Морфология › жайыл
жайыл
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жайыл | жайылдар |
| Родительный | жайылдын | жайылдардын |
| Дательный | жайылга | жайылдарга |
| Винительный | жайылды | жайылдарды |
| Местный | жайылда | жайылдарда |
| Исходный | жайылдан | жайылдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жайылым | жайылдарым |
| ты | жайылың | жайылдарың |
| Вы | жайылыңыз | жайылдарыңыз |
| он, она | жайылы | жайылдары |
| мы | жайылыбыз | жайылдарыбыз |
| вы | жайылыңар | жайылдарыңар |
| Вы (мн.) | жайылыңыздар | жайылдарыңыздар |
| они | жайылы | жайылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жайылдыкы | жайылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайылым | жайылың | жайылыңыз | жайылы | жайылыбыз | жайылыңар | жайылыңыздар | жайылы |
| Родительный | жайылымдын / жайылымын | жайылыңдын / жайылыңын | жайылыңыздын | жайылынын | жайылыбыздын | жайылыңардын | жайылыңыздардын | жайылынын |
| Дательный | жайылыма | жайылыңа | жайылыңызга | жайылына | жайылыбызга | жайылыңарга | жайылыңыздарга | жайылына |
| Винительный | жайылымды / жайылымы | жайылыңды / жайылыңы | жайылыңызды | жайылын | жайылыбызды | жайылыңарды | жайылыңыздарды | жайылын |
| Местный | жайылымда | жайылыңда | жайылыңызда | жайылында | жайылыбызда | жайылыңарда | жайылыңыздарда | жайылында |
| Исходный | жайылымдан / жайылыман | жайылыңдан / жайылыңан | жайылыңыздан | жайылынан | жайылыбыздан | жайылыңардан | жайылыңыздардан | жайылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайылдарым | жайылдарың | жайылдарыңыз | жайылдары | жайылдарыбыз | жайылдарыңар | жайылдарыңыздар | жайылдары |
| Родительный | жайылдарымдын / жайылдарымын | жайылдарыңдын / жайылдарыңын | жайылдарыңыздын | жайылдарынын | жайылдарыбыздын | жайылдарыңардын | жайылдарыңыздардын | жайылдарынын |
| Дательный | жайылдарыма | жайылдарыңа | жайылдарыңызга | жайылдарына | жайылдарыбызга | жайылдарыңарга | жайылдарыңыздарга | жайылдарына |
| Винительный | жайылдарымды / жайылдарымы | жайылдарыңды / жайылдарыңы | жайылдарыңызды | жайылдарын | жайылдарыбызды | жайылдарыңарды | жайылдарыңыздарды | жайылдарын |
| Местный | жайылдарымда | жайылдарыңда | жайылдарыңызда | жайылдарында | жайылдарыбызда | жайылдарыңарда | жайылдарыңыздарда | жайылдарында |
| Исходный | жайылдарымдан / жайылдарыман | жайылдарыңдан / жайылдарыңан | жайылдарыңыздан | жайылдарынан | жайылдарыбыздан | жайылдарыңардан | жайылдарыңыздардан | жайылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жайылмын | жайылбыз |
| 2е лицо | жайылсың | жайылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жайылсыз | жайылсыздар |
| местный · 1е лицо | жайылдамын | жайылдабыз |
| местный · 2е лицо | жайылдасың | жайылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жайылдасыз | жайылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жайылданмын | жайылданбыз |
| исходный · 2е лицо | жайылдансың | жайылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жайылдансыз | жайылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жайыл | жайылдар |
| Родительный | жайылдын | жайылдардын |
| Дательный | жайылга | жайылдарга |
| Винительный | жайылды | жайылдарды |
| Местный | жайылда | жайылдарда |
| Исходный | жайылдан | жайылдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жайылым | жайылдарым |
| ты | жайылың | жайылдарың |
| Вы | жайылыңыз | жайылдарыңыз |
| он, она | жайылы | жайылдары |
| мы | жайылыбыз | жайылдарыбыз |
| вы | жайылыңар | жайылдарыңар |
| Вы (мн.) | жайылыңыздар | жайылдарыңыздар |
| они | жайылы | жайылдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | жайылдыкы | жайылдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайылым | жайылың | жайылыңыз | жайылы | жайылыбыз | жайылыңар | жайылыңыздар | жайылы |
| Родительный | жайылымдын / жайылымын | жайылыңдын / жайылыңын | жайылыңыздын | жайылынын | жайылыбыздын | жайылыңардын | жайылыңыздардын | жайылынын |
| Дательный | жайылыма | жайылыңа | жайылыңызга | жайылына | жайылыбызга | жайылыңарга | жайылыңыздарга | жайылына |
| Винительный | жайылымды / жайылымы | жайылыңды / жайылыңы | жайылыңызды | жайылын | жайылыбызды | жайылыңарды | жайылыңыздарды | жайылын |
| Местный | жайылымда | жайылыңда | жайылыңызда | жайылында | жайылыбызда | жайылыңарда | жайылыңыздарда | жайылында |
| Исходный | жайылымдан / жайылыман | жайылыңдан / жайылыңан | жайылыңыздан | жайылынан | жайылыбыздан | жайылыңардан | жайылыңыздардан | жайылынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жайылдарым | жайылдарың | жайылдарыңыз | жайылдары | жайылдарыбыз | жайылдарыңар | жайылдарыңыздар | жайылдары |
| Родительный | жайылдарымдын / жайылдарымын | жайылдарыңдын / жайылдарыңын | жайылдарыңыздын | жайылдарынын | жайылдарыбыздын | жайылдарыңардын | жайылдарыңыздардын | жайылдарынын |
| Дательный | жайылдарыма | жайылдарыңа | жайылдарыңызга | жайылдарына | жайылдарыбызга | жайылдарыңарга | жайылдарыңыздарга | жайылдарына |
| Винительный | жайылдарымды / жайылдарымы | жайылдарыңды / жайылдарыңы | жайылдарыңызды | жайылдарын | жайылдарыбызды | жайылдарыңарды | жайылдарыңыздарды | жайылдарын |
| Местный | жайылдарымда | жайылдарыңда | жайылдарыңызда | жайылдарында | жайылдарыбызда | жайылдарыңарда | жайылдарыңыздарда | жайылдарында |
| Исходный | жайылдарымдан / жайылдарыман | жайылдарыңдан / жайылдарыңан | жайылдарыңыздан | жайылдарынан | жайылдарыбыздан | жайылдарыңардан | жайылдарыңыздардан | жайылдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жайылмын | жайылбыз |
| 2е лицо | жайылсың | жайылсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | жайылсыз | жайылсыздар |
| местный · 1е лицо | жайылдамын | жайылдабыз |
| местный · 2е лицо | жайылдасың | жайылдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жайылдасыз | жайылдасыздар |
| исходный · 1е лицо | жайылданмын | жайылданбыз |
| исходный · 2е лицо | жайылдансың | жайылдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жайылдансыз | жайылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жайылыраак |
жайыл-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жайыламын / жайылам | жайыласың | жайыласыз | жайылат | жайылабыз | жайыласыңар | жайыласыздар | жайылышат / жайылат |
| Прошедшее определенное время | жайылдым | жайылдың | жайылдыңыз | жайылды | жайылдык | жайылдыңар | жайылдыңыздар | жайылды / жайылышты |
| Прошедщее неопределенное время | жайылганмын / жайылгамын / жайылгам | жайылгансың | жайылгансыз | жайылган | жайылганбыз | жайылгансыңар | жайылгансыздар | жайылган |
| Прошедшее субъективное время | жайылыптырмын / жайылыпмын | жайылыптырсың / жайылыпсың | жайылыптырсыз / жайылыпсыз | жайылыптыр | жайылыптырбыз / жайылыппыз | жайылыптырсыңар / жайылыпсыңар | жайылыптырсыздар / жайылыпсыздар | жайылышыптыр / жайылыптыр |
| Прошедшее длительное | жайылчумун | жайылчусуң | жайылчусуз | жайылчу | жайылчубуз | жайылчусуңар | жайылчусуздар | жайылчу |
| Неопределенное будущее время | жайылармын | жайыларсың | жайыларсыз | жайылар | жайыларбыз | жайыларсыңар | жайыларсыздар | жайылар |
| Условное наклонение | жайылсам | жайылсаң | жайылсаңыз | жайылса | жайылсак | жайылсаңар | жайылсаңыздар | жайылса / жайылышса |
| Желательное наклонение | жайылгым | жайылгың | жайылгыңыз | жайылгысы | жайылгыбыз | жайылгыңар | жайылгыңыздар | жайылгысы |
| Повелительное наклонение | жайылайын | жайыл | жайылыңыз | жайылсын | жайылалы | жайылгыла | жайылыңыздар | жайылсын |
| Наклонение намерения | жайылмакчымын / жайылмакмын | жайылмакчысың / жайылмаксың | жайылмакчысыз / жайылмаксыз | жайылмак / жайылмакчы | жайылмакчыбыз / жайылмакпыз | жайылмакчысыңар / жайылмаксыңар | жайылмакчысыздар / жайылмаксыздар | жайылмак / жайылмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жайылбаймын / жайылбайм | жайылбайсың | жайылбайсыз | жайылбайт | жайылбайбыз | жайылбайсыңар | жайылбайсыздар | жайылбайт / жайылышпайт |
| Прошедшее определенное время | жайылбадым | жайылбадың | жайылбадыңыз | жайылбады | жайылбадык | жайылбадыңар | жайылбадыңыздар | жайылышпады / жайылбады |
| Прошедщее неопределенное время | жайылбаганмын | жайылбагансың | жайылбагансыз | жайылбаган | жайылбаганбыз | жайылбагансыңар | жайылбагансыздар | жайылбаган |
| Прошедшее субъективное время | жайылбаптырмын | жайылбаптырсың | жайылбаптырсыз | жайылбаптыр | жайылбаптырбыз | жайылбаптырсыңар | жайылбаптырсыздар | жайылбаптыр |
| Неопределенное будущее время | жайылбасмын | жайылбассың | жайылбассыз | жайылбас | жайылбаспыз | — | — | жайылбас |
| Условное наклонение | жайылбасам | жайылбасаң | жайылбасаңыз | жайылбаса | жайылбасак | жайылбасаңар | жайылбасаңыздар | жайылышпаса / жайылбаса |
| Повелительное наклонение | жайылбайын | жайылба | жайылбаңыз | жайылбасын | жайылбайлы | жайылбагыла | жайылбаңыздар | жайылбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жайылуу |
| -ыш | жайылыш |
| -мак | жайылмак |
| -май | жайылмай |
| -баш | жайылбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жайылган |
| -ар | жайылар |
| -бас | жайылбас |
| -уучу | жайылуучу |
| -чу | жайылчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жайыла |
| -ып | жайылып |
| -ганы | жайылганы |
| -ганча | жайылганча |
| -гыча | жайылгыча |
| -майынча | жайылмайынча |