Морфология › жай
жай
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жайым | жайларым |
| сен | жайың | жайларың |
| сиз | жайыңыз | жайларыңыз |
| ал | жайы | жайлары |
| биз | жайыбыз | жайларыбыз |
| силер | жайыңар | жайларыңар |
| сиздер | жайыңыздар | жайларыңыздар |
| алар | жайы | жайлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жайдыкы | жайлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайым | жайың | жайыңыз | жайы | жайыбыз | жайыңар | жайыңыздар | жайы |
| Илик | жайымдын / жайымын | жайыңдын / жайыңын | жайыңыздын | жайынын | жайыбыздын | жайыңардын | жайыңыздардын | жайынын |
| Барыш | жайыма | жайыңа | жайыңызга | жайына | жайыбызга | жайыңарга | жайыңыздарга | жайына |
| Табыш | жайымды / жайымы | жайыңды / жайыңы | жайыңызды | жайын | жайыбызды | жайыңарды | жайыңыздарды | жайын |
| Жатыш | жайымда | жайыңда | жайыңызда | жайында | жайыбызда | жайыңарда | жайыңыздарда | жайында |
| Чыгыш | жайымдан / жайыман | жайыңдан / жайыңан | жайыңыздан | жайынан | жайыбыздан | жайыңардан | жайыңыздардан | жайынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайларым | жайларың | жайларыңыз | жайлары | жайларыбыз | жайларыңар | жайларыңыздар | жайлары |
| Илик | жайларымдын / жайларымын | жайларыңдын / жайларыңын | жайларыңыздын | жайларынын | жайларыбыздын | жайларыңардын | жайларыңыздардын | жайларынын |
| Барыш | жайларыма | жайларыңа | жайларыңызга | жайларына | жайларыбызга | жайларыңарга | жайларыңыздарга | жайларына |
| Табыш | жайларымды / жайларымы | жайларыңды / жайларыңы | жайларыңызды | жайларын | жайларыбызды | жайларыңарды | жайларыңыздарды | жайларын |
| Жатыш | жайларымда | жайларыңда | жайларыңызда | жайларында | жайларыбызда | жайларыңарда | жайларыңыздарда | жайларында |
| Чыгыш | жайларымдан / жайларыман | жайларыңдан / жайларыңан | жайларыңыздан | жайларынан | жайларыбыздан | жайларыңардан | жайларыңыздардан | жайларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жаймын | жайбыз |
| 2-жак | жайсың | жайсыңар |
| 2-жак (сылык) | жайсыз | жайсыздар |
| жатыш · 1-жак | жайдамын | жайдабыз |
| жатыш · 2-жак | жайдасың | жайдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жайдасыз | жайдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жайданмын | жайданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жайдансың | жайдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жайдансыз | жайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | жай | жайлар |
| Илик | жайдын | жайлардын |
| Барыш | жайга | жайларга |
| Табыш | жайды | жайларды |
| Жатыш | жайда | жайларда |
| Чыгыш | жайдан | жайлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жайым | жайларым |
| сен | жайың | жайларың |
| сиз | жайыңыз | жайларыңыз |
| ал | жайы | жайлары |
| биз | жайыбыз | жайларыбыз |
| силер | жайыңар | жайларыңар |
| сиздер | жайыңыздар | жайларыңыздар |
| алар | жайы | жайлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жайдыкы | жайлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайым | жайың | жайыңыз | жайы | жайыбыз | жайыңар | жайыңыздар | жайы |
| Илик | жайымдын / жайымын | жайыңдын / жайыңын | жайыңыздын | жайынын | жайыбыздын | жайыңардын | жайыңыздардын | жайынын |
| Барыш | жайыма | жайыңа | жайыңызга | жайына | жайыбызга | жайыңарга | жайыңыздарга | жайына |
| Табыш | жайымды / жайымы | жайыңды / жайыңы | жайыңызды | жайын | жайыбызды | жайыңарды | жайыңыздарды | жайын |
| Жатыш | жайымда | жайыңда | жайыңызда | жайында | жайыбызда | жайыңарда | жайыңыздарда | жайында |
| Чыгыш | жайымдан / жайыман | жайыңдан / жайыңан | жайыңыздан | жайынан | жайыбыздан | жайыңардан | жайыңыздардан | жайынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайларым | жайларың | жайларыңыз | жайлары | жайларыбыз | жайларыңар | жайларыңыздар | жайлары |
| Илик | жайларымдын / жайларымын | жайларыңдын / жайларыңын | жайларыңыздын | жайларынын | жайларыбыздын | жайларыңардын | жайларыңыздардын | жайларынын |
| Барыш | жайларыма | жайларыңа | жайларыңызга | жайларына | жайларыбызга | жайларыңарга | жайларыңыздарга | жайларына |
| Табыш | жайларымды / жайларымы | жайларыңды / жайларыңы | жайларыңызды | жайларын | жайларыбызды | жайларыңарды | жайларыңыздарды | жайларын |
| Жатыш | жайларымда | жайларыңда | жайларыңызда | жайларында | жайларыбызда | жайларыңарда | жайларыңыздарда | жайларында |
| Чыгыш | жайларымдан / жайларыман | жайларыңдан / жайларыңан | жайларыңыздан | жайларынан | жайларыбыздан | жайларыңардан | жайларыңыздардан | жайларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жаймын | жайбыз |
| 2-жак | жайсың | жайсыңар |
| 2-жак (сылык) | жайсыз | жайсыздар |
| жатыш · 1-жак | жайдамын | жайдабыз |
| жатыш · 2-жак | жайдасың | жайдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жайдасыз | жайдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жайданмын | жайданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жайдансың | жайдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жайдансыз | жайдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | жайыраак |
жай-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жаямын / жаям | жаясың | жаясыз | жаят | жаябыз | жаясыңар | жаясыздар | жаят / жайышат |
| Айкын өткөн чак | жайдым | жайдың | жайдыңыз | жайды | жайдык | жайдыңар | жайдыңыздар | жайды / жайышты |
| Жалпы өткөн чак | жайганмын / жайгамын / жайгам | жайгансың | жайгансыз | жайган | жайганбыз | жайгансыңар | жайгансыздар | жайган |
| Капыскы өткөн чак | жайыптырмын / жайыпмын | жайыптырсың / жайыпсың | жайыптырсыз / жайыпсыз | жайыптыр | жайыптырбыз / жайыппыз | жайыптырсыңар / жайыпсыңар | жайыптырсыздар / жайыпсыздар | жайышыптыр / жайыптыр |
| Адат өткөн чак | жайчумун | жайчусуң | жайчусуз | жайчу | жайчубуз | жайчусуңар | жайчусуздар | жайчу |
| Арсар келер чак | жаярмын | жаярсың | жаярсыз | жаяр | жаярбыз | жаярсыңар | жаярсыздар | жаяр |
| Шарттуу ыңгай | жайсам | жайсаң | жайсаңыз | жайса | жайсак | жайсаңар | жайсаңыздар | жайса / жайышса |
| Тилек ыңгай | жайгым | жайгың | жайгыңыз | жайгысы | жайгыбыз | жайгыңар | жайгыңыздар | жайгысы |
| Буйрук ыңгай | жаяйын | жай | жайыңыз | жайсын | жаялы | жайгыла | жайыңыздар | жайсын |
| Ниет ыңгай | жаймакчымын / жаймакмын | жаймакчысың / жаймаксың | жаймакчысыз / жаймаксыз | жаймак / жаймакчы | жаймакчыбыз / жаймакпыз | жаймакчысыңар / жаймаксыңар | жаймакчысыздар / жаймаксыздар | жаймак / жаймакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жайбаймын / жайбайм | жайбайсың | жайбайсыз | жайбайт | жайбайбыз | жайбайсыңар | жайбайсыздар | жайышпайт / жайбайт |
| Айкын өткөн чак | жайбадым | жайбадың | жайбадыңыз | жайбады | жайбадык | жайбадыңар | жайбадыңыздар | жайышпады / жайбады |
| Жалпы өткөн чак | жайбаганмын | жайбагансың | жайбагансыз | жайбаган | жайбаганбыз | жайбагансыңар | жайбагансыздар | жайбаган |
| Капыскы өткөн чак | жайбаптырмын | жайбаптырсың | жайбаптырсыз | жайбаптыр | жайбаптырбыз | жайбаптырсыңар | жайбаптырсыздар | жайбаптыр |
| Арсар келер чак | жайбасмын | жайбассың | жайбассыз | жайбас | жайбаспыз | — | — | жайбас |
| Шарттуу ыңгай | жайбасам | жайбасаң | жайбасаңыз | жайбаса | жайбасак | жайбасаңар | жайбасаңыздар | жайышпаса / жайбаса |
| Буйрук ыңгай | жайбайын | жайба | жайбаңыз | жайбасын | жайбайлы | жайбагыла | жайбаңыздар | жайбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | жаюу |
| -ыш | жайыш |
| -мак | жаймак |
| -май | жаймай |
| -баш | жайбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | жайган |
| -ар | жаяр |
| -бас | жайбас |
| -уучу | жаюучу |
| -чу | жайчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | жая |
| -ып | жайып |
| -ганы | жайганы |
| -ганча | жайганча |
| -гыча | жайгыча |
| -майынча | жаймайынча |