Морфология › куран
куран
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | куран | курандар |
| Родительный | курандын | курандардын |
| Дательный | куранга | курандарга |
| Винительный | куранды | курандарды |
| Местный | куранда | курандарда |
| Исходный | курандан | курандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кураным | курандарым |
| ты | кураның | курандарың |
| Вы | кураныңыз | курандарыңыз |
| он, она | кураны | курандары |
| мы | кураныбыз | курандарыбыз |
| вы | кураныңар | курандарыңар |
| Вы (мн.) | кураныңыздар | курандарыңыздар |
| они | кураны | курандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | курандыкы | курандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кураным | кураның | кураныңыз | кураны | кураныбыз | кураныңар | кураныңыздар | кураны |
| Родительный | куранымдын / куранымын | кураныңдын / кураныңын | кураныңыздын | куранынын | кураныбыздын | кураныңардын | кураныңыздардын | куранынын |
| Дательный | кураныма | кураныңа | кураныңызга | куранына | кураныбызга | кураныңарга | кураныңыздарга | куранына |
| Винительный | куранымды / куранымы | кураныңды / кураныңы | кураныңызды | куранын | кураныбызды | кураныңарды | кураныңыздарды | куранын |
| Местный | куранымда | кураныңда | кураныңызда | куранында | кураныбызда | кураныңарда | кураныңыздарда | куранында |
| Исходный | куранымдан / кураныман | кураныңдан / кураныңан | кураныңыздан | куранынан | кураныбыздан | кураныңардан | кураныңыздардан | куранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курандарым | курандарың | курандарыңыз | курандары | курандарыбыз | курандарыңар | курандарыңыздар | курандары |
| Родительный | курандарымдын / курандарымын | курандарыңдын / курандарыңын | курандарыңыздын | курандарынын | курандарыбыздын | курандарыңардын | курандарыңыздардын | курандарынын |
| Дательный | курандарыма | курандарыңа | курандарыңызга | курандарына | курандарыбызга | курандарыңарга | курандарыңыздарга | курандарына |
| Винительный | курандарымды / курандарымы | курандарыңды / курандарыңы | курандарыңызды | курандарын | курандарыбызды | курандарыңарды | курандарыңыздарды | курандарын |
| Местный | курандарымда | курандарыңда | курандарыңызда | курандарында | курандарыбызда | курандарыңарда | курандарыңыздарда | курандарында |
| Исходный | курандарымдан / курандарыман | курандарыңдан / курандарыңан | курандарыңыздан | курандарынан | курандарыбыздан | курандарыңардан | курандарыңыздардан | курандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | куранмын | куранбыз |
| 2е лицо | курансың | курансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | курансыз | курансыздар |
| местный · 1е лицо | курандамын | курандабыз |
| местный · 2е лицо | курандасың | курандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | курандасыз | курандасыздар |
| исходный · 1е лицо | куранданмын | куранданбыз |
| исходный · 2е лицо | курандансың | курандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | курандансыз | курандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | куран | курандар |
| Родительный | курандын | курандардын |
| Дательный | куранга | курандарга |
| Винительный | куранды | курандарды |
| Местный | куранда | курандарда |
| Исходный | курандан | курандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | кураным | курандарым |
| ты | кураның | курандарың |
| Вы | кураныңыз | курандарыңыз |
| он, она | кураны | курандары |
| мы | кураныбыз | курандарыбыз |
| вы | кураныңар | курандарыңар |
| Вы (мн.) | кураныңыздар | курандарыңыздар |
| они | кураны | курандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | курандыкы | курандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | кураным | кураның | кураныңыз | кураны | кураныбыз | кураныңар | кураныңыздар | кураны |
| Родительный | куранымдын / куранымын | кураныңдын / кураныңын | кураныңыздын | куранынын | кураныбыздын | кураныңардын | кураныңыздардын | куранынын |
| Дательный | кураныма | кураныңа | кураныңызга | куранына | кураныбызга | кураныңарга | кураныңыздарга | куранына |
| Винительный | куранымды / куранымы | кураныңды / кураныңы | кураныңызды | куранын | кураныбызды | кураныңарды | кураныңыздарды | куранын |
| Местный | куранымда | кураныңда | кураныңызда | куранында | кураныбызда | кураныңарда | кураныңыздарда | куранында |
| Исходный | куранымдан / кураныман | кураныңдан / кураныңан | кураныңыздан | куранынан | кураныбыздан | кураныңардан | кураныңыздардан | куранынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | курандарым | курандарың | курандарыңыз | курандары | курандарыбыз | курандарыңар | курандарыңыздар | курандары |
| Родительный | курандарымдын / курандарымын | курандарыңдын / курандарыңын | курандарыңыздын | курандарынын | курандарыбыздын | курандарыңардын | курандарыңыздардын | курандарынын |
| Дательный | курандарыма | курандарыңа | курандарыңызга | курандарына | курандарыбызга | курандарыңарга | курандарыңыздарга | курандарына |
| Винительный | курандарымды / курандарымы | курандарыңды / курандарыңы | курандарыңызды | курандарын | курандарыбызды | курандарыңарды | курандарыңыздарды | курандарын |
| Местный | курандарымда | курандарыңда | курандарыңызда | курандарында | курандарыбызда | курандарыңарда | курандарыңыздарда | курандарында |
| Исходный | курандарымдан / курандарыман | курандарыңдан / курандарыңан | курандарыңыздан | курандарынан | курандарыбыздан | курандарыңардан | курандарыңыздардан | курандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | куранмын | куранбыз |
| 2е лицо | курансың | курансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | курансыз | курансыздар |
| местный · 1е лицо | курандамын | курандабыз |
| местный · 2е лицо | курандасың | курандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | курандасыз | курандасыздар |
| исходный · 1е лицо | куранданмын | куранданбыз |
| исходный · 2е лицо | курандансың | курандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | курандансыз | курандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | кураныраак |
куран-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | куранамын / куранам | куранасың | куранасыз | куранат | куранабыз | куранасыңар | куранасыздар | куранышат / куранат |
| Прошедшее определенное время | курандым | курандың | курандыңыз | куранды | курандык | курандыңар | курандыңыздар | куранды / куранышты |
| Прошедщее неопределенное время | куранганмын / курангамын / курангам | курангансың | курангансыз | куранган | куранганбыз | курангансыңар | курангансыздар | куранган |
| Прошедшее субъективное время | кураныптырмын / кураныпмын | кураныптырсың / кураныпсың | кураныптырсыз / кураныпсыз | кураныптыр | кураныптырбыз / кураныппыз | кураныптырсыңар / кураныпсыңар | кураныптырсыздар / кураныпсыздар | куранышыптыр / кураныптыр |
| Прошедшее длительное | куранчумун | куранчусуң | куранчусуз | куранчу | куранчубуз | куранчусуңар | куранчусуздар | куранчу |
| Неопределенное будущее время | куранармын | куранарсың | куранарсыз | куранар | куранарбыз | куранарсыңар | куранарсыздар | куранар |
| Условное наклонение | курансам | курансаң | курансаңыз | куранса | курансак | курансаңар | курансаңыздар | куранышса / куранса |
| Желательное наклонение | курангым | курангың | курангыңыз | курангысы | курангыбыз | курангыңар | курангыңыздар | курангысы |
| Повелительное наклонение | куранайын | куран | кураныңыз | курансын | кураналы | курангыла | кураныңыздар | курансын |
| Наклонение намерения | куранмакчымын / куранмакмын | куранмакчысың / куранмаксың | куранмакчысыз / куранмаксыз | куранмакчы / куранмак | куранмакчыбыз / куранмакпыз | куранмакчысыңар / куранмаксыңар | куранмакчысыздар / куранмаксыздар | куранмакчы / куранмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | куранбаймын / куранбайм | куранбайсың | куранбайсыз | куранбайт | куранбайбыз | куранбайсыңар | куранбайсыздар | куранышпайт / куранбайт |
| Прошедшее определенное время | куранбадым | куранбадың | куранбадыңыз | куранбады | куранбадык | куранбадыңар | куранбадыңыздар | куранышпады / куранбады |
| Прошедщее неопределенное время | куранбаганмын | куранбагансың | куранбагансыз | куранбаган | куранбаганбыз | куранбагансыңар | куранбагансыздар | куранбаган |
| Прошедшее субъективное время | куранбаптырмын | куранбаптырсың | куранбаптырсыз | куранбаптыр | куранбаптырбыз | куранбаптырсыңар | куранбаптырсыздар | куранбаптыр |
| Неопределенное будущее время | куранбасмын | куранбассың | куранбассыз | куранбас | куранбаспыз | — | — | куранбас |
| Условное наклонение | куранбасам | куранбасаң | куранбасаңыз | куранбаса | куранбасак | куранбасаңар | куранбасаңыздар | куранышпаса / куранбаса |
| Повелительное наклонение | куранбайын | куранба | куранбаңыз | куранбасын | куранбайлы | куранбагыла | куранбаңыздар | куранбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | курануу |
| -ыш | кураныш |
| -мак | куранмак |
| -май | куранмай |
| -баш | куранбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | куранган |
| -ар | куранар |
| -бас | куранбас |
| -уучу | курануучу |
| -чу | куранчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | курана |
| -ып | куранып |
| -ганы | куранганы |
| -ганча | куранганча |
| -гыча | курангыча |
| -майынча | куранмайынча |