Морфология › куран
куран
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кураным | курандарым |
| сен | кураның | курандарың |
| сиз | кураныңыз | курандарыңыз |
| ал | кураны | курандары |
| биз | кураныбыз | курандарыбыз |
| силер | кураныңар | курандарыңар |
| сиздер | кураныңыздар | курандарыңыздар |
| алар | кураны | курандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | курандыкы | курандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кураным | кураның | кураныңыз | кураны | кураныбыз | кураныңар | кураныңыздар | кураны |
| Илик | куранымдын / куранымын | кураныңдын / кураныңын | кураныңыздын | куранынын | кураныбыздын | кураныңардын | кураныңыздардын | куранынын |
| Барыш | кураныма | кураныңа | кураныңызга | куранына | кураныбызга | кураныңарга | кураныңыздарга | куранына |
| Табыш | куранымды / куранымы | кураныңды / кураныңы | кураныңызды | куранын | кураныбызды | кураныңарды | кураныңыздарды | куранын |
| Жатыш | куранымда | кураныңда | кураныңызда | куранында | кураныбызда | кураныңарда | кураныңыздарда | куранында |
| Чыгыш | куранымдан / кураныман | кураныңдан / кураныңан | кураныңыздан | куранынан | кураныбыздан | кураныңардан | кураныңыздардан | куранынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курандарым | курандарың | курандарыңыз | курандары | курандарыбыз | курандарыңар | курандарыңыздар | курандары |
| Илик | курандарымдын / курандарымын | курандарыңдын / курандарыңын | курандарыңыздын | курандарынын | курандарыбыздын | курандарыңардын | курандарыңыздардын | курандарынын |
| Барыш | курандарыма | курандарыңа | курандарыңызга | курандарына | курандарыбызга | курандарыңарга | курандарыңыздарга | курандарына |
| Табыш | курандарымды / курандарымы | курандарыңды / курандарыңы | курандарыңызды | курандарын | курандарыбызды | курандарыңарды | курандарыңыздарды | курандарын |
| Жатыш | курандарымда | курандарыңда | курандарыңызда | курандарында | курандарыбызда | курандарыңарда | курандарыңыздарда | курандарында |
| Чыгыш | курандарымдан / курандарыман | курандарыңдан / курандарыңан | курандарыңыздан | курандарынан | курандарыбыздан | курандарыңардан | курандарыңыздардан | курандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | куранмын | куранбыз |
| 2-жак | курансың | курансыңар |
| 2-жак (сылык) | курансыз | курансыздар |
| жатыш · 1-жак | курандамын | курандабыз |
| жатыш · 2-жак | курандасың | курандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | курандасыз | курандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | куранданмын | куранданбыз |
| чыгыш · 2-жак | курандансың | курандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | курандансыз | курандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | куран | курандар |
| Илик | курандын | курандардын |
| Барыш | куранга | курандарга |
| Табыш | куранды | курандарды |
| Жатыш | куранда | курандарда |
| Чыгыш | курандан | курандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | кураным | курандарым |
| сен | кураның | курандарың |
| сиз | кураныңыз | курандарыңыз |
| ал | кураны | курандары |
| биз | кураныбыз | курандарыбыз |
| силер | кураныңар | курандарыңар |
| сиздер | кураныңыздар | курандарыңыздар |
| алар | кураны | курандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | курандыкы | курандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | кураным | кураның | кураныңыз | кураны | кураныбыз | кураныңар | кураныңыздар | кураны |
| Илик | куранымдын / куранымын | кураныңдын / кураныңын | кураныңыздын | куранынын | кураныбыздын | кураныңардын | кураныңыздардын | куранынын |
| Барыш | кураныма | кураныңа | кураныңызга | куранына | кураныбызга | кураныңарга | кураныңыздарга | куранына |
| Табыш | куранымды / куранымы | кураныңды / кураныңы | кураныңызды | куранын | кураныбызды | кураныңарды | кураныңыздарды | куранын |
| Жатыш | куранымда | кураныңда | кураныңызда | куранында | кураныбызда | кураныңарда | кураныңыздарда | куранында |
| Чыгыш | куранымдан / кураныман | кураныңдан / кураныңан | кураныңыздан | куранынан | кураныбыздан | кураныңардан | кураныңыздардан | куранынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | курандарым | курандарың | курандарыңыз | курандары | курандарыбыз | курандарыңар | курандарыңыздар | курандары |
| Илик | курандарымдын / курандарымын | курандарыңдын / курандарыңын | курандарыңыздын | курандарынын | курандарыбыздын | курандарыңардын | курандарыңыздардын | курандарынын |
| Барыш | курандарыма | курандарыңа | курандарыңызга | курандарына | курандарыбызга | курандарыңарга | курандарыңыздарга | курандарына |
| Табыш | курандарымды / курандарымы | курандарыңды / курандарыңы | курандарыңызды | курандарын | курандарыбызды | курандарыңарды | курандарыңыздарды | курандарын |
| Жатыш | курандарымда | курандарыңда | курандарыңызда | курандарында | курандарыбызда | курандарыңарда | курандарыңыздарда | курандарында |
| Чыгыш | курандарымдан / курандарыман | курандарыңдан / курандарыңан | курандарыңыздан | курандарынан | курандарыбыздан | курандарыңардан | курандарыңыздардан | курандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | куранмын | куранбыз |
| 2-жак | курансың | курансыңар |
| 2-жак (сылык) | курансыз | курансыздар |
| жатыш · 1-жак | курандамын | курандабыз |
| жатыш · 2-жак | курандасың | курандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | курандасыз | курандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | куранданмын | куранданбыз |
| чыгыш · 2-жак | курандансың | курандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | курандансыз | курандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | кураныраак |
куран-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | куранамын / куранам | куранасың | куранасыз | куранат | куранабыз | куранасыңар | куранасыздар | куранышат / куранат |
| Айкын өткөн чак | курандым | курандың | курандыңыз | куранды | курандык | курандыңар | курандыңыздар | куранды / куранышты |
| Жалпы өткөн чак | куранганмын / курангамын / курангам | курангансың | курангансыз | куранган | куранганбыз | курангансыңар | курангансыздар | куранган |
| Капыскы өткөн чак | кураныптырмын / кураныпмын | кураныптырсың / кураныпсың | кураныптырсыз / кураныпсыз | кураныптыр | кураныптырбыз / кураныппыз | кураныптырсыңар / кураныпсыңар | кураныптырсыздар / кураныпсыздар | куранышыптыр / кураныптыр |
| Адат өткөн чак | куранчумун | куранчусуң | куранчусуз | куранчу | куранчубуз | куранчусуңар | куранчусуздар | куранчу |
| Арсар келер чак | куранармын | куранарсың | куранарсыз | куранар | куранарбыз | куранарсыңар | куранарсыздар | куранар |
| Шарттуу ыңгай | курансам | курансаң | курансаңыз | куранса | курансак | курансаңар | курансаңыздар | куранышса / куранса |
| Тилек ыңгай | курангым | курангың | курангыңыз | курангысы | курангыбыз | курангыңар | курангыңыздар | курангысы |
| Буйрук ыңгай | куранайын | куран | кураныңыз | курансын | кураналы | курангыла | кураныңыздар | курансын |
| Ниет ыңгай | куранмакчымын / куранмакмын | куранмакчысың / куранмаксың | куранмакчысыз / куранмаксыз | куранмакчы / куранмак | куранмакчыбыз / куранмакпыз | куранмакчысыңар / куранмаксыңар | куранмакчысыздар / куранмаксыздар | куранмакчы / куранмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | куранбаймын / куранбайм | куранбайсың | куранбайсыз | куранбайт | куранбайбыз | куранбайсыңар | куранбайсыздар | куранышпайт / куранбайт |
| Айкын өткөн чак | куранбадым | куранбадың | куранбадыңыз | куранбады | куранбадык | куранбадыңар | куранбадыңыздар | куранышпады / куранбады |
| Жалпы өткөн чак | куранбаганмын | куранбагансың | куранбагансыз | куранбаган | куранбаганбыз | куранбагансыңар | куранбагансыздар | куранбаган |
| Капыскы өткөн чак | куранбаптырмын | куранбаптырсың | куранбаптырсыз | куранбаптыр | куранбаптырбыз | куранбаптырсыңар | куранбаптырсыздар | куранбаптыр |
| Арсар келер чак | куранбасмын | куранбассың | куранбассыз | куранбас | куранбаспыз | — | — | куранбас |
| Шарттуу ыңгай | куранбасам | куранбасаң | куранбасаңыз | куранбаса | куранбасак | куранбасаңар | куранбасаңыздар | куранышпаса / куранбаса |
| Буйрук ыңгай | куранбайын | куранба | куранбаңыз | куранбасын | куранбайлы | куранбагыла | куранбаңыздар | куранбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | курануу |
| -ыш | кураныш |
| -мак | куранмак |
| -май | куранмай |
| -баш | куранбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | куранган |
| -ар | куранар |
| -бас | куранбас |
| -уучу | курануучу |
| -чу | куранчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | курана |
| -ып | куранып |
| -ганы | куранганы |
| -ганча | куранганча |
| -гыча | курангыча |
| -майынча | куранмайынча |