Морфология › жай
жай
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жай | жайлар |
| Родительный | жайдын | жайлардын |
| Дательный | жайга | жайларга |
| Винительный | жайды | жайларды |
| Местный | жайда | жайларда |
| Исходный | жайдан | жайлардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жайым | жайларым |
| ты | жайың | жайларың |
| Вы | жайыңыз | жайларыңыз |
| он, она | жайы | жайлары |
| мы | жайыбыз | жайларыбыз |
| вы | жайыңар | жайларыңар |
| Вы (мн.) | жайыңыздар | жайларыңыздар |
| они | жайы | жайлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жайдыкы | жайлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайым | жайың | жайыңыз | жайы | жайыбыз | жайыңар | жайыңыздар | жайы |
| Родительный | жайымдын / жайымын | жайыңдын / жайыңын | жайыңыздын | жайынын | жайыбыздын | жайыңардын | жайыңыздардын | жайынын |
| Дательный | жайыма | жайыңа | жайыңызга | жайына | жайыбызга | жайыңарга | жайыңыздарга | жайына |
| Винительный | жайымды / жайымы | жайыңды / жайыңы | жайыңызды | жайын | жайыбызды | жайыңарды | жайыңыздарды | жайын |
| Местный | жайымда | жайыңда | жайыңызда | жайында | жайыбызда | жайыңарда | жайыңыздарда | жайында |
| Исходный | жайымдан / жайыман | жайыңдан / жайыңан | жайыңыздан | жайынан | жайыбыздан | жайыңардан | жайыңыздардан | жайынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайларым | жайларың | жайларыңыз | жайлары | жайларыбыз | жайларыңар | жайларыңыздар | жайлары |
| Родительный | жайларымдын / жайларымын | жайларыңдын / жайларыңын | жайларыңыздын | жайларынын | жайларыбыздын | жайларыңардын | жайларыңыздардын | жайларынын |
| Дательный | жайларыма | жайларыңа | жайларыңызга | жайларына | жайларыбызга | жайларыңарга | жайларыңыздарга | жайларына |
| Винительный | жайларымды / жайларымы | жайларыңды / жайларыңы | жайларыңызды | жайларын | жайларыбызды | жайларыңарды | жайларыңыздарды | жайларын |
| Местный | жайларымда | жайларыңда | жайларыңызда | жайларында | жайларыбызда | жайларыңарда | жайларыңыздарда | жайларында |
| Исходный | жайларымдан / жайларыман | жайларыңдан / жайларыңан | жайларыңыздан | жайларынан | жайларыбыздан | жайларыңардан | жайларыңыздардан | жайларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жаймын | жайбыз |
| 2е лицо | жайсың | жайсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жайсыз | жайсыздар |
| местный · 1е лицо | жайдамын | жайдабыз |
| местный · 2е лицо | жайдасың | жайдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жайдасыз | жайдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жайданмын | жайданбыз |
| исходный · 2е лицо | жайдансың | жайдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жайдансыз | жайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жай | жайлар |
| Родительный | жайдын | жайлардын |
| Дательный | жайга | жайларга |
| Винительный | жайды | жайларды |
| Местный | жайда | жайларда |
| Исходный | жайдан | жайлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жайым | жайларым |
| ты | жайың | жайларың |
| Вы | жайыңыз | жайларыңыз |
| он, она | жайы | жайлары |
| мы | жайыбыз | жайларыбыз |
| вы | жайыңар | жайларыңар |
| Вы (мн.) | жайыңыздар | жайларыңыздар |
| они | жайы | жайлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жайдыкы | жайлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайым | жайың | жайыңыз | жайы | жайыбыз | жайыңар | жайыңыздар | жайы |
| Родительный | жайымдын / жайымын | жайыңдын / жайыңын | жайыңыздын | жайынын | жайыбыздын | жайыңардын | жайыңыздардын | жайынын |
| Дательный | жайыма | жайыңа | жайыңызга | жайына | жайыбызга | жайыңарга | жайыңыздарга | жайына |
| Винительный | жайымды / жайымы | жайыңды / жайыңы | жайыңызды | жайын | жайыбызды | жайыңарды | жайыңыздарды | жайын |
| Местный | жайымда | жайыңда | жайыңызда | жайында | жайыбызда | жайыңарда | жайыңыздарда | жайында |
| Исходный | жайымдан / жайыман | жайыңдан / жайыңан | жайыңыздан | жайынан | жайыбыздан | жайыңардан | жайыңыздардан | жайынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайларым | жайларың | жайларыңыз | жайлары | жайларыбыз | жайларыңар | жайларыңыздар | жайлары |
| Родительный | жайларымдын / жайларымын | жайларыңдын / жайларыңын | жайларыңыздын | жайларынын | жайларыбыздын | жайларыңардын | жайларыңыздардын | жайларынын |
| Дательный | жайларыма | жайларыңа | жайларыңызга | жайларына | жайларыбызга | жайларыңарга | жайларыңыздарга | жайларына |
| Винительный | жайларымды / жайларымы | жайларыңды / жайларыңы | жайларыңызды | жайларын | жайларыбызды | жайларыңарды | жайларыңыздарды | жайларын |
| Местный | жайларымда | жайларыңда | жайларыңызда | жайларында | жайларыбызда | жайларыңарда | жайларыңыздарда | жайларында |
| Исходный | жайларымдан / жайларыман | жайларыңдан / жайларыңан | жайларыңыздан | жайларынан | жайларыбыздан | жайларыңардан | жайларыңыздардан | жайларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жаймын | жайбыз |
| 2е лицо | жайсың | жайсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жайсыз | жайсыздар |
| местный · 1е лицо | жайдамын | жайдабыз |
| местный · 2е лицо | жайдасың | жайдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жайдасыз | жайдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жайданмын | жайданбыз |
| исходный · 2е лицо | жайдансың | жайдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жайдансыз | жайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жайыраак |
жай-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жаямын / жаям | жаясың | жаясыз | жаят | жаябыз | жаясыңар | жаясыздар | жаят / жайышат |
| Прошедшее определенное время | жайдым | жайдың | жайдыңыз | жайды | жайдык | жайдыңар | жайдыңыздар | жайды / жайышты |
| Прошедщее неопределенное время | жайганмын / жайгамын / жайгам | жайгансың | жайгансыз | жайган | жайганбыз | жайгансыңар | жайгансыздар | жайган |
| Прошедшее субъективное время | жайыптырмын / жайыпмын | жайыптырсың / жайыпсың | жайыптырсыз / жайыпсыз | жайыптыр | жайыптырбыз / жайыппыз | жайыптырсыңар / жайыпсыңар | жайыптырсыздар / жайыпсыздар | жайышыптыр / жайыптыр |
| Прошедшее длительное | жайчумун | жайчусуң | жайчусуз | жайчу | жайчубуз | жайчусуңар | жайчусуздар | жайчу |
| Неопределенное будущее время | жаярмын | жаярсың | жаярсыз | жаяр | жаярбыз | жаярсыңар | жаярсыздар | жаяр |
| Условное наклонение | жайсам | жайсаң | жайсаңыз | жайса | жайсак | жайсаңар | жайсаңыздар | жайса / жайышса |
| Желательное наклонение | жайгым | жайгың | жайгыңыз | жайгысы | жайгыбыз | жайгыңар | жайгыңыздар | жайгысы |
| Повелительное наклонение | жаяйын | жай | жайыңыз | жайсын | жаялы | жайгыла | жайыңыздар | жайсын |
| Наклонение намерения | жаймакчымын / жаймакмын | жаймакчысың / жаймаксың | жаймакчысыз / жаймаксыз | жаймак / жаймакчы | жаймакчыбыз / жаймакпыз | жаймакчысыңар / жаймаксыңар | жаймакчысыздар / жаймаксыздар | жаймак / жаймакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жайбаймын / жайбайм | жайбайсың | жайбайсыз | жайбайт | жайбайбыз | жайбайсыңар | жайбайсыздар | жайышпайт / жайбайт |
| Прошедшее определенное время | жайбадым | жайбадың | жайбадыңыз | жайбады | жайбадык | жайбадыңар | жайбадыңыздар | жайышпады / жайбады |
| Прошедщее неопределенное время | жайбаганмын | жайбагансың | жайбагансыз | жайбаган | жайбаганбыз | жайбагансыңар | жайбагансыздар | жайбаган |
| Прошедшее субъективное время | жайбаптырмын | жайбаптырсың | жайбаптырсыз | жайбаптыр | жайбаптырбыз | жайбаптырсыңар | жайбаптырсыздар | жайбаптыр |
| Неопределенное будущее время | жайбасмын | жайбассың | жайбассыз | жайбас | жайбаспыз | — | — | жайбас |
| Условное наклонение | жайбасам | жайбасаң | жайбасаңыз | жайбаса | жайбасак | жайбасаңар | жайбасаңыздар | жайышпаса / жайбаса |
| Повелительное наклонение | жайбайын | жайба | жайбаңыз | жайбасын | жайбайлы | жайбагыла | жайбаңыздар | жайбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жаюу |
| -ыш | жайыш |
| -мак | жаймак |
| -май | жаймай |
| -баш | жайбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жайган |
| -ар | жаяр |
| -бас | жайбас |
| -уучу | жаюучу |
| -чу | жайчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жая |
| -ып | жайып |
| -ганы | жайганы |
| -ганча | жайганча |
| -гыча | жайгыча |
| -майынча | жаймайынча |