Морфология › жайыл
жайыл
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жайылым | жайылдарым |
| сен | жайылың | жайылдарың |
| сиз | жайылыңыз | жайылдарыңыз |
| ал | жайылы | жайылдары |
| биз | жайылыбыз | жайылдарыбыз |
| силер | жайылыңар | жайылдарыңар |
| сиздер | жайылыңыздар | жайылдарыңыздар |
| алар | жайылы | жайылдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жайылдыкы | жайылдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайылым | жайылың | жайылыңыз | жайылы | жайылыбыз | жайылыңар | жайылыңыздар | жайылы |
| Илик | жайылымдын / жайылымын | жайылыңдын / жайылыңын | жайылыңыздын | жайылынын | жайылыбыздын | жайылыңардын | жайылыңыздардын | жайылынын |
| Барыш | жайылыма | жайылыңа | жайылыңызга | жайылына | жайылыбызга | жайылыңарга | жайылыңыздарга | жайылына |
| Табыш | жайылымды / жайылымы | жайылыңды / жайылыңы | жайылыңызды | жайылын | жайылыбызды | жайылыңарды | жайылыңыздарды | жайылын |
| Жатыш | жайылымда | жайылыңда | жайылыңызда | жайылында | жайылыбызда | жайылыңарда | жайылыңыздарда | жайылында |
| Чыгыш | жайылымдан / жайылыман | жайылыңдан / жайылыңан | жайылыңыздан | жайылынан | жайылыбыздан | жайылыңардан | жайылыңыздардан | жайылынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайылдарым | жайылдарың | жайылдарыңыз | жайылдары | жайылдарыбыз | жайылдарыңар | жайылдарыңыздар | жайылдары |
| Илик | жайылдарымдын / жайылдарымын | жайылдарыңдын / жайылдарыңын | жайылдарыңыздын | жайылдарынын | жайылдарыбыздын | жайылдарыңардын | жайылдарыңыздардын | жайылдарынын |
| Барыш | жайылдарыма | жайылдарыңа | жайылдарыңызга | жайылдарына | жайылдарыбызга | жайылдарыңарга | жайылдарыңыздарга | жайылдарына |
| Табыш | жайылдарымды / жайылдарымы | жайылдарыңды / жайылдарыңы | жайылдарыңызды | жайылдарын | жайылдарыбызды | жайылдарыңарды | жайылдарыңыздарды | жайылдарын |
| Жатыш | жайылдарымда | жайылдарыңда | жайылдарыңызда | жайылдарында | жайылдарыбызда | жайылдарыңарда | жайылдарыңыздарда | жайылдарында |
| Чыгыш | жайылдарымдан / жайылдарыман | жайылдарыңдан / жайылдарыңан | жайылдарыңыздан | жайылдарынан | жайылдарыбыздан | жайылдарыңардан | жайылдарыңыздардан | жайылдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жайылмын | жайылбыз |
| 2-жак | жайылсың | жайылсыңар |
| 2-жак (сылык) | жайылсыз | жайылсыздар |
| жатыш · 1-жак | жайылдамын | жайылдабыз |
| жатыш · 2-жак | жайылдасың | жайылдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жайылдасыз | жайылдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жайылданмын | жайылданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жайылдансың | жайылдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жайылдансыз | жайылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | жайыл | жайылдар |
| Илик | жайылдын | жайылдардын |
| Барыш | жайылга | жайылдарга |
| Табыш | жайылды | жайылдарды |
| Жатыш | жайылда | жайылдарда |
| Чыгыш | жайылдан | жайылдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жайылым | жайылдарым |
| сен | жайылың | жайылдарың |
| сиз | жайылыңыз | жайылдарыңыз |
| ал | жайылы | жайылдары |
| биз | жайылыбыз | жайылдарыбыз |
| силер | жайылыңар | жайылдарыңар |
| сиздер | жайылыңыздар | жайылдарыңыздар |
| алар | жайылы | жайылдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | жайылдыкы | жайылдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайылым | жайылың | жайылыңыз | жайылы | жайылыбыз | жайылыңар | жайылыңыздар | жайылы |
| Илик | жайылымдын / жайылымын | жайылыңдын / жайылыңын | жайылыңыздын | жайылынын | жайылыбыздын | жайылыңардын | жайылыңыздардын | жайылынын |
| Барыш | жайылыма | жайылыңа | жайылыңызга | жайылына | жайылыбызга | жайылыңарга | жайылыңыздарга | жайылына |
| Табыш | жайылымды / жайылымы | жайылыңды / жайылыңы | жайылыңызды | жайылын | жайылыбызды | жайылыңарды | жайылыңыздарды | жайылын |
| Жатыш | жайылымда | жайылыңда | жайылыңызда | жайылында | жайылыбызда | жайылыңарда | жайылыңыздарда | жайылында |
| Чыгыш | жайылымдан / жайылыман | жайылыңдан / жайылыңан | жайылыңыздан | жайылынан | жайылыбыздан | жайылыңардан | жайылыңыздардан | жайылынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жайылдарым | жайылдарың | жайылдарыңыз | жайылдары | жайылдарыбыз | жайылдарыңар | жайылдарыңыздар | жайылдары |
| Илик | жайылдарымдын / жайылдарымын | жайылдарыңдын / жайылдарыңын | жайылдарыңыздын | жайылдарынын | жайылдарыбыздын | жайылдарыңардын | жайылдарыңыздардын | жайылдарынын |
| Барыш | жайылдарыма | жайылдарыңа | жайылдарыңызга | жайылдарына | жайылдарыбызга | жайылдарыңарга | жайылдарыңыздарга | жайылдарына |
| Табыш | жайылдарымды / жайылдарымы | жайылдарыңды / жайылдарыңы | жайылдарыңызды | жайылдарын | жайылдарыбызды | жайылдарыңарды | жайылдарыңыздарды | жайылдарын |
| Жатыш | жайылдарымда | жайылдарыңда | жайылдарыңызда | жайылдарында | жайылдарыбызда | жайылдарыңарда | жайылдарыңыздарда | жайылдарында |
| Чыгыш | жайылдарымдан / жайылдарыман | жайылдарыңдан / жайылдарыңан | жайылдарыңыздан | жайылдарынан | жайылдарыбыздан | жайылдарыңардан | жайылдарыңыздардан | жайылдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жайылмын | жайылбыз |
| 2-жак | жайылсың | жайылсыңар |
| 2-жак (сылык) | жайылсыз | жайылсыздар |
| жатыш · 1-жак | жайылдамын | жайылдабыз |
| жатыш · 2-жак | жайылдасың | жайылдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жайылдасыз | жайылдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | жайылданмын | жайылданбыз |
| чыгыш · 2-жак | жайылдансың | жайылдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жайылдансыз | жайылдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | жайылыраак |
жайыл-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жайыламын / жайылам | жайыласың | жайыласыз | жайылат | жайылабыз | жайыласыңар | жайыласыздар | жайылышат / жайылат |
| Айкын өткөн чак | жайылдым | жайылдың | жайылдыңыз | жайылды | жайылдык | жайылдыңар | жайылдыңыздар | жайылды / жайылышты |
| Жалпы өткөн чак | жайылганмын / жайылгамын / жайылгам | жайылгансың | жайылгансыз | жайылган | жайылганбыз | жайылгансыңар | жайылгансыздар | жайылган |
| Капыскы өткөн чак | жайылыптырмын / жайылыпмын | жайылыптырсың / жайылыпсың | жайылыптырсыз / жайылыпсыз | жайылыптыр | жайылыптырбыз / жайылыппыз | жайылыптырсыңар / жайылыпсыңар | жайылыптырсыздар / жайылыпсыздар | жайылышыптыр / жайылыптыр |
| Адат өткөн чак | жайылчумун | жайылчусуң | жайылчусуз | жайылчу | жайылчубуз | жайылчусуңар | жайылчусуздар | жайылчу |
| Арсар келер чак | жайылармын | жайыларсың | жайыларсыз | жайылар | жайыларбыз | жайыларсыңар | жайыларсыздар | жайылар |
| Шарттуу ыңгай | жайылсам | жайылсаң | жайылсаңыз | жайылса | жайылсак | жайылсаңар | жайылсаңыздар | жайылса / жайылышса |
| Тилек ыңгай | жайылгым | жайылгың | жайылгыңыз | жайылгысы | жайылгыбыз | жайылгыңар | жайылгыңыздар | жайылгысы |
| Буйрук ыңгай | жайылайын | жайыл | жайылыңыз | жайылсын | жайылалы | жайылгыла | жайылыңыздар | жайылсын |
| Ниет ыңгай | жайылмакчымын / жайылмакмын | жайылмакчысың / жайылмаксың | жайылмакчысыз / жайылмаксыз | жайылмак / жайылмакчы | жайылмакчыбыз / жайылмакпыз | жайылмакчысыңар / жайылмаксыңар | жайылмакчысыздар / жайылмаксыздар | жайылмак / жайылмакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жайылбаймын / жайылбайм | жайылбайсың | жайылбайсыз | жайылбайт | жайылбайбыз | жайылбайсыңар | жайылбайсыздар | жайылбайт / жайылышпайт |
| Айкын өткөн чак | жайылбадым | жайылбадың | жайылбадыңыз | жайылбады | жайылбадык | жайылбадыңар | жайылбадыңыздар | жайылышпады / жайылбады |
| Жалпы өткөн чак | жайылбаганмын | жайылбагансың | жайылбагансыз | жайылбаган | жайылбаганбыз | жайылбагансыңар | жайылбагансыздар | жайылбаган |
| Капыскы өткөн чак | жайылбаптырмын | жайылбаптырсың | жайылбаптырсыз | жайылбаптыр | жайылбаптырбыз | жайылбаптырсыңар | жайылбаптырсыздар | жайылбаптыр |
| Арсар келер чак | жайылбасмын | жайылбассың | жайылбассыз | жайылбас | жайылбаспыз | — | — | жайылбас |
| Шарттуу ыңгай | жайылбасам | жайылбасаң | жайылбасаңыз | жайылбаса | жайылбасак | жайылбасаңар | жайылбасаңыздар | жайылышпаса / жайылбаса |
| Буйрук ыңгай | жайылбайын | жайылба | жайылбаңыз | жайылбасын | жайылбайлы | жайылбагыла | жайылбаңыздар | жайылбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | жайылуу |
| -ыш | жайылыш |
| -мак | жайылмак |
| -май | жайылмай |
| -баш | жайылбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | жайылган |
| -ар | жайылар |
| -бас | жайылбас |
| -уучу | жайылуучу |
| -чу | жайылчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | жайыла |
| -ып | жайылып |
| -ганы | жайылганы |
| -ганча | жайылганча |
| -гыча | жайылгыча |
| -майынча | жайылмайынча |