Морфология › кала
кала
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кала | калалар |
| Родительный | каланын | калалардын |
| Дательный | калага | калаларга |
| Винительный | каланы | калаларды |
| Местный | калада | калаларда |
| Исходный | каладан | калалардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | калам | калаларым |
| ты | калаң | калаларың |
| Вы | калаңыз | калаларыңыз |
| он, она | каласы | калалары |
| мы | калабыз | калаларыбыз |
| вы | калаңар | калаларыңар |
| Вы (мн.) | калаңыздар | калаларыңыздар |
| они | каласы | калалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | каланыкы | калалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | калам | калаң | калаңыз | каласы | калабыз | калаңар | калаңыздар | каласы |
| Родительный | каламын / каламдын | калаңдын / калаңын | калаңыздын | каласынын | калабыздын | калаңардын | калаңыздардын | каласынын |
| Дательный | калама | калаңа | калаңызга | каласына | калабызга | калаңарга | калаңыздарга | каласына |
| Винительный | каламды / каламы | калаңды / калаңы | калаңызды | каласын | калабызды | калаңарды | калаңыздарды | каласын |
| Местный | каламда | калаңда | калаңызда | каласында | калабызда | калаңарда | калаңыздарда | каласында |
| Исходный | каламдан / каламан | калаңдан / калаңан | калаңыздан | каласынан | калабыздан | калаңардан | калаңыздардан | каласынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | калаларым | калаларың | калаларыңыз | калалары | калаларыбыз | калаларыңар | калаларыңыздар | калалары |
| Родительный | калаларымдын / калаларымын | калаларыңдын / калаларыңын | калаларыңыздын | калаларынын | калаларыбыздын | калаларыңардын | калаларыңыздардын | калаларынын |
| Дательный | калаларыма | калаларыңа | калаларыңызга | калаларына | калаларыбызга | калаларыңарга | калаларыңыздарга | калаларына |
| Винительный | калаларымды / калаларымы | калаларыңды / калаларыңы | калаларыңызды | калаларын | калаларыбызды | калаларыңарды | калаларыңыздарды | калаларын |
| Местный | калаларымда | калаларыңда | калаларыңызда | калаларында | калаларыбызда | калаларыңарда | калаларыңыздарда | калаларында |
| Исходный | калаларымдан / калаларыман | калаларыңдан / калаларыңан | калаларыңыздан | калаларынан | калаларыбыздан | калаларыңардан | калаларыңыздардан | калаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | каламын | калабыз |
| 2е лицо | каласың | каласыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | каласыз | каласыздар |
| местный · 1е лицо | каладамын | каладабыз |
| местный · 2е лицо | каладасың | каладасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | каладасыз | каладасыздар |
| исходный · 1е лицо | каладанмын | каладанбыз |
| исходный · 2е лицо | каладансың | каладансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | каладансыз | каладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кала | калалар |
| Родительный | каланын | калалардын |
| Дательный | калага | калаларга |
| Винительный | каланы | калаларды |
| Местный | калада | калаларда |
| Исходный | каладан | калалардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | калам | калаларым |
| ты | калаң | калаларың |
| Вы | калаңыз | калаларыңыз |
| он, она | каласы | калалары |
| мы | калабыз | калаларыбыз |
| вы | калаңар | калаларыңар |
| Вы (мн.) | калаңыздар | калаларыңыздар |
| они | каласы | калалары |
| общая принадлежность (-ныкы) | каланыкы | калалардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | калам | калаң | калаңыз | каласы | калабыз | калаңар | калаңыздар | каласы |
| Родительный | каламын / каламдын | калаңдын / калаңын | калаңыздын | каласынын | калабыздын | калаңардын | калаңыздардын | каласынын |
| Дательный | калама | калаңа | калаңызга | каласына | калабызга | калаңарга | калаңыздарга | каласына |
| Винительный | каламды / каламы | калаңды / калаңы | калаңызды | каласын | калабызды | калаңарды | калаңыздарды | каласын |
| Местный | каламда | калаңда | калаңызда | каласында | калабызда | калаңарда | калаңыздарда | каласында |
| Исходный | каламдан / каламан | калаңдан / калаңан | калаңыздан | каласынан | калабыздан | калаңардан | калаңыздардан | каласынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | калаларым | калаларың | калаларыңыз | калалары | калаларыбыз | калаларыңар | калаларыңыздар | калалары |
| Родительный | калаларымдын / калаларымын | калаларыңдын / калаларыңын | калаларыңыздын | калаларынын | калаларыбыздын | калаларыңардын | калаларыңыздардын | калаларынын |
| Дательный | калаларыма | калаларыңа | калаларыңызга | калаларына | калаларыбызга | калаларыңарга | калаларыңыздарга | калаларына |
| Винительный | калаларымды / калаларымы | калаларыңды / калаларыңы | калаларыңызды | калаларын | калаларыбызды | калаларыңарды | калаларыңыздарды | калаларын |
| Местный | калаларымда | калаларыңда | калаларыңызда | калаларында | калаларыбызда | калаларыңарда | калаларыңыздарда | калаларында |
| Исходный | калаларымдан / калаларыман | калаларыңдан / калаларыңан | калаларыңыздан | калаларынан | калаларыбыздан | калаларыңардан | калаларыңыздардан | калаларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | каламын | калабыз |
| 2е лицо | каласың | каласыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | каласыз | каласыздар |
| местный · 1е лицо | каладамын | каладабыз |
| местный · 2е лицо | каладасың | каладасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | каладасыз | каладасыздар |
| исходный · 1е лицо | каладанмын | каладанбыз |
| исходный · 2е лицо | каладансың | каладансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | каладансыз | каладансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | калараак |
кала-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | калаймын / калайм | калайсың | калайсыз | калайт | калайбыз | калайсыңар | калайсыздар | калашат / калайт |
| Прошедшее определенное время | каладым | каладың | каладыңыз | калады | каладык | каладыңар | каладыңыздар | калады / калашты |
| Прошедщее неопределенное время | калаганмын / калагамын / калагам | калагансың | калагансыз | калаган | калаганбыз | калагансыңар | калагансыздар | калаган |
| Прошедшее субъективное время | калаптырмын / калапмын | калаптырсың / калапсың | калаптырсыз / калапсыз | калаптыр | калаптырбыз / калаппыз | калаптырсыңар / калапсыңар | калаптырсыздар / калапсыздар | калашыптыр / калаптыр |
| Прошедшее длительное | калачумун | калачусуң | калачусуз | калачу | калачубуз | калачусуңар | калачусуздар | калачу |
| Неопределенное будущее время | калармын / калаармын | калаарсың / каларсың | каларсыз / калаарсыз | калар / калаар | каларбыз / калаарбыз | калаарсыңар / каларсыңар | калаарсыздар / каларсыздар | калар / калаар |
| Условное наклонение | каласам | каласаң | каласаңыз | каласа | каласак | каласаңар | каласаңыздар | каласа / калашса |
| Желательное наклонение | калагым | калагың | калагыңыз | калагысы | калагыбыз | калагыңар | калагыңыздар | калагысы |
| Повелительное наклонение | калайын | кала | калаңыз | каласын | калайлы | калагыла | калаңыздар | каласын |
| Наклонение намерения | каламакчымын / каламакмын | каламакчысың / каламаксың | каламакчысыз / каламаксыз | каламакчы / каламак | каламакчыбыз / каламакпыз | каламакчысыңар / каламаксыңар | каламакчысыздар / каламаксыздар | каламакчы / каламак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | калабаймын / калабайм | калабайсың | калабайсыз | калабайт | калабайбыз | калабайсыңар | калабайсыздар | калашпайт / калабайт |
| Прошедшее определенное время | калабадым | калабадың | калабадыңыз | калабады | калабадык | калабадыңар | калабадыңыздар | калашпады / калабады |
| Прошедщее неопределенное время | калабаганмын | калабагансың | калабагансыз | калабаган | калабаганбыз | калабагансыңар | калабагансыздар | калабаган |
| Прошедшее субъективное время | калабаптырмын | калабаптырсың | калабаптырсыз | калабаптыр | калабаптырбыз | калабаптырсыңар | калабаптырсыздар | калабаптыр |
| Неопределенное будущее время | калабасмын | калабассың | калабассыз | калабас | калабаспыз | — | — | калабас |
| Условное наклонение | калабасам | калабасаң | калабасаңыз | калабаса | калабасак | калабасаңар | калабасаңыздар | калашпаса / калабаса |
| Повелительное наклонение | калабайын | калаба | калабаңыз | калабасын | калабайлы | калабагыла | калабаңыздар | калабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | калоо |
| -ыш | калаш |
| -мак | каламак |
| -май | каламай |
| -баш | калабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | калаган |
| -ар | калар / калаар |
| -бас | калабас |
| -уучу | калоочу |
| -чу | калачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | калай |
| -ып | калап |
| -ганы | калаганы |
| -ганча | калаганча |
| -гыча | калагыча |
| -майынча | каламайынча |