Морфология › кур
кур
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | курум | курларым |
| сен | куруң | курларың |
| сиз | куруңуз | курларыңыз |
| ал | куру | курлары |
| биз | курубуз | курларыбыз |
| силер | куруңар | курларыңар |
| сиздер | куруңуздар | курларыңыздар |
| алар | куру | курлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | курдуку | курлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курум | куруң | куруңуз | куру | курубуз | куруңар | куруңуздар | куру |
| Илик | курумдун / курумун | куруңдун / куруңун | куруңуздун | курунун | курубуздун | куруңардын | куруңуздардын | курунун |
| Барыш | курума | куруңа | куруңузга | куруна | курубузга | куруңарга | куруңуздарга | куруна |
| Табыш | курумду / куруму | куруңду / куруңу | куруңузду | курун | курубузду | куруңарды | куруңуздарды | курун |
| Жатыш | курумда | куруңда | куруңузда | курунда | курубузда | куруңарда | куруңуздарда | курунда |
| Чыгыш | курумдан / куруман | куруңдан / куруңан | куруңуздан | курунан | курубуздан | куруңардан | куруңуздардан | курунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курларым | курларың | курларыңыз | курлары | курларыбыз | курларыңар | курларыңыздар | курлары |
| Илик | курларымдын / курларымын | курларыңдын / курларыңын | курларыңыздын | курларынын | курларыбыздын | курларыңардын | курларыңыздардын | курларынын |
| Барыш | курларыма | курларыңа | курларыңызга | курларына | курларыбызга | курларыңарга | курларыңыздарга | курларына |
| Табыш | курларымды / курларымы | курларыңды / курларыңы | курларыңызды | курларын | курларыбызды | курларыңарды | курларыңыздарды | курларын |
| Жатыш | курларымда | курларыңда | курларыңызда | курларында | курларыбызда | курларыңарда | курларыңыздарда | курларында |
| Чыгыш | курларымдан / курларыман | курларыңдан / курларыңан | курларыңыздан | курларынан | курларыбыздан | курларыңардан | курларыңыздардан | курларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | курмун | курбуз |
| 2-жак | курсуң | курсуңар |
| 2-жак (сылык) | курсуз | курсуздар |
| жатыш · 1-жак | курдамын | курдабыз |
| жатыш · 2-жак | курдасың | курдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | курдасыз | курдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | курданмын | курданбыз |
| чыгыш · 2-жак | курдансың | курдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | курдансыз | курдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | кур | курлар |
| Илик | курдун | курлардын |
| Барыш | курга | курларга |
| Табыш | курду | курларды |
| Жатыш | курда | курларда |
| Чыгыш | курдан | курлардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | курум | курларым |
| сен | куруң | курларың |
| сиз | куруңуз | курларыңыз |
| ал | куру | курлары |
| биз | курубуз | курларыбыз |
| силер | куруңар | курларыңар |
| сиздер | куруңуздар | курларыңыздар |
| алар | куру | курлары |
| жалпы таандык (-ныкы) | курдуку | курлардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курум | куруң | куруңуз | куру | курубуз | куруңар | куруңуздар | куру |
| Илик | курумдун / курумун | куруңдун / куруңун | куруңуздун | курунун | курубуздун | куруңардын | куруңуздардын | курунун |
| Барыш | курума | куруңа | куруңузга | куруна | курубузга | куруңарга | куруңуздарга | куруна |
| Табыш | курумду / куруму | куруңду / куруңу | куруңузду | курун | курубузду | куруңарды | куруңуздарды | курун |
| Жатыш | курумда | куруңда | куруңузда | курунда | курубузда | куруңарда | куруңуздарда | курунда |
| Чыгыш | курумдан / куруман | куруңдан / куруңан | куруңуздан | курунан | курубуздан | куруңардан | куруңуздардан | курунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курларым | курларың | курларыңыз | курлары | курларыбыз | курларыңар | курларыңыздар | курлары |
| Илик | курларымдын / курларымын | курларыңдын / курларыңын | курларыңыздын | курларынын | курларыбыздын | курларыңардын | курларыңыздардын | курларынын |
| Барыш | курларыма | курларыңа | курларыңызга | курларына | курларыбызга | курларыңарга | курларыңыздарга | курларына |
| Табыш | курларымды / курларымы | курларыңды / курларыңы | курларыңызды | курларын | курларыбызды | курларыңарды | курларыңыздарды | курларын |
| Жатыш | курларымда | курларыңда | курларыңызда | курларында | курларыбызда | курларыңарда | курларыңыздарда | курларында |
| Чыгыш | курларымдан / курларыман | курларыңдан / курларыңан | курларыңыздан | курларынан | курларыбыздан | курларыңардан | курларыңыздардан | курларынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | курмун | курбуз |
| 2-жак | курсуң | курсуңар |
| 2-жак (сылык) | курсуз | курсуздар |
| жатыш · 1-жак | курдамын | курдабыз |
| жатыш · 2-жак | курдасың | курдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | курдасыз | курдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | курданмын | курданбыз |
| чыгыш · 2-жак | курдансың | курдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | курдансыз | курдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | курураак |
кур-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | курамын / курам | курасың | курасыз | курат | курабыз | курасыңар | курасыздар | курушат / курат |
| Айкын өткөн чак | курдум | курдуң | курдуңуз | курду | курдук | курдуңар | курдуңуздар | курду / курушту |
| Жалпы өткөн чак | курганмын / кургамын / кургам | кургансың | кургансыз | курган | курганбыз | кургансыңар | кургансыздар | курган |
| Капыскы өткөн чак | куруптурмун / курупмун | куруптурсуң / курупсуң | куруптурсуз / курупсуз | куруптур | куруптурбуз / куруппуз | куруптурсуңар / курупсуңар | куруптурсуздар / курупсуздар | куруптур / курушуптур |
| Адат өткөн чак | курчумун | курчусуң | курчусуз | курчу | курчубуз | курчусуңар | курчусуздар | курчу |
| Арсар келер чак | курармын | курарсың | курарсыз | курар | курарбыз | курарсыңар | курарсыздар | курар |
| Шарттуу ыңгай | курсам | курсаң | курсаңыз | курса | курсак | курсаңар | курсаңыздар | курушса / курса |
| Тилек ыңгай | кургум | кургуң | кургуңуз | кургусу | кургубуз | кургуңар | кургуңуздар | кургусу |
| Буйрук ыңгай | курайын | кур | куруңуз | курсун | куралы | кургула | куруңуздар | курсун |
| Ниет ыңгай | курмакчымын / курмакмын | курмакчысың / курмаксың | курмакчысыз / курмаксыз | курмак / курмакчы | курмакчыбыз / курмакпыз | курмакчысыңар / курмаксыңар | курмакчысыздар / курмаксыздар | курмак / курмакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | курбайм / курбаймын | курбайсың | курбайсыз | курбайт | курбайбыз | курбайсыңар | курбайсыздар | курушпайт / курбайт |
| Айкын өткөн чак | курбадым | курбадың | курбадыңыз | курбады | курбадык | курбадыңар | курбадыңыздар | курушпады / курбады |
| Жалпы өткөн чак | курбаганмын | курбагансың | курбагансыз | курбаган | курбаганбыз | курбагансыңар | курбагансыздар | курбаган |
| Капыскы өткөн чак | курбаптырмын | курбаптырсың | курбаптырсыз | курбаптыр | курбаптырбыз | курбаптырсыңар | курбаптырсыздар | курбаптыр |
| Арсар келер чак | курбасмын | курбассың | курбассыз | курбас | курбаспыз | — | — | курбас |
| Шарттуу ыңгай | курбасам | курбасаң | курбасаңыз | курбаса | курбасак | курбасаңар | курбасаңыздар | курушпаса / курбаса |
| Буйрук ыңгай | курбайын | курба | курбаңыз | курбасын | курбайлы | курбагыла | курбаңыздар | курбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | куруу |
| -ыш | куруш |
| -мак | курмак |
| -май | курмай |
| -баш | курбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | курган |
| -ар | курар |
| -бас | курбас |
| -уучу | куруучу |
| -чу | курчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | кура |
| -ып | куруп |
| -ганы | курганы |
| -ганча | курганча |
| -гыча | кургуча |
| -майынча | курмайынча |