Морфология › жан
жан
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жаным | жандарым |
| сен | жаның | жандарың |
| сиз | жаныңыз | жандарыңыз |
| ал | жаны | жандары |
| биз | жаныбыз | жандарыбыз |
| силер | жаныңар | жандарыңар |
| сиздер | жаныңыздар | жандарыңыздар |
| алар | жаны | жандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жандыкы | жандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жаным | жаның | жаныңыз | жаны | жаныбыз | жаныңар | жаныңыздар | жаны |
| Илик | жанымдын / жанымын | жаныңдын / жаныңын | жаныңыздын | жанынын | жаныбыздын | жаныңардын | жаныңыздардын | жанынын |
| Барыш | жаныма | жаныңа | жаныңызга | жанына | жаныбызга | жаныңарга | жаныңыздарга | жанына |
| Табыш | жанымды / жанымы | жаныңды / жаныңы | жаныңызды | жанын | жаныбызды | жаныңарды | жаныңыздарды | жанын |
| Жатыш | жанымда | жаныңда | жаныңызда | жанында | жаныбызда | жаныңарда | жаныңыздарда | жанында |
| Чыгыш | жанымдан / жаныман | жаныңдан / жаныңан | жаныңыздан | жанынан | жаныбыздан | жаныңардан | жаныңыздардан | жанынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жандарым | жандарың | жандарыңыз | жандары | жандарыбыз | жандарыңар | жандарыңыздар | жандары |
| Илик | жандарымдын / жандарымын | жандарыңдын / жандарыңын | жандарыңыздын | жандарынын | жандарыбыздын | жандарыңардын | жандарыңыздардын | жандарынын |
| Барыш | жандарыма | жандарыңа | жандарыңызга | жандарына | жандарыбызга | жандарыңарга | жандарыңыздарга | жандарына |
| Табыш | жандарымды / жандарымы | жандарыңды / жандарыңы | жандарыңызды | жандарын | жандарыбызды | жандарыңарды | жандарыңыздарды | жандарын |
| Жатыш | жандарымда | жандарыңда | жандарыңызда | жандарында | жандарыбызда | жандарыңарда | жандарыңыздарда | жандарында |
| Чыгыш | жандарымдан / жандарыман | жандарыңдан / жандарыңан | жандарыңыздан | жандарынан | жандарыбыздан | жандарыңардан | жандарыңыздардан | жандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жанмын | жанбыз |
| 2-жак | жансың | жансыңар |
| 2-жак (сылык) | жансыз | жансыздар |
| жатыш · 1-жак | жандамын | жандабыз |
| жатыш · 2-жак | жандасың | жандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жандасыз | жандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жанданмын | жанданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жандансың | жандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жандансыз | жандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | жан | жандар |
| Илик | жандын | жандардын |
| Барыш | жанга | жандарга |
| Табыш | жанды | жандарды |
| Жатыш | жанда | жандарда |
| Чыгыш | жандан | жандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жаным | жандарым |
| сен | жаның | жандарың |
| сиз | жаныңыз | жандарыңыз |
| ал | жаны | жандары |
| биз | жаныбыз | жандарыбыз |
| силер | жаныңар | жандарыңар |
| сиздер | жаныңыздар | жандарыңыздар |
| алар | жаны | жандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жандыкы | жандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жаным | жаның | жаныңыз | жаны | жаныбыз | жаныңар | жаныңыздар | жаны |
| Илик | жанымдын / жанымын | жаныңдын / жаныңын | жаныңыздын | жанынын | жаныбыздын | жаныңардын | жаныңыздардын | жанынын |
| Барыш | жаныма | жаныңа | жаныңызга | жанына | жаныбызга | жаныңарга | жаныңыздарга | жанына |
| Табыш | жанымды / жанымы | жаныңды / жаныңы | жаныңызды | жанын | жаныбызды | жаныңарды | жаныңыздарды | жанын |
| Жатыш | жанымда | жаныңда | жаныңызда | жанында | жаныбызда | жаныңарда | жаныңыздарда | жанында |
| Чыгыш | жанымдан / жаныман | жаныңдан / жаныңан | жаныңыздан | жанынан | жаныбыздан | жаныңардан | жаныңыздардан | жанынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жандарым | жандарың | жандарыңыз | жандары | жандарыбыз | жандарыңар | жандарыңыздар | жандары |
| Илик | жандарымдын / жандарымын | жандарыңдын / жандарыңын | жандарыңыздын | жандарынын | жандарыбыздын | жандарыңардын | жандарыңыздардын | жандарынын |
| Барыш | жандарыма | жандарыңа | жандарыңызга | жандарына | жандарыбызга | жандарыңарга | жандарыңыздарга | жандарына |
| Табыш | жандарымды / жандарымы | жандарыңды / жандарыңы | жандарыңызды | жандарын | жандарыбызды | жандарыңарды | жандарыңыздарды | жандарын |
| Жатыш | жандарымда | жандарыңда | жандарыңызда | жандарында | жандарыбызда | жандарыңарда | жандарыңыздарда | жандарында |
| Чыгыш | жандарымдан / жандарыман | жандарыңдан / жандарыңан | жандарыңыздан | жандарынан | жандарыбыздан | жандарыңардан | жандарыңыздардан | жандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жанмын | жанбыз |
| 2-жак | жансың | жансыңар |
| 2-жак (сылык) | жансыз | жансыздар |
| жатыш · 1-жак | жандамын | жандабыз |
| жатыш · 2-жак | жандасың | жандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жандасыз | жандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жанданмын | жанданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жандансың | жандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жандансыз | жандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | жаныраак |
жан-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жанамын / жанам | жанасың | жанасыз | жанат | жанабыз | жанасыңар | жанасыздар | жанат / жанышат |
| Айкын өткөн чак | жандым | жандың | жандыңыз | жанды | жандык | жандыңар | жандыңыздар | жанды / жанышты |
| Жалпы өткөн чак | жанганмын / жангамын / жангам | жангансың | жангансыз | жанган | жанганбыз | жангансыңар | жангансыздар | жанган |
| Капыскы өткөн чак | жаныптырмын / жаныпмын | жаныптырсың / жаныпсың | жаныптырсыз / жаныпсыз | жаныптыр | жаныптырбыз / жаныппыз | жаныптырсыңар / жаныпсыңар | жаныптырсыздар / жаныпсыздар | жаныптыр / жанышыптыр |
| Адат өткөн чак | жанчумун | жанчусуң | жанчусуз | жанчу | жанчубуз | жанчусуңар | жанчусуздар | жанчу |
| Арсар келер чак | жанармын | жанарсың | жанарсыз | жанар | жанарбыз | жанарсыңар | жанарсыздар | жанар |
| Шарттуу ыңгай | жансам | жансаң | жансаңыз | жанса | жансак | жансаңар | жансаңыздар | жанышса / жанса |
| Тилек ыңгай | жангым | жангың | жангыңыз | жангысы | жангыбыз | жангыңар | жангыңыздар | жангысы |
| Буйрук ыңгай | жанайын | жан | жаныңыз | жансын | жаналы | жангыла | жаныңыздар | жансын |
| Ниет ыңгай | жанмакчымын / жанмакмын | жанмакчысың / жанмаксың | жанмакчысыз / жанмаксыз | жанмакчы / жанмак | жанмакчыбыз / жанмакпыз | жанмакчысыңар / жанмаксыңар | жанмакчысыздар / жанмаксыздар | жанмакчы / жанмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жанбаймын / жанбайм | жанбайсың | жанбайсыз | жанбайт | жанбайбыз | жанбайсыңар | жанбайсыздар | жанышпайт / жанбайт |
| Айкын өткөн чак | жанбадым | жанбадың | жанбадыңыз | жанбады | жанбадык | жанбадыңар | жанбадыңыздар | жанышпады / жанбады |
| Жалпы өткөн чак | жанбаганмын | жанбагансың | жанбагансыз | жанбаган | жанбаганбыз | жанбагансыңар | жанбагансыздар | жанбаган |
| Капыскы өткөн чак | жанбаптырмын | жанбаптырсың | жанбаптырсыз | жанбаптыр | жанбаптырбыз | жанбаптырсыңар | жанбаптырсыздар | жанбаптыр |
| Арсар келер чак | жанбасмын | жанбассың | жанбассыз | жанбас | жанбаспыз | — | — | жанбас |
| Шарттуу ыңгай | жанбасам | жанбасаң | жанбасаңыз | жанбаса | жанбасак | жанбасаңар | жанбасаңыздар | жанышпаса / жанбаса |
| Буйрук ыңгай | жанбайын | жанба | жанбаңыз | жанбасын | жанбайлы | жанбагыла | жанбаңыздар | жанбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | жануу |
| -ыш | жаныш |
| -мак | жанмак |
| -май | жанмай |
| -баш | жанбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | жанган |
| -ар | жанар |
| -бас | жанбас |
| -уучу | жануучу |
| -чу | жанчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | жана |
| -ып | жанып |
| -ганы | жанганы |
| -ганча | жанганча |
| -гыча | жангыча |
| -майынча | жанмайынча |