Морфология › кана
кана
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кана | каналар |
| Родительный | кананын | каналардын |
| Дательный | канага | каналарга |
| Винительный | кананы | каналарды |
| Местный | канада | каналарда |
| Исходный | канадан | каналардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | канам | каналарым |
| ты | канаң | каналарың |
| Вы | канаңыз | каналарыңыз |
| он, она | канасы | каналары |
| мы | канабыз | каналарыбыз |
| вы | канаңар | каналарыңар |
| Вы (мн.) | канаңыздар | каналарыңыздар |
| они | канасы | каналары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кананыкы | каналардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | канам | канаң | канаңыз | канасы | канабыз | канаңар | канаңыздар | канасы |
| Родительный | канамдын / канамын | канаңдын / канаңын | канаңыздын | канасынын | канабыздын | канаңардын | канаңыздардын | канасынын |
| Дательный | канама | канаңа | канаңызга | канасына | канабызга | канаңарга | канаңыздарга | канасына |
| Винительный | канамды / канамы | канаңды / канаңы | канаңызды | канасын | канабызды | канаңарды | канаңыздарды | канасын |
| Местный | канамда | канаңда | канаңызда | канасында | канабызда | канаңарда | канаңыздарда | канасында |
| Исходный | канамдан / канаман | канаңдан / канаңан | канаңыздан | канасынан | канабыздан | канаңардан | канаңыздардан | канасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | каналарым | каналарың | каналарыңыз | каналары | каналарыбыз | каналарыңар | каналарыңыздар | каналары |
| Родительный | каналарымдын / каналарымын | каналарыңдын / каналарыңын | каналарыңыздын | каналарынын | каналарыбыздын | каналарыңардын | каналарыңыздардын | каналарынын |
| Дательный | каналарыма | каналарыңа | каналарыңызга | каналарына | каналарыбызга | каналарыңарга | каналарыңыздарга | каналарына |
| Винительный | каналарымды / каналарымы | каналарыңды / каналарыңы | каналарыңызды | каналарын | каналарыбызды | каналарыңарды | каналарыңыздарды | каналарын |
| Местный | каналарымда | каналарыңда | каналарыңызда | каналарында | каналарыбызда | каналарыңарда | каналарыңыздарда | каналарында |
| Исходный | каналарымдан / каналарыман | каналарыңдан / каналарыңан | каналарыңыздан | каналарынан | каналарыбыздан | каналарыңардан | каналарыңыздардан | каналарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | канамын | канабыз |
| 2е лицо | канасың | канасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | канасыз | канасыздар |
| местный · 1е лицо | канадамын | канадабыз |
| местный · 2е лицо | канадасың | канадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | канадасыз | канадасыздар |
| исходный · 1е лицо | канаданмын | канаданбыз |
| исходный · 2е лицо | канадансың | канадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | канадансыз | канадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кана | каналар |
| Родительный | кананын | каналардын |
| Дательный | канага | каналарга |
| Винительный | кананы | каналарды |
| Местный | канада | каналарда |
| Исходный | канадан | каналардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | канам | каналарым |
| ты | канаң | каналарың |
| Вы | канаңыз | каналарыңыз |
| он, она | канасы | каналары |
| мы | канабыз | каналарыбыз |
| вы | канаңар | каналарыңар |
| Вы (мн.) | канаңыздар | каналарыңыздар |
| они | канасы | каналары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кананыкы | каналардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | канам | канаң | канаңыз | канасы | канабыз | канаңар | канаңыздар | канасы |
| Родительный | канамдын / канамын | канаңдын / канаңын | канаңыздын | канасынын | канабыздын | канаңардын | канаңыздардын | канасынын |
| Дательный | канама | канаңа | канаңызга | канасына | канабызга | канаңарга | канаңыздарга | канасына |
| Винительный | канамды / канамы | канаңды / канаңы | канаңызды | канасын | канабызды | канаңарды | канаңыздарды | канасын |
| Местный | канамда | канаңда | канаңызда | канасында | канабызда | канаңарда | канаңыздарда | канасында |
| Исходный | канамдан / канаман | канаңдан / канаңан | канаңыздан | канасынан | канабыздан | канаңардан | канаңыздардан | канасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | каналарым | каналарың | каналарыңыз | каналары | каналарыбыз | каналарыңар | каналарыңыздар | каналары |
| Родительный | каналарымдын / каналарымын | каналарыңдын / каналарыңын | каналарыңыздын | каналарынын | каналарыбыздын | каналарыңардын | каналарыңыздардын | каналарынын |
| Дательный | каналарыма | каналарыңа | каналарыңызга | каналарына | каналарыбызга | каналарыңарга | каналарыңыздарга | каналарына |
| Винительный | каналарымды / каналарымы | каналарыңды / каналарыңы | каналарыңызды | каналарын | каналарыбызды | каналарыңарды | каналарыңыздарды | каналарын |
| Местный | каналарымда | каналарыңда | каналарыңызда | каналарында | каналарыбызда | каналарыңарда | каналарыңыздарда | каналарында |
| Исходный | каналарымдан / каналарыман | каналарыңдан / каналарыңан | каналарыңыздан | каналарынан | каналарыбыздан | каналарыңардан | каналарыңыздардан | каналарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | канамын | канабыз |
| 2е лицо | канасың | канасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | канасыз | канасыздар |
| местный · 1е лицо | канадамын | канадабыз |
| местный · 2е лицо | канадасың | канадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | канадасыз | канадасыздар |
| исходный · 1е лицо | канаданмын | канаданбыз |
| исходный · 2е лицо | канадансың | канадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | канадансыз | канадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | канараак |
кана-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | канаймын / канайм | канайсың | канайсыз | канайт | канайбыз | канайсыңар | канайсыздар | канайт / канашат |
| Прошедшее определенное время | канадым | канадың | канадыңыз | канады | канадык | канадыңар | канадыңыздар | канады / канашты |
| Прошедщее неопределенное время | канаганмын / канагамын / канагам | канагансың | канагансыз | канаган | канаганбыз | канагансыңар | канагансыздар | канаган |
| Прошедшее субъективное время | канаптырмын / канапмын | канаптырсың / канапсың | канаптырсыз / канапсыз | канаптыр | канаптырбыз / канаппыз | канаптырсыңар / канапсыңар | канаптырсыздар / канапсыздар | канашыптыр / канаптыр |
| Прошедшее длительное | каначумун | каначусуң | каначусуз | каначу | каначубуз | каначусуңар | каначусуздар | каначу |
| Неопределенное будущее время | канаармын / канармын | канаарсың / канарсың | канаарсыз / канарсыз | канар / канаар | канаарбыз / канарбыз | канаарсыңар / канарсыңар | канаарсыздар / канарсыздар | канар / канаар |
| Условное наклонение | канасам | канасаң | канасаңыз | канаса | канасак | канасаңар | канасаңыздар | канашса / канаса |
| Желательное наклонение | канагым | канагың | канагыңыз | канагысы | канагыбыз | канагыңар | канагыңыздар | канагысы |
| Повелительное наклонение | канайын | кана | канаңыз | канасын | канайлы | канагыла | канаңыздар | канасын |
| Наклонение намерения | канамакчымын / канамакмын | канамакчысың / канамаксың | канамакчысыз / канамаксыз | канамакчы / канамак | канамакчыбыз / канамакпыз | канамакчысыңар / канамаксыңар | канамакчысыздар / канамаксыздар | канамакчы / канамак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | канабаймын / канабайм | канабайсың | канабайсыз | канабайт | канабайбыз | канабайсыңар | канабайсыздар | канашпайт / канабайт |
| Прошедшее определенное время | канабадым | канабадың | канабадыңыз | канабады | канабадык | канабадыңар | канабадыңыздар | канашпады / канабады |
| Прошедщее неопределенное время | канабаганмын | канабагансың | канабагансыз | канабаган | канабаганбыз | канабагансыңар | канабагансыздар | канабаган |
| Прошедшее субъективное время | канабаптырмын | канабаптырсың | канабаптырсыз | канабаптыр | канабаптырбыз | канабаптырсыңар | канабаптырсыздар | канабаптыр |
| Неопределенное будущее время | канабасмын | канабассың | канабассыз | канабас | канабаспыз | — | — | канабас |
| Условное наклонение | канабасам | канабасаң | канабасаңыз | канабаса | канабасак | канабасаңар | канабасаңыздар | канашпаса / канабаса |
| Повелительное наклонение | канабайын | канаба | канабаңыз | канабасын | канабайлы | канабагыла | канабаңыздар | канабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | каноо |
| -ыш | канаш |
| -мак | канамак |
| -май | канамай |
| -баш | канабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | канаган |
| -ар | канар / канаар |
| -бас | канабас |
| -уучу | каноочу |
| -чу | каначу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | канай |
| -ып | канап |
| -ганы | канаганы |
| -ганча | канаганча |
| -гыча | канагыча |
| -майынча | канамайынча |