Морфология › кара
кара
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кара | каралар |
| Родительный | каранын | каралардын |
| Дательный | карага | караларга |
| Винительный | караны | караларды |
| Местный | карада | караларда |
| Исходный | карадан | каралардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | карам | караларым |
| ты | караң | караларың |
| Вы | караңыз | караларыңыз |
| он, она | карасы | каралары |
| мы | карабыз | караларыбыз |
| вы | караңар | караларыңар |
| Вы (мн.) | караңыздар | караларыңыздар |
| они | карасы | каралары |
| общая принадлежность (-ныкы) | караныкы | каралардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | карам | караң | караңыз | карасы | карабыз | караңар | караңыздар | карасы |
| Родительный | карамдын / карамын | караңдын / караңын | караңыздын | карасынын | карабыздын | караңардын | караңыздардын | карасынын |
| Дательный | карама | караңа | караңызга | карасына | карабызга | караңарга | караңыздарга | карасына |
| Винительный | карамды / карамы | караңды / караңы | караңызды | карасын | карабызды | караңарды | караңыздарды | карасын |
| Местный | карамда | караңда | караңызда | карасында | карабызда | караңарда | караңыздарда | карасында |
| Исходный | карамдан / караман | караңдан / караңан | караңыздан | карасынан | карабыздан | караңардан | караңыздардан | карасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | караларым | караларың | караларыңыз | каралары | караларыбыз | караларыңар | караларыңыздар | каралары |
| Родительный | караларымдын / караларымын | караларыңдын / караларыңын | караларыңыздын | караларынын | караларыбыздын | караларыңардын | караларыңыздардын | караларынын |
| Дательный | караларыма | караларыңа | караларыңызга | караларына | караларыбызга | караларыңарга | караларыңыздарга | караларына |
| Винительный | караларымды / караларымы | караларыңды / караларыңы | караларыңызды | караларын | караларыбызды | караларыңарды | караларыңыздарды | караларын |
| Местный | караларымда | караларыңда | караларыңызда | караларында | караларыбызда | караларыңарда | караларыңыздарда | караларында |
| Исходный | караларымдан / караларыман | караларыңдан / караларыңан | караларыңыздан | караларынан | караларыбыздан | караларыңардан | караларыңыздардан | караларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | карамын | карабыз |
| 2е лицо | карасың | карасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | карасыз | карасыздар |
| местный · 1е лицо | карадамын | карадабыз |
| местный · 2е лицо | карадасың | карадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | карадасыз | карадасыздар |
| исходный · 1е лицо | караданмын | караданбыз |
| исходный · 2е лицо | карадансың | карадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | карадансыз | карадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кара | каралар |
| Родительный | каранын | каралардын |
| Дательный | карага | караларга |
| Винительный | караны | караларды |
| Местный | карада | караларда |
| Исходный | карадан | каралардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | карам | караларым |
| ты | караң | караларың |
| Вы | караңыз | караларыңыз |
| он, она | карасы | каралары |
| мы | карабыз | караларыбыз |
| вы | караңар | караларыңар |
| Вы (мн.) | караңыздар | караларыңыздар |
| они | карасы | каралары |
| общая принадлежность (-ныкы) | караныкы | каралардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | карам | караң | караңыз | карасы | карабыз | караңар | караңыздар | карасы |
| Родительный | карамдын / карамын | караңдын / караңын | караңыздын | карасынын | карабыздын | караңардын | караңыздардын | карасынын |
| Дательный | карама | караңа | караңызга | карасына | карабызга | караңарга | караңыздарга | карасына |
| Винительный | карамды / карамы | караңды / караңы | караңызды | карасын | карабызды | караңарды | караңыздарды | карасын |
| Местный | карамда | караңда | караңызда | карасында | карабызда | караңарда | караңыздарда | карасында |
| Исходный | карамдан / караман | караңдан / караңан | караңыздан | карасынан | карабыздан | караңардан | караңыздардан | карасынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | караларым | караларың | караларыңыз | каралары | караларыбыз | караларыңар | караларыңыздар | каралары |
| Родительный | караларымдын / караларымын | караларыңдын / караларыңын | караларыңыздын | караларынын | караларыбыздын | караларыңардын | караларыңыздардын | караларынын |
| Дательный | караларыма | караларыңа | караларыңызга | караларына | караларыбызга | караларыңарга | караларыңыздарга | караларына |
| Винительный | караларымды / караларымы | караларыңды / караларыңы | караларыңызды | караларын | караларыбызды | караларыңарды | караларыңыздарды | караларын |
| Местный | караларымда | караларыңда | караларыңызда | караларында | караларыбызда | караларыңарда | караларыңыздарда | караларында |
| Исходный | караларымдан / караларыман | караларыңдан / караларыңан | караларыңыздан | караларынан | караларыбыздан | караларыңардан | караларыңыздардан | караларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | карамын | карабыз |
| 2е лицо | карасың | карасыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | карасыз | карасыздар |
| местный · 1е лицо | карадамын | карадабыз |
| местный · 2е лицо | карадасың | карадасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | карадасыз | карадасыздар |
| исходный · 1е лицо | караданмын | караданбыз |
| исходный · 2е лицо | карадансың | карадансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | карадансыз | карадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | карараак |
кара-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | караймын / карайм | карайсың | карайсыз | карайт | карайбыз | карайсыңар | карайсыздар | карайт / карашат |
| Прошедшее определенное время | карадым | карадың | карадыңыз | карады | карадык | карадыңар | карадыңыздар | карады / карашты |
| Прошедщее неопределенное время | караганмын / карагамын / карагам | карагансың | карагансыз | караган | караганбыз | карагансыңар | карагансыздар | караган |
| Прошедшее субъективное время | караптырмын / карапмын | караптырсың / карапсың | караптырсыз / карапсыз | караптыр | караптырбыз / караппыз | караптырсыңар / карапсыңар | караптырсыздар / карапсыздар | караптыр / карашыптыр |
| Прошедшее длительное | карачумун | карачусуң | карачусуз | карачу | карачубуз | карачусуңар | карачусуздар | карачу |
| Неопределенное будущее время | караармын / карармын | караарсың / карарсың | караарсыз / карарсыз | карар / караар | караарбыз / карарбыз | караарсыңар / карарсыңар | караарсыздар / карарсыздар | карар / караар |
| Условное наклонение | карасам | карасаң | карасаңыз | караса | карасак | карасаңар | карасаңыздар | караса / карашса |
| Желательное наклонение | карагым | карагың | карагыңыз | карагысы | карагыбыз | карагыңар | карагыңыздар | карагысы |
| Повелительное наклонение | карайын | кара | караңыз | карасын | карайлы | карагыла | караңыздар | карасын |
| Наклонение намерения | карамакчымын / карамакмын | карамакчысың / карамаксың | карамакчысыз / карамаксыз | карамак / карамакчы | карамакчыбыз / карамакпыз | карамакчысыңар / карамаксыңар | карамакчысыздар / карамаксыздар | карамак / карамакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | карабаймын / карабайм | карабайсың | карабайсыз | карабайт | карабайбыз | карабайсыңар | карабайсыздар | карабайт / карашпайт |
| Прошедшее определенное время | карабадым | карабадың | карабадыңыз | карабады | карабадык | карабадыңар | карабадыңыздар | карабады / карашпады |
| Прошедщее неопределенное время | карабаганмын | карабагансың | карабагансыз | карабаган | карабаганбыз | карабагансыңар | карабагансыздар | карабаган |
| Прошедшее субъективное время | карабаптырмын | карабаптырсың | карабаптырсыз | карабаптыр | карабаптырбыз | карабаптырсыңар | карабаптырсыздар | карабаптыр |
| Неопределенное будущее время | карабасмын | карабассың | карабассыз | карабас | карабаспыз | — | — | карабас |
| Условное наклонение | карабасам | карабасаң | карабасаңыз | карабаса | карабасак | карабасаңар | карабасаңыздар | карашпаса / карабаса |
| Повелительное наклонение | карабайын | караба | карабаңыз | карабасын | карабайлы | карабагыла | карабаңыздар | карабасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | кароо |
| -ыш | караш |
| -мак | карамак |
| -май | карамай |
| -баш | карабаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | караган |
| -ар | карар / караар |
| -бас | карабас |
| -уучу | кароочу |
| -чу | карачу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | карай |
| -ып | карап |
| -ганы | караганы |
| -ганча | караганча |
| -гыча | карагыча |
| -майынча | карамайынча |