Морфология › кур
кур
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кур | курлар |
| Родительный | курдун | курлардын |
| Дательный | курга | курларга |
| Винительный | курду | курларды |
| Местный | курда | курларда |
| Исходный | курдан | курлардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | курум | курларым |
| ты | куруң | курларың |
| Вы | куруңуз | курларыңыз |
| он, она | куру | курлары |
| мы | курубуз | курларыбыз |
| вы | куруңар | курларыңар |
| Вы (мн.) | куруңуздар | курларыңыздар |
| они | куру | курлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | курдуку | курлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курум | куруң | куруңуз | куру | курубуз | куруңар | куруңуздар | куру |
| Родительный | курумдун / курумун | куруңдун / куруңун | куруңуздун | курунун | курубуздун | куруңардын | куруңуздардын | курунун |
| Дательный | курума | куруңа | куруңузга | куруна | курубузга | куруңарга | куруңуздарга | куруна |
| Винительный | курумду / куруму | куруңду / куруңу | куруңузду | курун | курубузду | куруңарды | куруңуздарды | курун |
| Местный | курумда | куруңда | куруңузда | курунда | курубузда | куруңарда | куруңуздарда | курунда |
| Исходный | курумдан / куруман | куруңдан / куруңан | куруңуздан | курунан | курубуздан | куруңардан | куруңуздардан | курунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курларым | курларың | курларыңыз | курлары | курларыбыз | курларыңар | курларыңыздар | курлары |
| Родительный | курларымдын / курларымын | курларыңдын / курларыңын | курларыңыздын | курларынын | курларыбыздын | курларыңардын | курларыңыздардын | курларынын |
| Дательный | курларыма | курларыңа | курларыңызга | курларына | курларыбызга | курларыңарга | курларыңыздарга | курларына |
| Винительный | курларымды / курларымы | курларыңды / курларыңы | курларыңызды | курларын | курларыбызды | курларыңарды | курларыңыздарды | курларын |
| Местный | курларымда | курларыңда | курларыңызда | курларында | курларыбызда | курларыңарда | курларыңыздарда | курларында |
| Исходный | курларымдан / курларыман | курларыңдан / курларыңан | курларыңыздан | курларынан | курларыбыздан | курларыңардан | курларыңыздардан | курларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | курмун | курбуз |
| 2е лицо | курсуң | курсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | курсуз | курсуздар |
| местный · 1е лицо | курдамын | курдабыз |
| местный · 2е лицо | курдасың | курдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | курдасыз | курдасыздар |
| исходный · 1е лицо | курданмын | курданбыз |
| исходный · 2е лицо | курдансың | курдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | курдансыз | курдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | кур | курлар |
| Родительный | курдун | курлардын |
| Дательный | курга | курларга |
| Винительный | курду | курларды |
| Местный | курда | курларда |
| Исходный | курдан | курлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | курум | курларым |
| ты | куруң | курларың |
| Вы | куруңуз | курларыңыз |
| он, она | куру | курлары |
| мы | курубуз | курларыбыз |
| вы | куруңар | курларыңар |
| Вы (мн.) | куруңуздар | курларыңыздар |
| они | куру | курлары |
| общая принадлежность (-ныкы) | курдуку | курлардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курум | куруң | куруңуз | куру | курубуз | куруңар | куруңуздар | куру |
| Родительный | курумдун / курумун | куруңдун / куруңун | куруңуздун | курунун | курубуздун | куруңардын | куруңуздардын | курунун |
| Дательный | курума | куруңа | куруңузга | куруна | курубузга | куруңарга | куруңуздарга | куруна |
| Винительный | курумду / куруму | куруңду / куруңу | куруңузду | курун | курубузду | куруңарды | куруңуздарды | курун |
| Местный | курумда | куруңда | куруңузда | курунда | курубузда | куруңарда | куруңуздарда | курунда |
| Исходный | курумдан / куруман | куруңдан / куруңан | куруңуздан | курунан | курубуздан | куруңардан | куруңуздардан | курунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курларым | курларың | курларыңыз | курлары | курларыбыз | курларыңар | курларыңыздар | курлары |
| Родительный | курларымдын / курларымын | курларыңдын / курларыңын | курларыңыздын | курларынын | курларыбыздын | курларыңардын | курларыңыздардын | курларынын |
| Дательный | курларыма | курларыңа | курларыңызга | курларына | курларыбызга | курларыңарга | курларыңыздарга | курларына |
| Винительный | курларымды / курларымы | курларыңды / курларыңы | курларыңызды | курларын | курларыбызды | курларыңарды | курларыңыздарды | курларын |
| Местный | курларымда | курларыңда | курларыңызда | курларында | курларыбызда | курларыңарда | курларыңыздарда | курларында |
| Исходный | курларымдан / курларыман | курларыңдан / курларыңан | курларыңыздан | курларынан | курларыбыздан | курларыңардан | курларыңыздардан | курларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | курмун | курбуз |
| 2е лицо | курсуң | курсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | курсуз | курсуздар |
| местный · 1е лицо | курдамын | курдабыз |
| местный · 2е лицо | курдасың | курдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | курдасыз | курдасыздар |
| исходный · 1е лицо | курданмын | курданбыз |
| исходный · 2е лицо | курдансың | курдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | курдансыз | курдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | курураак |
кур-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | курамын / курам | курасың | курасыз | курат | курабыз | курасыңар | курасыздар | курушат / курат |
| Прошедшее определенное время | курдум | курдуң | курдуңуз | курду | курдук | курдуңар | курдуңуздар | курду / курушту |
| Прошедщее неопределенное время | курганмын / кургамын / кургам | кургансың | кургансыз | курган | курганбыз | кургансыңар | кургансыздар | курган |
| Прошедшее субъективное время | куруптурмун / курупмун | куруптурсуң / курупсуң | куруптурсуз / курупсуз | куруптур | куруптурбуз / куруппуз | куруптурсуңар / курупсуңар | куруптурсуздар / курупсуздар | куруптур / курушуптур |
| Прошедшее длительное | курчумун | курчусуң | курчусуз | курчу | курчубуз | курчусуңар | курчусуздар | курчу |
| Неопределенное будущее время | курармын | курарсың | курарсыз | курар | курарбыз | курарсыңар | курарсыздар | курар |
| Условное наклонение | курсам | курсаң | курсаңыз | курса | курсак | курсаңар | курсаңыздар | курушса / курса |
| Желательное наклонение | кургум | кургуң | кургуңуз | кургусу | кургубуз | кургуңар | кургуңуздар | кургусу |
| Повелительное наклонение | курайын | кур | куруңуз | курсун | куралы | кургула | куруңуздар | курсун |
| Наклонение намерения | курмакчымын / курмакмын | курмакчысың / курмаксың | курмакчысыз / курмаксыз | курмак / курмакчы | курмакчыбыз / курмакпыз | курмакчысыңар / курмаксыңар | курмакчысыздар / курмаксыздар | курмак / курмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | курбайм / курбаймын | курбайсың | курбайсыз | курбайт | курбайбыз | курбайсыңар | курбайсыздар | курушпайт / курбайт |
| Прошедшее определенное время | курбадым | курбадың | курбадыңыз | курбады | курбадык | курбадыңар | курбадыңыздар | курушпады / курбады |
| Прошедщее неопределенное время | курбаганмын | курбагансың | курбагансыз | курбаган | курбаганбыз | курбагансыңар | курбагансыздар | курбаган |
| Прошедшее субъективное время | курбаптырмын | курбаптырсың | курбаптырсыз | курбаптыр | курбаптырбыз | курбаптырсыңар | курбаптырсыздар | курбаптыр |
| Неопределенное будущее время | курбасмын | курбассың | курбассыз | курбас | курбаспыз | — | — | курбас |
| Условное наклонение | курбасам | курбасаң | курбасаңыз | курбаса | курбасак | курбасаңар | курбасаңыздар | курушпаса / курбаса |
| Повелительное наклонение | курбайын | курба | курбаңыз | курбасын | курбайлы | курбагыла | курбаңыздар | курбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | куруу |
| -ыш | куруш |
| -мак | курмак |
| -май | курмай |
| -баш | курбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | курган |
| -ар | курар |
| -бас | курбас |
| -уучу | куруучу |
| -чу | курчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | кура |
| -ып | куруп |
| -ганы | курганы |
| -ганча | курганча |
| -гыча | кургуча |
| -майынча | курмайынча |