Морфология › каран
каран
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | караным | карандарым |
| сен | караның | карандарың |
| сиз | караныңыз | карандарыңыз |
| ал | караны | карандары |
| биз | караныбыз | карандарыбыз |
| силер | караныңар | карандарыңар |
| сиздер | караныңыздар | карандарыңыздар |
| алар | караны | карандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | карандыкы | карандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | караным | караның | караныңыз | караны | караныбыз | караныңар | караныңыздар | караны |
| Илик | каранымдын / каранымын | караныңдын / караныңын | караныңыздын | каранынын | караныбыздын | караныңардын | караныңыздардын | каранынын |
| Барыш | караныма | караныңа | караныңызга | каранына | караныбызга | караныңарга | караныңыздарга | каранына |
| Табыш | каранымды / каранымы | караныңды / караныңы | караныңызды | каранын | караныбызды | караныңарды | караныңыздарды | каранын |
| Жатыш | каранымда | караныңда | караныңызда | каранында | караныбызда | караныңарда | караныңыздарда | каранында |
| Чыгыш | каранымдан / караныман | караныңдан / караныңан | караныңыздан | каранынан | караныбыздан | караныңардан | караныңыздардан | каранынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | карандарым | карандарың | карандарыңыз | карандары | карандарыбыз | карандарыңар | карандарыңыздар | карандары |
| Илик | карандарымдын / карандарымын | карандарыңдын / карандарыңын | карандарыңыздын | карандарынын | карандарыбыздын | карандарыңардын | карандарыңыздардын | карандарынын |
| Барыш | карандарыма | карандарыңа | карандарыңызга | карандарына | карандарыбызга | карандарыңарга | карандарыңыздарга | карандарына |
| Табыш | карандарымды / карандарымы | карандарыңды / карандарыңы | карандарыңызды | карандарын | карандарыбызды | карандарыңарды | карандарыңыздарды | карандарын |
| Жатыш | карандарымда | карандарыңда | карандарыңызда | карандарында | карандарыбызда | карандарыңарда | карандарыңыздарда | карандарында |
| Чыгыш | карандарымдан / карандарыман | карандарыңдан / карандарыңан | карандарыңыздан | карандарынан | карандарыбыздан | карандарыңардан | карандарыңыздардан | карандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | каранмын | каранбыз |
| 2-жак | карансың | карансыңар |
| 2-жак (сылык) | карансыз | карансыздар |
| жатыш · 1-жак | карандамын | карандабыз |
| жатыш · 2-жак | карандасың | карандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | карандасыз | карандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | каранданмын | каранданбыз |
| чыгыш · 2-жак | карандансың | карандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | карандансыз | карандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | каран | карандар |
| Илик | карандын | карандардын |
| Барыш | каранга | карандарга |
| Табыш | каранды | карандарды |
| Жатыш | каранда | карандарда |
| Чыгыш | карандан | карандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | караным | карандарым |
| сен | караның | карандарың |
| сиз | караныңыз | карандарыңыз |
| ал | караны | карандары |
| биз | караныбыз | карандарыбыз |
| силер | караныңар | карандарыңар |
| сиздер | караныңыздар | карандарыңыздар |
| алар | караны | карандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | карандыкы | карандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | караным | караның | караныңыз | караны | караныбыз | караныңар | караныңыздар | караны |
| Илик | каранымдын / каранымын | караныңдын / караныңын | караныңыздын | каранынын | караныбыздын | караныңардын | караныңыздардын | каранынын |
| Барыш | караныма | караныңа | караныңызга | каранына | караныбызга | караныңарга | караныңыздарга | каранына |
| Табыш | каранымды / каранымы | караныңды / караныңы | караныңызды | каранын | караныбызды | караныңарды | караныңыздарды | каранын |
| Жатыш | каранымда | караныңда | караныңызда | каранында | караныбызда | караныңарда | караныңыздарда | каранында |
| Чыгыш | каранымдан / караныман | караныңдан / караныңан | караныңыздан | каранынан | караныбыздан | караныңардан | караныңыздардан | каранынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | карандарым | карандарың | карандарыңыз | карандары | карандарыбыз | карандарыңар | карандарыңыздар | карандары |
| Илик | карандарымдын / карандарымын | карандарыңдын / карандарыңын | карандарыңыздын | карандарынын | карандарыбыздын | карандарыңардын | карандарыңыздардын | карандарынын |
| Барыш | карандарыма | карандарыңа | карандарыңызга | карандарына | карандарыбызга | карандарыңарга | карандарыңыздарга | карандарына |
| Табыш | карандарымды / карандарымы | карандарыңды / карандарыңы | карандарыңызды | карандарын | карандарыбызды | карандарыңарды | карандарыңыздарды | карандарын |
| Жатыш | карандарымда | карандарыңда | карандарыңызда | карандарында | карандарыбызда | карандарыңарда | карандарыңыздарда | карандарында |
| Чыгыш | карандарымдан / карандарыман | карандарыңдан / карандарыңан | карандарыңыздан | карандарынан | карандарыбыздан | карандарыңардан | карандарыңыздардан | карандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | каранмын | каранбыз |
| 2-жак | карансың | карансыңар |
| 2-жак (сылык) | карансыз | карансыздар |
| жатыш · 1-жак | карандамын | карандабыз |
| жатыш · 2-жак | карандасың | карандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | карандасыз | карандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | каранданмын | каранданбыз |
| чыгыш · 2-жак | карандансың | карандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | карандансыз | карандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | караныраак |
каран-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | каранамын / каранам | каранасың | каранасыз | каранат | каранабыз | каранасыңар | каранасыздар | каранат / каранышат |
| Айкын өткөн чак | карандым | карандың | карандыңыз | каранды | карандык | карандыңар | карандыңыздар | каранды / каранышты |
| Жалпы өткөн чак | каранганмын / карангамын / карангам | карангансың | карангансыз | каранган | каранганбыз | карангансыңар | карангансыздар | каранган |
| Капыскы өткөн чак | караныптырмын / караныпмын | караныптырсың / караныпсың | караныптырсыз / караныпсыз | караныптыр | караныптырбыз / караныппыз | караныптырсыңар / караныпсыңар | караныптырсыздар / караныпсыздар | каранышыптыр / караныптыр |
| Адат өткөн чак | каранчумун | каранчусуң | каранчусуз | каранчу | каранчубуз | каранчусуңар | каранчусуздар | каранчу |
| Арсар келер чак | каранармын | каранарсың | каранарсыз | каранар | каранарбыз | каранарсыңар | каранарсыздар | каранар |
| Шарттуу ыңгай | карансам | карансаң | карансаңыз | каранса | карансак | карансаңар | карансаңыздар | каранышса / каранса |
| Тилек ыңгай | карангым | карангың | карангыңыз | карангысы | карангыбыз | карангыңар | карангыңыздар | карангысы |
| Буйрук ыңгай | каранайын | каран | караныңыз | карансын | караналы | карангыла | караныңыздар | карансын |
| Ниет ыңгай | каранмакчымын / каранмакмын | каранмакчысың / каранмаксың | каранмакчысыз / каранмаксыз | каранмакчы / каранмак | каранмакчыбыз / каранмакпыз | каранмакчысыңар / каранмаксыңар | каранмакчысыздар / каранмаксыздар | каранмакчы / каранмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | каранбаймын / каранбайм | каранбайсың | каранбайсыз | каранбайт | каранбайбыз | каранбайсыңар | каранбайсыздар | каранышпайт / каранбайт |
| Айкын өткөн чак | каранбадым | каранбадың | каранбадыңыз | каранбады | каранбадык | каранбадыңар | каранбадыңыздар | каранышпады / каранбады |
| Жалпы өткөн чак | каранбаганмын | каранбагансың | каранбагансыз | каранбаган | каранбаганбыз | каранбагансыңар | каранбагансыздар | каранбаган |
| Капыскы өткөн чак | каранбаптырмын | каранбаптырсың | каранбаптырсыз | каранбаптыр | каранбаптырбыз | каранбаптырсыңар | каранбаптырсыздар | каранбаптыр |
| Арсар келер чак | каранбасмын | каранбассың | каранбассыз | каранбас | каранбаспыз | — | — | каранбас |
| Шарттуу ыңгай | каранбасам | каранбасаң | каранбасаңыз | каранбаса | каранбасак | каранбасаңар | каранбасаңыздар | каранышпаса / каранбаса |
| Буйрук ыңгай | каранбайын | каранба | каранбаңыз | каранбасын | каранбайлы | каранбагыла | каранбаңыздар | каранбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | карануу |
| -ыш | караныш |
| -мак | каранмак |
| -май | каранмай |
| -баш | каранбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | каранган |
| -ар | каранар |
| -бас | каранбас |
| -уучу | карануучу |
| -чу | каранчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | карана |
| -ып | каранып |
| -ганы | каранганы |
| -ганча | каранганча |
| -гыча | карангыча |
| -майынча | каранмайынча |