Морфология › каран
каран
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | каран | карандар |
| Родительный | карандын | карандардын |
| Дательный | каранга | карандарга |
| Винительный | каранды | карандарды |
| Местный | каранда | карандарда |
| Исходный | карандан | карандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | караным | карандарым |
| ты | караның | карандарың |
| Вы | караныңыз | карандарыңыз |
| он, она | караны | карандары |
| мы | караныбыз | карандарыбыз |
| вы | караныңар | карандарыңар |
| Вы (мн.) | караныңыздар | карандарыңыздар |
| они | караны | карандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | карандыкы | карандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | караным | караның | караныңыз | караны | караныбыз | караныңар | караныңыздар | караны |
| Родительный | каранымдын / каранымын | караныңдын / караныңын | караныңыздын | каранынын | караныбыздын | караныңардын | караныңыздардын | каранынын |
| Дательный | караныма | караныңа | караныңызга | каранына | караныбызга | караныңарга | караныңыздарга | каранына |
| Винительный | каранымды / каранымы | караныңды / караныңы | караныңызды | каранын | караныбызды | караныңарды | караныңыздарды | каранын |
| Местный | каранымда | караныңда | караныңызда | каранында | караныбызда | караныңарда | караныңыздарда | каранында |
| Исходный | каранымдан / караныман | караныңдан / караныңан | караныңыздан | каранынан | караныбыздан | караныңардан | караныңыздардан | каранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | карандарым | карандарың | карандарыңыз | карандары | карандарыбыз | карандарыңар | карандарыңыздар | карандары |
| Родительный | карандарымдын / карандарымын | карандарыңдын / карандарыңын | карандарыңыздын | карандарынын | карандарыбыздын | карандарыңардын | карандарыңыздардын | карандарынын |
| Дательный | карандарыма | карандарыңа | карандарыңызга | карандарына | карандарыбызга | карандарыңарга | карандарыңыздарга | карандарына |
| Винительный | карандарымды / карандарымы | карандарыңды / карандарыңы | карандарыңызды | карандарын | карандарыбызды | карандарыңарды | карандарыңыздарды | карандарын |
| Местный | карандарымда | карандарыңда | карандарыңызда | карандарында | карандарыбызда | карандарыңарда | карандарыңыздарда | карандарында |
| Исходный | карандарымдан / карандарыман | карандарыңдан / карандарыңан | карандарыңыздан | карандарынан | карандарыбыздан | карандарыңардан | карандарыңыздардан | карандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | каранмын | каранбыз |
| 2е лицо | карансың | карансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | карансыз | карансыздар |
| местный · 1е лицо | карандамын | карандабыз |
| местный · 2е лицо | карандасың | карандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | карандасыз | карандасыздар |
| исходный · 1е лицо | каранданмын | каранданбыз |
| исходный · 2е лицо | карандансың | карандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | карандансыз | карандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | каран | карандар |
| Родительный | карандын | карандардын |
| Дательный | каранга | карандарга |
| Винительный | каранды | карандарды |
| Местный | каранда | карандарда |
| Исходный | карандан | карандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | караным | карандарым |
| ты | караның | карандарың |
| Вы | караныңыз | карандарыңыз |
| он, она | караны | карандары |
| мы | караныбыз | карандарыбыз |
| вы | караныңар | карандарыңар |
| Вы (мн.) | караныңыздар | карандарыңыздар |
| они | караны | карандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | карандыкы | карандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | караным | караның | караныңыз | караны | караныбыз | караныңар | караныңыздар | караны |
| Родительный | каранымдын / каранымын | караныңдын / караныңын | караныңыздын | каранынын | караныбыздын | караныңардын | караныңыздардын | каранынын |
| Дательный | караныма | караныңа | караныңызга | каранына | караныбызга | караныңарга | караныңыздарга | каранына |
| Винительный | каранымды / каранымы | караныңды / караныңы | караныңызды | каранын | караныбызды | караныңарды | караныңыздарды | каранын |
| Местный | каранымда | караныңда | караныңызда | каранында | караныбызда | караныңарда | караныңыздарда | каранында |
| Исходный | каранымдан / караныман | караныңдан / караныңан | караныңыздан | каранынан | караныбыздан | караныңардан | караныңыздардан | каранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | карандарым | карандарың | карандарыңыз | карандары | карандарыбыз | карандарыңар | карандарыңыздар | карандары |
| Родительный | карандарымдын / карандарымын | карандарыңдын / карандарыңын | карандарыңыздын | карандарынын | карандарыбыздын | карандарыңардын | карандарыңыздардын | карандарынын |
| Дательный | карандарыма | карандарыңа | карандарыңызга | карандарына | карандарыбызга | карандарыңарга | карандарыңыздарга | карандарына |
| Винительный | карандарымды / карандарымы | карандарыңды / карандарыңы | карандарыңызды | карандарын | карандарыбызды | карандарыңарды | карандарыңыздарды | карандарын |
| Местный | карандарымда | карандарыңда | карандарыңызда | карандарында | карандарыбызда | карандарыңарда | карандарыңыздарда | карандарында |
| Исходный | карандарымдан / карандарыман | карандарыңдан / карандарыңан | карандарыңыздан | карандарынан | карандарыбыздан | карандарыңардан | карандарыңыздардан | карандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | каранмын | каранбыз |
| 2е лицо | карансың | карансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | карансыз | карансыздар |
| местный · 1е лицо | карандамын | карандабыз |
| местный · 2е лицо | карандасың | карандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | карандасыз | карандасыздар |
| исходный · 1е лицо | каранданмын | каранданбыз |
| исходный · 2е лицо | карандансың | карандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | карандансыз | карандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | караныраак |
каран-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | каранамын / каранам | каранасың | каранасыз | каранат | каранабыз | каранасыңар | каранасыздар | каранат / каранышат |
| Прошедшее определенное время | карандым | карандың | карандыңыз | каранды | карандык | карандыңар | карандыңыздар | каранды / каранышты |
| Прошедщее неопределенное время | каранганмын / карангамын / карангам | карангансың | карангансыз | каранган | каранганбыз | карангансыңар | карангансыздар | каранган |
| Прошедшее субъективное время | караныптырмын / караныпмын | караныптырсың / караныпсың | караныптырсыз / караныпсыз | караныптыр | караныптырбыз / караныппыз | караныптырсыңар / караныпсыңар | караныптырсыздар / караныпсыздар | каранышыптыр / караныптыр |
| Прошедшее длительное | каранчумун | каранчусуң | каранчусуз | каранчу | каранчубуз | каранчусуңар | каранчусуздар | каранчу |
| Неопределенное будущее время | каранармын | каранарсың | каранарсыз | каранар | каранарбыз | каранарсыңар | каранарсыздар | каранар |
| Условное наклонение | карансам | карансаң | карансаңыз | каранса | карансак | карансаңар | карансаңыздар | каранышса / каранса |
| Желательное наклонение | карангым | карангың | карангыңыз | карангысы | карангыбыз | карангыңар | карангыңыздар | карангысы |
| Повелительное наклонение | каранайын | каран | караныңыз | карансын | караналы | карангыла | караныңыздар | карансын |
| Наклонение намерения | каранмакчымын / каранмакмын | каранмакчысың / каранмаксың | каранмакчысыз / каранмаксыз | каранмакчы / каранмак | каранмакчыбыз / каранмакпыз | каранмакчысыңар / каранмаксыңар | каранмакчысыздар / каранмаксыздар | каранмакчы / каранмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | каранбаймын / каранбайм | каранбайсың | каранбайсыз | каранбайт | каранбайбыз | каранбайсыңар | каранбайсыздар | каранышпайт / каранбайт |
| Прошедшее определенное время | каранбадым | каранбадың | каранбадыңыз | каранбады | каранбадык | каранбадыңар | каранбадыңыздар | каранышпады / каранбады |
| Прошедщее неопределенное время | каранбаганмын | каранбагансың | каранбагансыз | каранбаган | каранбаганбыз | каранбагансыңар | каранбагансыздар | каранбаган |
| Прошедшее субъективное время | каранбаптырмын | каранбаптырсың | каранбаптырсыз | каранбаптыр | каранбаптырбыз | каранбаптырсыңар | каранбаптырсыздар | каранбаптыр |
| Неопределенное будущее время | каранбасмын | каранбассың | каранбассыз | каранбас | каранбаспыз | — | — | каранбас |
| Условное наклонение | каранбасам | каранбасаң | каранбасаңыз | каранбаса | каранбасак | каранбасаңар | каранбасаңыздар | каранышпаса / каранбаса |
| Повелительное наклонение | каранбайын | каранба | каранбаңыз | каранбасын | каранбайлы | каранбагыла | каранбаңыздар | каранбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | карануу |
| -ыш | караныш |
| -мак | каранмак |
| -май | каранмай |
| -баш | каранбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | каранган |
| -ар | каранар |
| -бас | каранбас |
| -уучу | карануучу |
| -чу | каранчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | карана |
| -ып | каранып |
| -ганы | каранганы |
| -ганча | каранганча |
| -гыча | карангыча |
| -майынча | каранмайынча |