Морфология › жар
жар
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жар | жарлар |
| Родительный | жардын | жарлардын |
| Дательный | жарга | жарларга |
| Винительный | жарды | жарларды |
| Местный | жарда | жарларда |
| Исходный | жардан | жарлардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жарым | жарларым |
| ты | жарың | жарларың |
| Вы | жарыңыз | жарларыңыз |
| он, она | жары | жарлары |
| мы | жарыбыз | жарларыбыз |
| вы | жарыңар | жарларыңар |
| Вы (мн.) | жарыңыздар | жарларыңыздар |
| они | жары | жарлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жардыкы | жарлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жарым | жарың | жарыңыз | жары | жарыбыз | жарыңар | жарыңыздар | жары |
| Родительный | жарымын / жарымдын | жарыңдын / жарыңын | жарыңыздын | жарынын | жарыбыздын | жарыңардын | жарыңыздардын | жарынын |
| Дательный | жарыма | жарыңа | жарыңызга | жарына | жарыбызга | жарыңарга | жарыңыздарга | жарына |
| Винительный | жарымы / жарымды | жарыңды / жарыңы | жарыңызды | жарын | жарыбызды | жарыңарды | жарыңыздарды | жарын |
| Местный | жарымда | жарыңда | жарыңызда | жарында | жарыбызда | жарыңарда | жарыңыздарда | жарында |
| Исходный | жарымдан / жарыман | жарыңдан / жарыңан | жарыңыздан | жарынан | жарыбыздан | жарыңардан | жарыңыздардан | жарынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жарларым | жарларың | жарларыңыз | жарлары | жарларыбыз | жарларыңар | жарларыңыздар | жарлары |
| Родительный | жарларымдын / жарларымын | жарларыңдын / жарларыңын | жарларыңыздын | жарларынын | жарларыбыздын | жарларыңардын | жарларыңыздардын | жарларынын |
| Дательный | жарларыма | жарларыңа | жарларыңызга | жарларына | жарларыбызга | жарларыңарга | жарларыңыздарга | жарларына |
| Винительный | жарларымды / жарларымы | жарларыңды / жарларыңы | жарларыңызды | жарларын | жарларыбызды | жарларыңарды | жарларыңыздарды | жарларын |
| Местный | жарларымда | жарларыңда | жарларыңызда | жарларында | жарларыбызда | жарларыңарда | жарларыңыздарда | жарларында |
| Исходный | жарларымдан / жарларыман | жарларыңдан / жарларыңан | жарларыңыздан | жарларынан | жарларыбыздан | жарларыңардан | жарларыңыздардан | жарларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жармын | жарбыз |
| 2е лицо | жарсың | жарсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жарсыз | жарсыздар |
| местный · 1е лицо | жардамын | жардабыз |
| местный · 2е лицо | жардасың | жардасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жардасыз | жардасыздар |
| исходный · 1е лицо | жарданмын | жарданбыз |
| исходный · 2е лицо | жардансың | жардансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жардансыз | жардансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жар | жарлар |
| Родительный | жардын | жарлардын |
| Дательный | жарга | жарларга |
| Винительный | жарды | жарларды |
| Местный | жарда | жарларда |
| Исходный | жардан | жарлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жарым | жарларым |
| ты | жарың | жарларың |
| Вы | жарыңыз | жарларыңыз |
| он, она | жары | жарлары |
| мы | жарыбыз | жарларыбыз |
| вы | жарыңар | жарларыңар |
| Вы (мн.) | жарыңыздар | жарларыңыздар |
| они | жары | жарлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жардыкы | жарлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жарым | жарың | жарыңыз | жары | жарыбыз | жарыңар | жарыңыздар | жары |
| Родительный | жарымын / жарымдын | жарыңдын / жарыңын | жарыңыздын | жарынын | жарыбыздын | жарыңардын | жарыңыздардын | жарынын |
| Дательный | жарыма | жарыңа | жарыңызга | жарына | жарыбызга | жарыңарга | жарыңыздарга | жарына |
| Винительный | жарымы / жарымды | жарыңды / жарыңы | жарыңызды | жарын | жарыбызды | жарыңарды | жарыңыздарды | жарын |
| Местный | жарымда | жарыңда | жарыңызда | жарында | жарыбызда | жарыңарда | жарыңыздарда | жарында |
| Исходный | жарымдан / жарыман | жарыңдан / жарыңан | жарыңыздан | жарынан | жарыбыздан | жарыңардан | жарыңыздардан | жарынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жарларым | жарларың | жарларыңыз | жарлары | жарларыбыз | жарларыңар | жарларыңыздар | жарлары |
| Родительный | жарларымдын / жарларымын | жарларыңдын / жарларыңын | жарларыңыздын | жарларынын | жарларыбыздын | жарларыңардын | жарларыңыздардын | жарларынын |
| Дательный | жарларыма | жарларыңа | жарларыңызга | жарларына | жарларыбызга | жарларыңарга | жарларыңыздарга | жарларына |
| Винительный | жарларымды / жарларымы | жарларыңды / жарларыңы | жарларыңызды | жарларын | жарларыбызды | жарларыңарды | жарларыңыздарды | жарларын |
| Местный | жарларымда | жарларыңда | жарларыңызда | жарларында | жарларыбызда | жарларыңарда | жарларыңыздарда | жарларында |
| Исходный | жарларымдан / жарларыман | жарларыңдан / жарларыңан | жарларыңыздан | жарларынан | жарларыбыздан | жарларыңардан | жарларыңыздардан | жарларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жармын | жарбыз |
| 2е лицо | жарсың | жарсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жарсыз | жарсыздар |
| местный · 1е лицо | жардамын | жардабыз |
| местный · 2е лицо | жардасың | жардасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жардасыз | жардасыздар |
| исходный · 1е лицо | жарданмын | жарданбыз |
| исходный · 2е лицо | жардансың | жардансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жардансыз | жардансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жарыраак |
жар-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жарам / жарамын | жарасың | жарасыз | жарат | жарабыз | жарасыңар | жарасыздар | жарат / жарышат |
| Прошедшее определенное время | жардым | жардың | жардыңыз | жарды | жардык | жардыңар | жардыңыздар | жарды / жарышты |
| Прошедщее неопределенное время | жарганмын / жаргамын / жаргам | жаргансың | жаргансыз | жарган | жарганбыз | жаргансыңар | жаргансыздар | жарган |
| Прошедшее субъективное время | жарыптырмын / жарыпмын | жарыптырсың / жарыпсың | жарыптырсыз / жарыпсыз | жарыптыр | жарыптырбыз / жарыппыз | жарыптырсыңар / жарыпсыңар | жарыптырсыздар / жарыпсыздар | жарышыптыр / жарыптыр |
| Прошедшее длительное | жарчумун | жарчусуң | жарчусуз | жарчу | жарчубуз | жарчусуңар | жарчусуздар | жарчу |
| Неопределенное будущее время | жарармын | жарарсың | жарарсыз | жарар | жарарбыз | жарарсыңар | жарарсыздар | жарар |
| Условное наклонение | жарсам | жарсаң | жарсаңыз | жарса | жарсак | жарсаңар | жарсаңыздар | жарса / жарышса |
| Желательное наклонение | жаргым | жаргың | жаргыңыз | жаргысы | жаргыбыз | жаргыңар | жаргыңыздар | жаргысы |
| Повелительное наклонение | жарайын | жар | жарыңыз | жарсын | жаралы | жаргыла | жарыңыздар | жарсын |
| Наклонение намерения | жармакчымын / жармакмын | жармакчысың / жармаксың | жармакчысыз / жармаксыз | жармакчы / жармак | жармакчыбыз / жармакпыз | жармакчысыңар / жармаксыңар | жармакчысыздар / жармаксыздар | жармакчы / жармак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жарбаймын / жарбайм | жарбайсың | жарбайсыз | жарбайт | жарбайбыз | жарбайсыңар | жарбайсыздар | жарбайт / жарышпайт |
| Прошедшее определенное время | жарбадым | жарбадың | жарбадыңыз | жарбады | жарбадык | жарбадыңар | жарбадыңыздар | жарышпады / жарбады |
| Прошедщее неопределенное время | жарбаганмын | жарбагансың | жарбагансыз | жарбаган | жарбаганбыз | жарбагансыңар | жарбагансыздар | жарбаган |
| Прошедшее субъективное время | жарбаптырмын | жарбаптырсың | жарбаптырсыз | жарбаптыр | жарбаптырбыз | жарбаптырсыңар | жарбаптырсыздар | жарбаптыр |
| Неопределенное будущее время | жарбасмын | жарбассың | жарбассыз | жарбас | жарбаспыз | — | — | жарбас |
| Условное наклонение | жарбасам | жарбасаң | жарбасаңыз | жарбаса | жарбасак | жарбасаңар | жарбасаңыздар | жарышпаса / жарбаса |
| Повелительное наклонение | жарбайын | жарба | жарбаңыз | жарбасын | жарбайлы | жарбагыла | жарбаңыздар | жарбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жаруу |
| -ыш | жарыш |
| -мак | жармак |
| -май | жармай |
| -баш | жарбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жарган |
| -ар | жарар |
| -бас | жарбас |
| -уучу | жаруучу |
| -чу | жарчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жара |
| -ып | жарып |
| -ганы | жарганы |
| -ганча | жарганча |
| -гыча | жаргыча |
| -майынча | жармайынча |