча |