Морфология › кана
кана
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | канам | каналарым |
| сен | канаң | каналарың |
| сиз | канаңыз | каналарыңыз |
| ал | канасы | каналары |
| биз | канабыз | каналарыбыз |
| силер | канаңар | каналарыңар |
| сиздер | канаңыздар | каналарыңыздар |
| алар | канасы | каналары |
| жалпы таандык (-ныкы) | кананыкы | каналардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | канам | канаң | канаңыз | канасы | канабыз | канаңар | канаңыздар | канасы |
| Илик | канамдын / канамын | канаңдын / канаңын | канаңыздын | канасынын | канабыздын | канаңардын | канаңыздардын | канасынын |
| Барыш | канама | канаңа | канаңызга | канасына | канабызга | канаңарга | канаңыздарга | канасына |
| Табыш | канамды / канамы | канаңды / канаңы | канаңызды | канасын | канабызды | канаңарды | канаңыздарды | канасын |
| Жатыш | канамда | канаңда | канаңызда | канасында | канабызда | канаңарда | канаңыздарда | канасында |
| Чыгыш | канамдан / канаман | канаңдан / канаңан | канаңыздан | канасынан | канабыздан | канаңардан | канаңыздардан | канасынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | каналарым | каналарың | каналарыңыз | каналары | каналарыбыз | каналарыңар | каналарыңыздар | каналары |
| Илик | каналарымдын / каналарымын | каналарыңдын / каналарыңын | каналарыңыздын | каналарынын | каналарыбыздын | каналарыңардын | каналарыңыздардын | каналарынын |
| Барыш | каналарыма | каналарыңа | каналарыңызга | каналарына | каналарыбызга | каналарыңарга | каналарыңыздарга | каналарына |
| Табыш | каналарымды / каналарымы | каналарыңды / каналарыңы | каналарыңызды | каналарын | каналарыбызды | каналарыңарды | каналарыңыздарды | каналарын |
| Жатыш | каналарымда | каналарыңда | каналарыңызда | каналарында | каналарыбызда | каналарыңарда | каналарыңыздарда | каналарында |
| Чыгыш | каналарымдан / каналарыман | каналарыңдан / каналарыңан | каналарыңыздан | каналарынан | каналарыбыздан | каналарыңардан | каналарыңыздардан | каналарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | канамын | канабыз |
| 2-жак | канасың | канасыңар |
| 2-жак (сылык) | канасыз | канасыздар |
| жатыш · 1-жак | канадамын | канадабыз |
| жатыш · 2-жак | канадасың | канадасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | канадасыз | канадасыздар |
| чыгыш · 1-жак | канаданмын | канаданбыз |
| чыгыш · 2-жак | канадансың | канадансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | канадансыз | канадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | кана | каналар |
| Илик | кананын | каналардын |
| Барыш | канага | каналарга |
| Табыш | кананы | каналарды |
| Жатыш | канада | каналарда |
| Чыгыш | канадан | каналардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | канам | каналарым |
| сен | канаң | каналарың |
| сиз | канаңыз | каналарыңыз |
| ал | канасы | каналары |
| биз | канабыз | каналарыбыз |
| силер | канаңар | каналарыңар |
| сиздер | канаңыздар | каналарыңыздар |
| алар | канасы | каналары |
| жалпы таандык (-ныкы) | кананыкы | каналардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | канам | канаң | канаңыз | канасы | канабыз | канаңар | канаңыздар | канасы |
| Илик | канамдын / канамын | канаңдын / канаңын | канаңыздын | канасынын | канабыздын | канаңардын | канаңыздардын | канасынын |
| Барыш | канама | канаңа | канаңызга | канасына | канабызга | канаңарга | канаңыздарга | канасына |
| Табыш | канамды / канамы | канаңды / канаңы | канаңызды | канасын | канабызды | канаңарды | канаңыздарды | канасын |
| Жатыш | канамда | канаңда | канаңызда | канасында | канабызда | канаңарда | канаңыздарда | канасында |
| Чыгыш | канамдан / канаман | канаңдан / канаңан | канаңыздан | канасынан | канабыздан | канаңардан | канаңыздардан | канасынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | каналарым | каналарың | каналарыңыз | каналары | каналарыбыз | каналарыңар | каналарыңыздар | каналары |
| Илик | каналарымдын / каналарымын | каналарыңдын / каналарыңын | каналарыңыздын | каналарынын | каналарыбыздын | каналарыңардын | каналарыңыздардын | каналарынын |
| Барыш | каналарыма | каналарыңа | каналарыңызга | каналарына | каналарыбызга | каналарыңарга | каналарыңыздарга | каналарына |
| Табыш | каналарымды / каналарымы | каналарыңды / каналарыңы | каналарыңызды | каналарын | каналарыбызды | каналарыңарды | каналарыңыздарды | каналарын |
| Жатыш | каналарымда | каналарыңда | каналарыңызда | каналарында | каналарыбызда | каналарыңарда | каналарыңыздарда | каналарында |
| Чыгыш | каналарымдан / каналарыман | каналарыңдан / каналарыңан | каналарыңыздан | каналарынан | каналарыбыздан | каналарыңардан | каналарыңыздардан | каналарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | канамын | канабыз |
| 2-жак | канасың | канасыңар |
| 2-жак (сылык) | канасыз | канасыздар |
| жатыш · 1-жак | канадамын | канадабыз |
| жатыш · 2-жак | канадасың | канадасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | канадасыз | канадасыздар |
| чыгыш · 1-жак | канаданмын | канаданбыз |
| чыгыш · 2-жак | канадансың | канадансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | канадансыз | канадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | канараак |
кана-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | канаймын / канайм | канайсың | канайсыз | канайт | канайбыз | канайсыңар | канайсыздар | канайт / канашат |
| Айкын өткөн чак | канадым | канадың | канадыңыз | канады | канадык | канадыңар | канадыңыздар | канады / канашты |
| Жалпы өткөн чак | канаганмын / канагамын / канагам | канагансың | канагансыз | канаган | канаганбыз | канагансыңар | канагансыздар | канаган |
| Капыскы өткөн чак | канаптырмын / канапмын | канаптырсың / канапсың | канаптырсыз / канапсыз | канаптыр | канаптырбыз / канаппыз | канаптырсыңар / канапсыңар | канаптырсыздар / канапсыздар | канашыптыр / канаптыр |
| Адат өткөн чак | каначумун | каначусуң | каначусуз | каначу | каначубуз | каначусуңар | каначусуздар | каначу |
| Арсар келер чак | канаармын / канармын | канаарсың / канарсың | канаарсыз / канарсыз | канар / канаар | канаарбыз / канарбыз | канаарсыңар / канарсыңар | канаарсыздар / канарсыздар | канар / канаар |
| Шарттуу ыңгай | канасам | канасаң | канасаңыз | канаса | канасак | канасаңар | канасаңыздар | канашса / канаса |
| Тилек ыңгай | канагым | канагың | канагыңыз | канагысы | канагыбыз | канагыңар | канагыңыздар | канагысы |
| Буйрук ыңгай | канайын | кана | канаңыз | канасын | канайлы | канагыла | канаңыздар | канасын |
| Ниет ыңгай | канамакчымын / канамакмын | канамакчысың / канамаксың | канамакчысыз / канамаксыз | канамакчы / канамак | канамакчыбыз / канамакпыз | канамакчысыңар / канамаксыңар | канамакчысыздар / канамаксыздар | канамакчы / канамак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | канабаймын / канабайм | канабайсың | канабайсыз | канабайт | канабайбыз | канабайсыңар | канабайсыздар | канашпайт / канабайт |
| Айкын өткөн чак | канабадым | канабадың | канабадыңыз | канабады | канабадык | канабадыңар | канабадыңыздар | канашпады / канабады |
| Жалпы өткөн чак | канабаганмын | канабагансың | канабагансыз | канабаган | канабаганбыз | канабагансыңар | канабагансыздар | канабаган |
| Капыскы өткөн чак | канабаптырмын | канабаптырсың | канабаптырсыз | канабаптыр | канабаптырбыз | канабаптырсыңар | канабаптырсыздар | канабаптыр |
| Арсар келер чак | канабасмын | канабассың | канабассыз | канабас | канабаспыз | — | — | канабас |
| Шарттуу ыңгай | канабасам | канабасаң | канабасаңыз | канабаса | канабасак | канабасаңар | канабасаңыздар | канашпаса / канабаса |
| Буйрук ыңгай | канабайын | канаба | канабаңыз | канабасын | канабайлы | канабагыла | канабаңыздар | канабасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | каноо |
| -ыш | канаш |
| -мак | канамак |
| -май | канамай |
| -баш | канабаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | канаган |
| -ар | канар / канаар |
| -бас | канабас |
| -уучу | каноочу |
| -чу | каначу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | канай |
| -ып | канап |
| -ганы | канаганы |
| -ганча | канаганча |
| -гыча | канагыча |
| -майынча | канамайынча |