Морфология › жүрүш
жүрүш
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жүрүшүм | жүрүштөрүм |
| сен | жүрүшүң | жүрүштөрүң |
| сиз | жүрүшүңүз | жүрүштөрүңүз |
| ал | жүрүшү | жүрүштөрү |
| биз | жүрүшүбүз | жүрүштөрүбүз |
| силер | жүрүшүңөр | жүрүштөрүңөр |
| сиздер | жүрүшүңүздөр | жүрүштөрүңүздөр |
| алар | жүрүшү | жүрүштөрү |
| жалпы таандык (-ныкы) | жүрүштүкү | жүрүштөрдүкү |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жүрүшүм | жүрүшүң | жүрүшүңүз | жүрүшү | жүрүшүбүз | жүрүшүңөр | жүрүшүңүздөр | жүрүшү |
| Илик | жүрүшүмдүн / жүрүшүмүн | жүрүшүңдүн / жүрүшүңүн | жүрүшүңүздүн | жүрүшүнүн | жүрүшүбүздүн | жүрүшүңөрдүн | жүрүшүңүздөрдүн | жүрүшүнүн |
| Барыш | жүрүшүмө | жүрүшүңө | жүрүшүңүзгө | жүрүшүнө | жүрүшүбүзгө | жүрүшүңөргө | жүрүшүңүздөргө | жүрүшүнө |
| Табыш | жүрүшүмдү / жүрүшүмү | жүрүшүңдү / жүрүшүңү | жүрүшүңүздү | жүрүшүн | жүрүшүбүздү | жүрүшүңөрдү | жүрүшүңүздөрдү | жүрүшүн |
| Жатыш | жүрүшүмдө | жүрүшүңдө | жүрүшүңүздө | жүрүшүндө | жүрүшүбүздө | жүрүшүңөрдө | жүрүшүңүздөрдө | жүрүшүндө |
| Чыгыш | жүрүшүмдөн / жүрүшүмөн | жүрүшүңдөн / жүрүшүңөн | жүрүшүңүздөн | жүрүшүнөн | жүрүшүбүздөн | жүрүшүңөрдөн | жүрүшүңүздөрдөн | жүрүшүнөн |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жүрүштөрүм | жүрүштөрүң | жүрүштөрүңүз | жүрүштөрү | жүрүштөрүбүз | жүрүштөрүңөр | жүрүштөрүңүздөр | жүрүштөрү |
| Илик | жүрүштөрүмдүн / жүрүштөрүмүн | жүрүштөрүңдүн / жүрүштөрүңүн | жүрүштөрүңүздүн | жүрүштөрүнүн | жүрүштөрүбүздүн | жүрүштөрүңөрдүн | жүрүштөрүңүздөрдүн | жүрүштөрүнүн |
| Барыш | жүрүштөрүмө | жүрүштөрүңө | жүрүштөрүңүзгө | жүрүштөрүнө | жүрүштөрүбүзгө | жүрүштөрүңөргө | жүрүштөрүңүздөргө | жүрүштөрүнө |
| Табыш | жүрүштөрүмдү / жүрүштөрүмү | жүрүштөрүңдү / жүрүштөрүңү | жүрүштөрүңүздү | жүрүштөрүн | жүрүштөрүбүздү | жүрүштөрүңөрдү | жүрүштөрүңүздөрдү | жүрүштөрүн |
| Жатыш | жүрүштөрүмдө | жүрүштөрүңдө | жүрүштөрүңүздө | жүрүштөрүндө | жүрүштөрүбүздө | жүрүштөрүңөрдө | жүрүштөрүңүздөрдө | жүрүштөрүндө |
| Чыгыш | жүрүштөрүмдөн / жүрүштөрүмөн | жүрүштөрүңдөн / жүрүштөрүңөн | жүрүштөрүңүздөн | жүрүштөрүнөн | жүрүштөрүбүздөн | жүрүштөрүңөрдөн | жүрүштөрүңүздөрдөн | жүрүштөрүнөн |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жүрүшмүн | жүрүшпүз |
| 2-жак | жүрүшсүң | жүрүшсүңөр |
| 2-жак (сылык) | жүрүшсүз | жүрүшсүздөр |
| жатыш · 1-жак | жүрүштөмүн | жүрүштөбүз |
| жатыш · 2-жак | жүрүштөсүң | жүрүштөсүңөр |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жүрүштөсүз | жүрүштөсүздөр |
| чыгыш · 1-жак | жүрүштөнмүн | жүрүштөнбүз |
| чыгыш · 2-жак | жүрүштөнсүң | жүрүштөнсүңөр |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жүрүштөнсүз | жүрүштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | жүрүш | жүрүштөр |
| Илик | жүрүштүн | жүрүштөрдүн |
| Барыш | жүрүшкө | жүрүштөргө |
| Табыш | жүрүштү | жүрүштөрдү |
| Жатыш | жүрүштө | жүрүштөрдө |
| Чыгыш | жүрүштөн | жүрүштөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | жүрүшүм | жүрүштөрүм |
| сен | жүрүшүң | жүрүштөрүң |
| сиз | жүрүшүңүз | жүрүштөрүңүз |
| ал | жүрүшү | жүрүштөрү |
| биз | жүрүшүбүз | жүрүштөрүбүз |
| силер | жүрүшүңөр | жүрүштөрүңөр |
| сиздер | жүрүшүңүздөр | жүрүштөрүңүздөр |
| алар | жүрүшү | жүрүштөрү |
| жалпы таандык (-ныкы) | жүрүштүкү | жүрүштөрдүкү |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жүрүшүм | жүрүшүң | жүрүшүңүз | жүрүшү | жүрүшүбүз | жүрүшүңөр | жүрүшүңүздөр | жүрүшү |
| Илик | жүрүшүмдүн / жүрүшүмүн | жүрүшүңдүн / жүрүшүңүн | жүрүшүңүздүн | жүрүшүнүн | жүрүшүбүздүн | жүрүшүңөрдүн | жүрүшүңүздөрдүн | жүрүшүнүн |
| Барыш | жүрүшүмө | жүрүшүңө | жүрүшүңүзгө | жүрүшүнө | жүрүшүбүзгө | жүрүшүңөргө | жүрүшүңүздөргө | жүрүшүнө |
| Табыш | жүрүшүмдү / жүрүшүмү | жүрүшүңдү / жүрүшүңү | жүрүшүңүздү | жүрүшүн | жүрүшүбүздү | жүрүшүңөрдү | жүрүшүңүздөрдү | жүрүшүн |
| Жатыш | жүрүшүмдө | жүрүшүңдө | жүрүшүңүздө | жүрүшүндө | жүрүшүбүздө | жүрүшүңөрдө | жүрүшүңүздөрдө | жүрүшүндө |
| Чыгыш | жүрүшүмдөн / жүрүшүмөн | жүрүшүңдөн / жүрүшүңөн | жүрүшүңүздөн | жүрүшүнөн | жүрүшүбүздөн | жүрүшүңөрдөн | жүрүшүңүздөрдөн | жүрүшүнөн |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | жүрүштөрүм | жүрүштөрүң | жүрүштөрүңүз | жүрүштөрү | жүрүштөрүбүз | жүрүштөрүңөр | жүрүштөрүңүздөр | жүрүштөрү |
| Илик | жүрүштөрүмдүн / жүрүштөрүмүн | жүрүштөрүңдүн / жүрүштөрүңүн | жүрүштөрүңүздүн | жүрүштөрүнүн | жүрүштөрүбүздүн | жүрүштөрүңөрдүн | жүрүштөрүңүздөрдүн | жүрүштөрүнүн |
| Барыш | жүрүштөрүмө | жүрүштөрүңө | жүрүштөрүңүзгө | жүрүштөрүнө | жүрүштөрүбүзгө | жүрүштөрүңөргө | жүрүштөрүңүздөргө | жүрүштөрүнө |
| Табыш | жүрүштөрүмдү / жүрүштөрүмү | жүрүштөрүңдү / жүрүштөрүңү | жүрүштөрүңүздү | жүрүштөрүн | жүрүштөрүбүздү | жүрүштөрүңөрдү | жүрүштөрүңүздөрдү | жүрүштөрүн |
| Жатыш | жүрүштөрүмдө | жүрүштөрүңдө | жүрүштөрүңүздө | жүрүштөрүндө | жүрүштөрүбүздө | жүрүштөрүңөрдө | жүрүштөрүңүздөрдө | жүрүштөрүндө |
| Чыгыш | жүрүштөрүмдөн / жүрүштөрүмөн | жүрүштөрүңдөн / жүрүштөрүңөн | жүрүштөрүңүздөн | жүрүштөрүнөн | жүрүштөрүбүздөн | жүрүштөрүңөрдөн | жүрүштөрүңүздөрдөн | жүрүштөрүнөн |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | жүрүшмүн | жүрүшпүз |
| 2-жак | жүрүшсүң | жүрүшсүңөр |
| 2-жак (сылык) | жүрүшсүз | жүрүшсүздөр |
| жатыш · 1-жак | жүрүштөмүн | жүрүштөбүз |
| жатыш · 2-жак | жүрүштөсүң | жүрүштөсүңөр |
| жатыш · 2-жак (сылык) | жүрүштөсүз | жүрүштөсүздөр |
| чыгыш · 1-жак | жүрүштөнмүн | жүрүштөнбүз |
| чыгыш · 2-жак | жүрүштөнсүң | жүрүштөнсүңөр |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | жүрүштөнсүз | жүрүштөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | жүрүшүрөөк |
жүрүш-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жүрүшөмүн / жүрүшөм | жүрүшөсүң | жүрүшөсүз | жүрүшөт | жүрүшөбүз | жүрүшөсүңөр | жүрүшөсүздөр | жүрүшөт / жүрүшүшөт |
| Айкын өткөн чак | жүрүштүм | жүрүштүң | жүрүштүңүз | жүрүштү | жүрүштүк | жүрүштүңөр | жүрүштүңүздөр | жүрүштү / жүрүшүштү |
| Жалпы өткөн чак | жүрүшкөнмүн / жүрүшкөмүн / жүрүшкөм | жүрүшкөнсүң | жүрүшкөнсүз | жүрүшкөн | жүрүшкөнбүз | жүрүшкөнсүңөр | жүрүшкөнсүздөр | жүрүшкөн |
| Капыскы өткөн чак | жүрүшүптүрмүн / жүрүшүпмүн | жүрүшүптүрсүң / жүрүшүпсүң | жүрүшүптүрсүз / жүрүшүпсүз | жүрүшүптүр | жүрүшүптүрбүз / жүрүшүппүз | жүрүшүптүрсүңөр / жүрүшүпсүңөр | жүрүшүптүрсүздөр / жүрүшүпсүздөр | жүрүшүптүр / жүрүшүшүптүр |
| Адат өткөн чак | жүрүшчүмүн | жүрүшчүсүң | жүрүшчүсүз | жүрүшчү | жүрүшчүбүз | жүрүшчүсүңөр | жүрүшчүсүздөр | жүрүшчү |
| Арсар келер чак | жүрүшөрмүн | жүрүшөрсүң | жүрүшөрсүз | жүрүшөр | жүрүшөрбүз | жүрүшөрсүңөр | жүрүшөрсүздөр | жүрүшөр |
| Шарттуу ыңгай | жүрүшсөм | жүрүшсөң | жүрүшсөңүз | жүрүшсө | жүрүшсөк | жүрүшсөңөр | жүрүшсөңүздөр | жүрүшсө / жүрүшүшсө |
| Тилек ыңгай | жүрүшкүм | жүрүшкүң | жүрүшкүңүз | жүрүшкүсү | жүрүшкүбүз | жүрүшкүңөр | жүрүшкүңүздөр | жүрүшкүсү |
| Буйрук ыңгай | жүрүшөйүн | жүрүш | жүрүшүңүз | жүрүшсүн | жүрүшөлү | жүрүшкүлө | жүрүшүңүздөр | жүрүшсүн |
| Ниет ыңгай | жүрүшмөкчүмүн / жүрүшмөкмүн | жүрүшмөкчүсүң / жүрүшмөксүң | жүрүшмөкчүсүз / жүрүшмөксүз | жүрүшмөкчү / жүрүшмөк | жүрүшмөкчүбүз / жүрүшмөкпүз | жүрүшмөкчүсүңөр / жүрүшмөксүңөр | жүрүшмөкчүсүздөр / жүрүшмөксүздөр | жүрүшмөкчү / жүрүшмөк |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | жүрүшпөймүн / жүрүшпөйм | жүрүшпөйсүң | жүрүшпөйсүз | жүрүшпөйт | жүрүшпөйбүз | жүрүшпөйсүңөр | жүрүшпөйсүздөр | жүрүшүшпөйт / жүрүшпөйт |
| Айкын өткөн чак | жүрүшпөдүм | жүрүшпөдүң | жүрүшпөдүңүз | жүрүшпөдү | жүрүшпөдүк | жүрүшпөдүңөр | жүрүшпөдүңүздөр | жүрүшүшпөдү / жүрүшпөдү |
| Жалпы өткөн чак | жүрүшпөгөнмүн | жүрүшпөгөнсүң | жүрүшпөгөнсүз | жүрүшпөгөн | жүрүшпөгөнбүз | жүрүшпөгөнсүңөр | жүрүшпөгөнсүздөр | жүрүшпөгөн |
| Капыскы өткөн чак | жүрүшпөптүрмүн | жүрүшпөптүрсүң | жүрүшпөптүрсүз | жүрүшпөптүр | жүрүшпөптүрбүз | жүрүшпөптүрсүңөр | жүрүшпөптүрсүздөр | жүрүшпөптүр |
| Арсар келер чак | жүрүшпөсмүн | жүрүшпөссүң | жүрүшпөссүз | жүрүшпөс | жүрүшпөспүз | — | — | жүрүшпөс |
| Шарттуу ыңгай | жүрүшпөсөм | жүрүшпөсөң | жүрүшпөсөңүз | жүрүшпөсө | жүрүшпөсөк | жүрүшпөсөңөр | жүрүшпөсөңүздөр | жүрүшүшпөсө / жүрүшпөсө |
| Буйрук ыңгай | жүрүшпөйүн | жүрүшпө | жүрүшпөңүз | жүрүшпөсүн | жүрүшпөйлү | жүрүшпөгүлө | жүрүшпөңүздөр | жүрүшпөсүн |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | жүрүшүү |
| -ыш | жүрүшүш |
| -мак | жүрүшмөк |
| -май | жүрүшмөй |
| -баш | жүрүшпөш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | жүрүшкөн |
| -ар | жүрүшөр |
| -бас | жүрүшпөс |
| -уучу | жүрүшүүчү |
| -чу | жүрүшчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | жүрүшө |
| -ып | жүрүшүп |
| -ганы | жүрүшкөнү |
| -ганча | жүрүшкөнчө |
| -гыча | жүрүшкүчө |
| -майынча | жүрүшмөйүнчө |