Морфология › кайран
кайран
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кайран | кайрандар |
| Родительный | кайрандын | кайрандардын |
| Дательный | кайранга | кайрандарга |
| Винительный | кайранды | кайрандарды |
| Местный | кайранда | кайрандарда |
| Исходный | кайрандан | кайрандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кайраным | кайрандарым |
| ты | кайраның | кайрандарың |
| Вы | кайраныңыз | кайрандарыңыз |
| он, она | кайраны | кайрандары |
| мы | кайраныбыз | кайрандарыбыз |
| вы | кайраныңар | кайрандарыңар |
| Вы (мн.) | кайраныңыздар | кайрандарыңыздар |
| они | кайраны | кайрандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кайрандыкы | кайрандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кайраным | кайраның | кайраныңыз | кайраны | кайраныбыз | кайраныңар | кайраныңыздар | кайраны |
| Родительный | кайранымдын / кайранымын | кайраныңдын / кайраныңын | кайраныңыздын | кайранынын | кайраныбыздын | кайраныңардын | кайраныңыздардын | кайранынын |
| Дательный | кайраныма | кайраныңа | кайраныңызга | кайранына | кайраныбызга | кайраныңарга | кайраныңыздарга | кайранына |
| Винительный | кайранымды / кайранымы | кайраныңды / кайраныңы | кайраныңызды | кайранын | кайраныбызды | кайраныңарды | кайраныңыздарды | кайранын |
| Местный | кайранымда | кайраныңда | кайраныңызда | кайранында | кайраныбызда | кайраныңарда | кайраныңыздарда | кайранында |
| Исходный | кайранымдан / кайраныман | кайраныңдан / кайраныңан | кайраныңыздан | кайранынан | кайраныбыздан | кайраныңардан | кайраныңыздардан | кайранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кайрандарым | кайрандарың | кайрандарыңыз | кайрандары | кайрандарыбыз | кайрандарыңар | кайрандарыңыздар | кайрандары |
| Родительный | кайрандарымдын / кайрандарымын | кайрандарыңдын / кайрандарыңын | кайрандарыңыздын | кайрандарынын | кайрандарыбыздын | кайрандарыңардын | кайрандарыңыздардын | кайрандарынын |
| Дательный | кайрандарыма | кайрандарыңа | кайрандарыңызга | кайрандарына | кайрандарыбызга | кайрандарыңарга | кайрандарыңыздарга | кайрандарына |
| Винительный | кайрандарымды / кайрандарымы | кайрандарыңды / кайрандарыңы | кайрандарыңызды | кайрандарын | кайрандарыбызды | кайрандарыңарды | кайрандарыңыздарды | кайрандарын |
| Местный | кайрандарымда | кайрандарыңда | кайрандарыңызда | кайрандарында | кайрандарыбызда | кайрандарыңарда | кайрандарыңыздарда | кайрандарында |
| Исходный | кайрандарымдан / кайрандарыман | кайрандарыңдан / кайрандарыңан | кайрандарыңыздан | кайрандарынан | кайрандарыбыздан | кайрандарыңардан | кайрандарыңыздардан | кайрандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | кайранмын | кайранбыз |
| 2е лицо | кайрансың | кайрансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | кайрансыз | кайрансыздар |
| местный · 1е лицо | кайрандамын | кайрандабыз |
| местный · 2е лицо | кайрандасың | кайрандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | кайрандасыз | кайрандасыздар |
| исходный · 1е лицо | кайранданмын | кайранданбыз |
| исходный · 2е лицо | кайрандансың | кайрандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | кайрандансыз | кайрандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кайран | кайрандар |
| Родительный | кайрандын | кайрандардын |
| Дательный | кайранга | кайрандарга |
| Винительный | кайранды | кайрандарды |
| Местный | кайранда | кайрандарда |
| Исходный | кайрандан | кайрандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кайраным | кайрандарым |
| ты | кайраның | кайрандарың |
| Вы | кайраныңыз | кайрандарыңыз |
| он, она | кайраны | кайрандары |
| мы | кайраныбыз | кайрандарыбыз |
| вы | кайраныңар | кайрандарыңар |
| Вы (мн.) | кайраныңыздар | кайрандарыңыздар |
| они | кайраны | кайрандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | кайрандыкы | кайрандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кайраным | кайраның | кайраныңыз | кайраны | кайраныбыз | кайраныңар | кайраныңыздар | кайраны |
| Родительный | кайранымдын / кайранымын | кайраныңдын / кайраныңын | кайраныңыздын | кайранынын | кайраныбыздын | кайраныңардын | кайраныңыздардын | кайранынын |
| Дательный | кайраныма | кайраныңа | кайраныңызга | кайранына | кайраныбызга | кайраныңарга | кайраныңыздарга | кайранына |
| Винительный | кайранымды / кайранымы | кайраныңды / кайраныңы | кайраныңызды | кайранын | кайраныбызды | кайраныңарды | кайраныңыздарды | кайранын |
| Местный | кайранымда | кайраныңда | кайраныңызда | кайранында | кайраныбызда | кайраныңарда | кайраныңыздарда | кайранында |
| Исходный | кайранымдан / кайраныман | кайраныңдан / кайраныңан | кайраныңыздан | кайранынан | кайраныбыздан | кайраныңардан | кайраныңыздардан | кайранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кайрандарым | кайрандарың | кайрандарыңыз | кайрандары | кайрандарыбыз | кайрандарыңар | кайрандарыңыздар | кайрандары |
| Родительный | кайрандарымдын / кайрандарымын | кайрандарыңдын / кайрандарыңын | кайрандарыңыздын | кайрандарынын | кайрандарыбыздын | кайрандарыңардын | кайрандарыңыздардын | кайрандарынын |
| Дательный | кайрандарыма | кайрандарыңа | кайрандарыңызга | кайрандарына | кайрандарыбызга | кайрандарыңарга | кайрандарыңыздарга | кайрандарына |
| Винительный | кайрандарымды / кайрандарымы | кайрандарыңды / кайрандарыңы | кайрандарыңызды | кайрандарын | кайрандарыбызды | кайрандарыңарды | кайрандарыңыздарды | кайрандарын |
| Местный | кайрандарымда | кайрандарыңда | кайрандарыңызда | кайрандарында | кайрандарыбызда | кайрандарыңарда | кайрандарыңыздарда | кайрандарында |
| Исходный | кайрандарымдан / кайрандарыман | кайрандарыңдан / кайрандарыңан | кайрандарыңыздан | кайрандарынан | кайрандарыбыздан | кайрандарыңардан | кайрандарыңыздардан | кайрандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | кайранмын | кайранбыз |
| 2е лицо | кайрансың | кайрансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | кайрансыз | кайрансыздар |
| местный · 1е лицо | кайрандамын | кайрандабыз |
| местный · 2е лицо | кайрандасың | кайрандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | кайрандасыз | кайрандасыздар |
| исходный · 1е лицо | кайранданмын | кайранданбыз |
| исходный · 2е лицо | кайрандансың | кайрандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | кайрандансыз | кайрандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | кайраныраак |
кайран-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | кайранамын / кайранам | кайранасың | кайранасыз | кайранат | кайранабыз | кайранасыңар | кайранасыздар | кайранышат / кайранат |
| Прошедшее определенное время | кайрандым | кайрандың | кайрандыңыз | кайранды | кайрандык | кайрандыңар | кайрандыңыздар | кайранышты / кайранды |
| Прошедщее неопределенное время | кайранганмын / кайрангамын / кайрангам | кайрангансың | кайрангансыз | кайранган | кайранганбыз | кайрангансыңар | кайрангансыздар | кайранган |
| Прошедшее субъективное время | кайраныптырмын / кайраныпмын | кайраныптырсың / кайраныпсың | кайраныптырсыз / кайраныпсыз | кайраныптыр | кайраныптырбыз / кайраныппыз | кайраныптырсыңар / кайраныпсыңар | кайраныптырсыздар / кайраныпсыздар | кайранышыптыр / кайраныптыр |
| Прошедшее длительное | кайранчумун | кайранчусуң | кайранчусуз | кайранчу | кайранчубуз | кайранчусуңар | кайранчусуздар | кайранчу |
| Неопределенное будущее время | кайранармын | кайранарсың | кайранарсыз | кайранар | кайранарбыз | кайранарсыңар | кайранарсыздар | кайранар |
| Условное наклонение | кайрансам | кайрансаң | кайрансаңыз | кайранса | кайрансак | кайрансаңар | кайрансаңыздар | кайранышса / кайранса |
| Желательное наклонение | кайрангым | кайрангың | кайрангыңыз | кайрангысы | кайрангыбыз | кайрангыңар | кайрангыңыздар | кайрангысы |
| Повелительное наклонение | кайранайын | кайран | кайраныңыз | кайрансын | кайраналы | кайрангыла | кайраныңыздар | кайрансын |
| Наклонение намерения | кайранмакчымын / кайранмакмын | кайранмакчысың / кайранмаксың | кайранмакчысыз / кайранмаксыз | кайранмакчы / кайранмак | кайранмакчыбыз / кайранмакпыз | кайранмакчысыңар / кайранмаксыңар | кайранмакчысыздар / кайранмаксыздар | кайранмакчы / кайранмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | кайранбаймын / кайранбайм | кайранбайсың | кайранбайсыз | кайранбайт | кайранбайбыз | кайранбайсыңар | кайранбайсыздар | кайранышпайт / кайранбайт |
| Прошедшее определенное время | кайранбадым | кайранбадың | кайранбадыңыз | кайранбады | кайранбадык | кайранбадыңар | кайранбадыңыздар | кайранышпады / кайранбады |
| Прошедщее неопределенное время | кайранбаганмын | кайранбагансың | кайранбагансыз | кайранбаган | кайранбаганбыз | кайранбагансыңар | кайранбагансыздар | кайранбаган |
| Прошедшее субъективное время | кайранбаптырмын | кайранбаптырсың | кайранбаптырсыз | кайранбаптыр | кайранбаптырбыз | кайранбаптырсыңар | кайранбаптырсыздар | кайранбаптыр |
| Неопределенное будущее время | кайранбасмын | кайранбассың | кайранбассыз | кайранбас | кайранбаспыз | — | — | кайранбас |
| Условное наклонение | кайранбасам | кайранбасаң | кайранбасаңыз | кайранбаса | кайранбасак | кайранбасаңар | кайранбасаңыздар | кайранышпаса / кайранбаса |
| Повелительное наклонение | кайранбайын | кайранба | кайранбаңыз | кайранбасын | кайранбайлы | кайранбагыла | кайранбаңыздар | кайранбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | кайрануу |
| -ыш | кайраныш |
| -мак | кайранмак |
| -май | кайранмай |
| -баш | кайранбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | кайранган |
| -ар | кайранар |
| -бас | кайранбас |
| -уучу | кайрануучу |
| -чу | кайранчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | кайрана |
| -ып | кайранып |
| -ганы | кайранганы |
| -ганча | кайранганча |
| -гыча | кайрангыча |
| -майынча | кайранмайынча |