Морфология › жүрүш
жүрүш
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жүрүш | жүрүштөр |
| Родительный | жүрүштүн | жүрүштөрдүн |
| Дательный | жүрүшкө | жүрүштөргө |
| Винительный | жүрүштү | жүрүштөрдү |
| Местный | жүрүштө | жүрүштөрдө |
| Исходный | жүрүштөн | жүрүштөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жүрүшүм | жүрүштөрүм |
| ты | жүрүшүң | жүрүштөрүң |
| Вы | жүрүшүңүз | жүрүштөрүңүз |
| он, она | жүрүшү | жүрүштөрү |
| мы | жүрүшүбүз | жүрүштөрүбүз |
| вы | жүрүшүңөр | жүрүштөрүңөр |
| Вы (мн.) | жүрүшүңүздөр | жүрүштөрүңүздөр |
| они | жүрүшү | жүрүштөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | жүрүштүкү | жүрүштөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жүрүшүм | жүрүшүң | жүрүшүңүз | жүрүшү | жүрүшүбүз | жүрүшүңөр | жүрүшүңүздөр | жүрүшү |
| Родительный | жүрүшүмдүн / жүрүшүмүн | жүрүшүңдүн / жүрүшүңүн | жүрүшүңүздүн | жүрүшүнүн | жүрүшүбүздүн | жүрүшүңөрдүн | жүрүшүңүздөрдүн | жүрүшүнүн |
| Дательный | жүрүшүмө | жүрүшүңө | жүрүшүңүзгө | жүрүшүнө | жүрүшүбүзгө | жүрүшүңөргө | жүрүшүңүздөргө | жүрүшүнө |
| Винительный | жүрүшүмдү / жүрүшүмү | жүрүшүңдү / жүрүшүңү | жүрүшүңүздү | жүрүшүн | жүрүшүбүздү | жүрүшүңөрдү | жүрүшүңүздөрдү | жүрүшүн |
| Местный | жүрүшүмдө | жүрүшүңдө | жүрүшүңүздө | жүрүшүндө | жүрүшүбүздө | жүрүшүңөрдө | жүрүшүңүздөрдө | жүрүшүндө |
| Исходный | жүрүшүмдөн / жүрүшүмөн | жүрүшүңдөн / жүрүшүңөн | жүрүшүңүздөн | жүрүшүнөн | жүрүшүбүздөн | жүрүшүңөрдөн | жүрүшүңүздөрдөн | жүрүшүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жүрүштөрүм | жүрүштөрүң | жүрүштөрүңүз | жүрүштөрү | жүрүштөрүбүз | жүрүштөрүңөр | жүрүштөрүңүздөр | жүрүштөрү |
| Родительный | жүрүштөрүмдүн / жүрүштөрүмүн | жүрүштөрүңдүн / жүрүштөрүңүн | жүрүштөрүңүздүн | жүрүштөрүнүн | жүрүштөрүбүздүн | жүрүштөрүңөрдүн | жүрүштөрүңүздөрдүн | жүрүштөрүнүн |
| Дательный | жүрүштөрүмө | жүрүштөрүңө | жүрүштөрүңүзгө | жүрүштөрүнө | жүрүштөрүбүзгө | жүрүштөрүңөргө | жүрүштөрүңүздөргө | жүрүштөрүнө |
| Винительный | жүрүштөрүмдү / жүрүштөрүмү | жүрүштөрүңдү / жүрүштөрүңү | жүрүштөрүңүздү | жүрүштөрүн | жүрүштөрүбүздү | жүрүштөрүңөрдү | жүрүштөрүңүздөрдү | жүрүштөрүн |
| Местный | жүрүштөрүмдө | жүрүштөрүңдө | жүрүштөрүңүздө | жүрүштөрүндө | жүрүштөрүбүздө | жүрүштөрүңөрдө | жүрүштөрүңүздөрдө | жүрүштөрүндө |
| Исходный | жүрүштөрүмдөн / жүрүштөрүмөн | жүрүштөрүңдөн / жүрүштөрүңөн | жүрүштөрүңүздөн | жүрүштөрүнөн | жүрүштөрүбүздөн | жүрүштөрүңөрдөн | жүрүштөрүңүздөрдөн | жүрүштөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жүрүшмүн | жүрүшпүз |
| 2е лицо | жүрүшсүң | жүрүшсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | жүрүшсүз | жүрүшсүздөр |
| местный · 1е лицо | жүрүштөмүн | жүрүштөбүз |
| местный · 2е лицо | жүрүштөсүң | жүрүштөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жүрүштөсүз | жүрүштөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | жүрүштөнмүн | жүрүштөнбүз |
| исходный · 2е лицо | жүрүштөнсүң | жүрүштөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жүрүштөнсүз | жүрүштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | жүрүш | жүрүштөр |
| Родительный | жүрүштүн | жүрүштөрдүн |
| Дательный | жүрүшкө | жүрүштөргө |
| Винительный | жүрүштү | жүрүштөрдү |
| Местный | жүрүштө | жүрүштөрдө |
| Исходный | жүрүштөн | жүрүштөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | жүрүшүм | жүрүштөрүм |
| ты | жүрүшүң | жүрүштөрүң |
| Вы | жүрүшүңүз | жүрүштөрүңүз |
| он, она | жүрүшү | жүрүштөрү |
| мы | жүрүшүбүз | жүрүштөрүбүз |
| вы | жүрүшүңөр | жүрүштөрүңөр |
| Вы (мн.) | жүрүшүңүздөр | жүрүштөрүңүздөр |
| они | жүрүшү | жүрүштөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | жүрүштүкү | жүрүштөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жүрүшүм | жүрүшүң | жүрүшүңүз | жүрүшү | жүрүшүбүз | жүрүшүңөр | жүрүшүңүздөр | жүрүшү |
| Родительный | жүрүшүмдүн / жүрүшүмүн | жүрүшүңдүн / жүрүшүңүн | жүрүшүңүздүн | жүрүшүнүн | жүрүшүбүздүн | жүрүшүңөрдүн | жүрүшүңүздөрдүн | жүрүшүнүн |
| Дательный | жүрүшүмө | жүрүшүңө | жүрүшүңүзгө | жүрүшүнө | жүрүшүбүзгө | жүрүшүңөргө | жүрүшүңүздөргө | жүрүшүнө |
| Винительный | жүрүшүмдү / жүрүшүмү | жүрүшүңдү / жүрүшүңү | жүрүшүңүздү | жүрүшүн | жүрүшүбүздү | жүрүшүңөрдү | жүрүшүңүздөрдү | жүрүшүн |
| Местный | жүрүшүмдө | жүрүшүңдө | жүрүшүңүздө | жүрүшүндө | жүрүшүбүздө | жүрүшүңөрдө | жүрүшүңүздөрдө | жүрүшүндө |
| Исходный | жүрүшүмдөн / жүрүшүмөн | жүрүшүңдөн / жүрүшүңөн | жүрүшүңүздөн | жүрүшүнөн | жүрүшүбүздөн | жүрүшүңөрдөн | жүрүшүңүздөрдөн | жүрүшүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | жүрүштөрүм | жүрүштөрүң | жүрүштөрүңүз | жүрүштөрү | жүрүштөрүбүз | жүрүштөрүңөр | жүрүштөрүңүздөр | жүрүштөрү |
| Родительный | жүрүштөрүмдүн / жүрүштөрүмүн | жүрүштөрүңдүн / жүрүштөрүңүн | жүрүштөрүңүздүн | жүрүштөрүнүн | жүрүштөрүбүздүн | жүрүштөрүңөрдүн | жүрүштөрүңүздөрдүн | жүрүштөрүнүн |
| Дательный | жүрүштөрүмө | жүрүштөрүңө | жүрүштөрүңүзгө | жүрүштөрүнө | жүрүштөрүбүзгө | жүрүштөрүңөргө | жүрүштөрүңүздөргө | жүрүштөрүнө |
| Винительный | жүрүштөрүмдү / жүрүштөрүмү | жүрүштөрүңдү / жүрүштөрүңү | жүрүштөрүңүздү | жүрүштөрүн | жүрүштөрүбүздү | жүрүштөрүңөрдү | жүрүштөрүңүздөрдү | жүрүштөрүн |
| Местный | жүрүштөрүмдө | жүрүштөрүңдө | жүрүштөрүңүздө | жүрүштөрүндө | жүрүштөрүбүздө | жүрүштөрүңөрдө | жүрүштөрүңүздөрдө | жүрүштөрүндө |
| Исходный | жүрүштөрүмдөн / жүрүштөрүмөн | жүрүштөрүңдөн / жүрүштөрүңөн | жүрүштөрүңүздөн | жүрүштөрүнөн | жүрүштөрүбүздөн | жүрүштөрүңөрдөн | жүрүштөрүңүздөрдөн | жүрүштөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | жүрүшмүн | жүрүшпүз |
| 2е лицо | жүрүшсүң | жүрүшсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | жүрүшсүз | жүрүшсүздөр |
| местный · 1е лицо | жүрүштөмүн | жүрүштөбүз |
| местный · 2е лицо | жүрүштөсүң | жүрүштөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | жүрүштөсүз | жүрүштөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | жүрүштөнмүн | жүрүштөнбүз |
| исходный · 2е лицо | жүрүштөнсүң | жүрүштөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | жүрүштөнсүз | жүрүштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | жүрүшүрөөк |
жүрүш-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жүрүшөмүн / жүрүшөм | жүрүшөсүң | жүрүшөсүз | жүрүшөт | жүрүшөбүз | жүрүшөсүңөр | жүрүшөсүздөр | жүрүшөт / жүрүшүшөт |
| Прошедшее определенное время | жүрүштүм | жүрүштүң | жүрүштүңүз | жүрүштү | жүрүштүк | жүрүштүңөр | жүрүштүңүздөр | жүрүштү / жүрүшүштү |
| Прошедщее неопределенное время | жүрүшкөнмүн / жүрүшкөмүн / жүрүшкөм | жүрүшкөнсүң | жүрүшкөнсүз | жүрүшкөн | жүрүшкөнбүз | жүрүшкөнсүңөр | жүрүшкөнсүздөр | жүрүшкөн |
| Прошедшее субъективное время | жүрүшүптүрмүн / жүрүшүпмүн | жүрүшүптүрсүң / жүрүшүпсүң | жүрүшүптүрсүз / жүрүшүпсүз | жүрүшүптүр | жүрүшүптүрбүз / жүрүшүппүз | жүрүшүптүрсүңөр / жүрүшүпсүңөр | жүрүшүптүрсүздөр / жүрүшүпсүздөр | жүрүшүптүр / жүрүшүшүптүр |
| Прошедшее длительное | жүрүшчүмүн | жүрүшчүсүң | жүрүшчүсүз | жүрүшчү | жүрүшчүбүз | жүрүшчүсүңөр | жүрүшчүсүздөр | жүрүшчү |
| Неопределенное будущее время | жүрүшөрмүн | жүрүшөрсүң | жүрүшөрсүз | жүрүшөр | жүрүшөрбүз | жүрүшөрсүңөр | жүрүшөрсүздөр | жүрүшөр |
| Условное наклонение | жүрүшсөм | жүрүшсөң | жүрүшсөңүз | жүрүшсө | жүрүшсөк | жүрүшсөңөр | жүрүшсөңүздөр | жүрүшсө / жүрүшүшсө |
| Желательное наклонение | жүрүшкүм | жүрүшкүң | жүрүшкүңүз | жүрүшкүсү | жүрүшкүбүз | жүрүшкүңөр | жүрүшкүңүздөр | жүрүшкүсү |
| Повелительное наклонение | жүрүшөйүн | жүрүш | жүрүшүңүз | жүрүшсүн | жүрүшөлү | жүрүшкүлө | жүрүшүңүздөр | жүрүшсүн |
| Наклонение намерения | жүрүшмөкчүмүн / жүрүшмөкмүн | жүрүшмөкчүсүң / жүрүшмөксүң | жүрүшмөкчүсүз / жүрүшмөксүз | жүрүшмөкчү / жүрүшмөк | жүрүшмөкчүбүз / жүрүшмөкпүз | жүрүшмөкчүсүңөр / жүрүшмөксүңөр | жүрүшмөкчүсүздөр / жүрүшмөксүздөр | жүрүшмөкчү / жүрүшмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | жүрүшпөймүн / жүрүшпөйм | жүрүшпөйсүң | жүрүшпөйсүз | жүрүшпөйт | жүрүшпөйбүз | жүрүшпөйсүңөр | жүрүшпөйсүздөр | жүрүшүшпөйт / жүрүшпөйт |
| Прошедшее определенное время | жүрүшпөдүм | жүрүшпөдүң | жүрүшпөдүңүз | жүрүшпөдү | жүрүшпөдүк | жүрүшпөдүңөр | жүрүшпөдүңүздөр | жүрүшүшпөдү / жүрүшпөдү |
| Прошедщее неопределенное время | жүрүшпөгөнмүн | жүрүшпөгөнсүң | жүрүшпөгөнсүз | жүрүшпөгөн | жүрүшпөгөнбүз | жүрүшпөгөнсүңөр | жүрүшпөгөнсүздөр | жүрүшпөгөн |
| Прошедшее субъективное время | жүрүшпөптүрмүн | жүрүшпөптүрсүң | жүрүшпөптүрсүз | жүрүшпөптүр | жүрүшпөптүрбүз | жүрүшпөптүрсүңөр | жүрүшпөптүрсүздөр | жүрүшпөптүр |
| Неопределенное будущее время | жүрүшпөсмүн | жүрүшпөссүң | жүрүшпөссүз | жүрүшпөс | жүрүшпөспүз | — | — | жүрүшпөс |
| Условное наклонение | жүрүшпөсөм | жүрүшпөсөң | жүрүшпөсөңүз | жүрүшпөсө | жүрүшпөсөк | жүрүшпөсөңөр | жүрүшпөсөңүздөр | жүрүшүшпөсө / жүрүшпөсө |
| Повелительное наклонение | жүрүшпөйүн | жүрүшпө | жүрүшпөңүз | жүрүшпөсүн | жүрүшпөйлү | жүрүшпөгүлө | жүрүшпөңүздөр | жүрүшпөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | жүрүшүү |
| -ыш | жүрүшүш |
| -мак | жүрүшмөк |
| -май | жүрүшмөй |
| -баш | жүрүшпөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | жүрүшкөн |
| -ар | жүрүшөр |
| -бас | жүрүшпөс |
| -уучу | жүрүшүүчү |
| -чу | жүрүшчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | жүрүшө |
| -ып | жүрүшүп |
| -ганы | жүрүшкөнү |
| -ганча | жүрүшкөнчө |
| -гыча | жүрүшкүчө |
| -майынча | жүрүшмөйүнчө |