Морфология › кара
кара
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | карам | караларым |
| сен | караң | караларың |
| сиз | караңыз | караларыңыз |
| ал | карасы | каралары |
| биз | карабыз | караларыбыз |
| силер | караңар | караларыңар |
| сиздер | караңыздар | караларыңыздар |
| алар | карасы | каралары |
| жалпы таандык (-ныкы) | караныкы | каралардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | карам | караң | караңыз | карасы | карабыз | караңар | караңыздар | карасы |
| Илик | карамдын / карамын | караңдын / караңын | караңыздын | карасынын | карабыздын | караңардын | караңыздардын | карасынын |
| Барыш | карама | караңа | караңызга | карасына | карабызга | караңарга | караңыздарга | карасына |
| Табыш | карамды / карамы | караңды / караңы | караңызды | карасын | карабызды | караңарды | караңыздарды | карасын |
| Жатыш | карамда | караңда | караңызда | карасында | карабызда | караңарда | караңыздарда | карасында |
| Чыгыш | карамдан / караман | караңдан / караңан | караңыздан | карасынан | карабыздан | караңардан | караңыздардан | карасынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | караларым | караларың | караларыңыз | каралары | караларыбыз | караларыңар | караларыңыздар | каралары |
| Илик | караларымдын / караларымын | караларыңдын / караларыңын | караларыңыздын | караларынын | караларыбыздын | караларыңардын | караларыңыздардын | караларынын |
| Барыш | караларыма | караларыңа | караларыңызга | караларына | караларыбызга | караларыңарга | караларыңыздарга | караларына |
| Табыш | караларымды / караларымы | караларыңды / караларыңы | караларыңызды | караларын | караларыбызды | караларыңарды | караларыңыздарды | караларын |
| Жатыш | караларымда | караларыңда | караларыңызда | караларында | караларыбызда | караларыңарда | караларыңыздарда | караларында |
| Чыгыш | караларымдан / караларыман | караларыңдан / караларыңан | караларыңыздан | караларынан | караларыбыздан | караларыңардан | караларыңыздардан | караларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | карамын | карабыз |
| 2-жак | карасың | карасыңар |
| 2-жак (сылык) | карасыз | карасыздар |
| жатыш · 1-жак | карадамын | карадабыз |
| жатыш · 2-жак | карадасың | карадасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | карадасыз | карадасыздар |
| чыгыш · 1-жак | караданмын | караданбыз |
| чыгыш · 2-жак | карадансың | карадансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | карадансыз | карадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | кара | каралар |
| Илик | каранын | каралардын |
| Барыш | карага | караларга |
| Табыш | караны | караларды |
| Жатыш | карада | караларда |
| Чыгыш | карадан | каралардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | карам | караларым |
| сен | караң | караларың |
| сиз | караңыз | караларыңыз |
| ал | карасы | каралары |
| биз | карабыз | караларыбыз |
| силер | караңар | караларыңар |
| сиздер | караңыздар | караларыңыздар |
| алар | карасы | каралары |
| жалпы таандык (-ныкы) | караныкы | каралардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | карам | караң | караңыз | карасы | карабыз | караңар | караңыздар | карасы |
| Илик | карамдын / карамын | караңдын / караңын | караңыздын | карасынын | карабыздын | караңардын | караңыздардын | карасынын |
| Барыш | карама | караңа | караңызга | карасына | карабызга | караңарга | караңыздарга | карасына |
| Табыш | карамды / карамы | караңды / караңы | караңызды | карасын | карабызды | караңарды | караңыздарды | карасын |
| Жатыш | карамда | караңда | караңызда | карасында | карабызда | караңарда | караңыздарда | карасында |
| Чыгыш | карамдан / караман | караңдан / караңан | караңыздан | карасынан | карабыздан | караңардан | караңыздардан | карасынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | караларым | караларың | караларыңыз | каралары | караларыбыз | караларыңар | караларыңыздар | каралары |
| Илик | караларымдын / караларымын | караларыңдын / караларыңын | караларыңыздын | караларынын | караларыбыздын | караларыңардын | караларыңыздардын | караларынын |
| Барыш | караларыма | караларыңа | караларыңызга | караларына | караларыбызга | караларыңарга | караларыңыздарга | караларына |
| Табыш | караларымды / караларымы | караларыңды / караларыңы | караларыңызды | караларын | караларыбызды | караларыңарды | караларыңыздарды | караларын |
| Жатыш | караларымда | караларыңда | караларыңызда | караларында | караларыбызда | караларыңарда | караларыңыздарда | караларында |
| Чыгыш | караларымдан / караларыман | караларыңдан / караларыңан | караларыңыздан | караларынан | караларыбыздан | караларыңардан | караларыңыздардан | караларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | карамын | карабыз |
| 2-жак | карасың | карасыңар |
| 2-жак (сылык) | карасыз | карасыздар |
| жатыш · 1-жак | карадамын | карадабыз |
| жатыш · 2-жак | карадасың | карадасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | карадасыз | карадасыздар |
| чыгыш · 1-жак | караданмын | караданбыз |
| чыгыш · 2-жак | карадансың | карадансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | карадансыз | карадансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | карараак |
кара-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | караймын / карайм | карайсың | карайсыз | карайт | карайбыз | карайсыңар | карайсыздар | карайт / карашат |
| Айкын өткөн чак | карадым | карадың | карадыңыз | карады | карадык | карадыңар | карадыңыздар | карады / карашты |
| Жалпы өткөн чак | караганмын / карагамын / карагам | карагансың | карагансыз | караган | караганбыз | карагансыңар | карагансыздар | караган |
| Капыскы өткөн чак | караптырмын / карапмын | караптырсың / карапсың | караптырсыз / карапсыз | караптыр | караптырбыз / караппыз | караптырсыңар / карапсыңар | караптырсыздар / карапсыздар | караптыр / карашыптыр |
| Адат өткөн чак | карачумун | карачусуң | карачусуз | карачу | карачубуз | карачусуңар | карачусуздар | карачу |
| Арсар келер чак | караармын / карармын | караарсың / карарсың | караарсыз / карарсыз | карар / караар | караарбыз / карарбыз | караарсыңар / карарсыңар | караарсыздар / карарсыздар | карар / караар |
| Шарттуу ыңгай | карасам | карасаң | карасаңыз | караса | карасак | карасаңар | карасаңыздар | караса / карашса |
| Тилек ыңгай | карагым | карагың | карагыңыз | карагысы | карагыбыз | карагыңар | карагыңыздар | карагысы |
| Буйрук ыңгай | карайын | кара | караңыз | карасын | карайлы | карагыла | караңыздар | карасын |
| Ниет ыңгай | карамакчымын / карамакмын | карамакчысың / карамаксың | карамакчысыз / карамаксыз | карамак / карамакчы | карамакчыбыз / карамакпыз | карамакчысыңар / карамаксыңар | карамакчысыздар / карамаксыздар | карамак / карамакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | карабаймын / карабайм | карабайсың | карабайсыз | карабайт | карабайбыз | карабайсыңар | карабайсыздар | карабайт / карашпайт |
| Айкын өткөн чак | карабадым | карабадың | карабадыңыз | карабады | карабадык | карабадыңар | карабадыңыздар | карабады / карашпады |
| Жалпы өткөн чак | карабаганмын | карабагансың | карабагансыз | карабаган | карабаганбыз | карабагансыңар | карабагансыздар | карабаган |
| Капыскы өткөн чак | карабаптырмын | карабаптырсың | карабаптырсыз | карабаптыр | карабаптырбыз | карабаптырсыңар | карабаптырсыздар | карабаптыр |
| Арсар келер чак | карабасмын | карабассың | карабассыз | карабас | карабаспыз | — | — | карабас |
| Шарттуу ыңгай | карабасам | карабасаң | карабасаңыз | карабаса | карабасак | карабасаңар | карабасаңыздар | карашпаса / карабаса |
| Буйрук ыңгай | карабайын | караба | карабаңыз | карабасын | карабайлы | карабагыла | карабаңыздар | карабасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | кароо |
| -ыш | караш |
| -мак | карамак |
| -май | карамай |
| -баш | карабаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | караган |
| -ар | карар / караар |
| -бас | карабас |
| -уучу | кароочу |
| -чу | карачу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | карай |
| -ып | карап |
| -ганы | караганы |
| -ганча | караганча |
| -гыча | карагыча |
| -майынча | карамайынча |