Морфология › өч
өч
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өч | өчтөр |
| Родительный | өчтүн | өчтөрдүн |
| Дательный | өчкө | өчтөргө |
| Винительный | өчтү | өчтөрдү |
| Местный | өчтө | өчтөрдө |
| Исходный | өчтөн | өчтөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өчүм | өчтөрүм |
| ты | өчүң | өчтөрүң |
| Вы | өчүңүз | өчтөрүңүз |
| он, она | өчү | өчтөрү |
| мы | өчүбүз | өчтөрүбүз |
| вы | өчүңөр | өчтөрүңөр |
| Вы (мн.) | өчүңүздөр | өчтөрүңүздөр |
| они | өчү | өчтөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өчтүкү | өчтөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өчүм | өчүң | өчүңүз | өчү | өчүбүз | өчүңөр | өчүңүздөр | өчү |
| Родительный | өчүмдүн / өчүмүн | өчүңдүн / өчүңүн | өчүңүздүн | өчүнүн | өчүбүздүн | өчүңөрдүн | өчүңүздөрдүн | өчүнүн |
| Дательный | өчүмө | өчүңө | өчүңүзгө | өчүнө | өчүбүзгө | өчүңөргө | өчүңүздөргө | өчүнө |
| Винительный | өчүмдү / өчүмү | өчүңдү / өчүңү | өчүңүздү | өчүн | өчүбүздү | өчүңөрдү | өчүңүздөрдү | өчүн |
| Местный | өчүмдө | өчүңдө | өчүңүздө | өчүндө | өчүбүздө | өчүңөрдө | өчүңүздөрдө | өчүндө |
| Исходный | өчүмдөн / өчүмөн | өчүңдөн / өчүңөн | өчүңүздөн | өчүнөн | өчүбүздөн | өчүңөрдөн | өчүңүздөрдөн | өчүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өчтөрүм | өчтөрүң | өчтөрүңүз | өчтөрү | өчтөрүбүз | өчтөрүңөр | өчтөрүңүздөр | өчтөрү |
| Родительный | өчтөрүмдүн / өчтөрүмүн | өчтөрүңдүн / өчтөрүңүн | өчтөрүңүздүн | өчтөрүнүн | өчтөрүбүздүн | өчтөрүңөрдүн | өчтөрүңүздөрдүн | өчтөрүнүн |
| Дательный | өчтөрүмө | өчтөрүңө | өчтөрүңүзгө | өчтөрүнө | өчтөрүбүзгө | өчтөрүңөргө | өчтөрүңүздөргө | өчтөрүнө |
| Винительный | өчтөрүмдү / өчтөрүмү | өчтөрүңдү / өчтөрүңү | өчтөрүңүздү | өчтөрүн | өчтөрүбүздү | өчтөрүңөрдү | өчтөрүңүздөрдү | өчтөрүн |
| Местный | өчтөрүмдө | өчтөрүңдө | өчтөрүңүздө | өчтөрүндө | өчтөрүбүздө | өчтөрүңөрдө | өчтөрүңүздөрдө | өчтөрүндө |
| Исходный | өчтөрүмдөн / өчтөрүмөн | өчтөрүңдөн / өчтөрүңөн | өчтөрүңүздөн | өчтөрүнөн | өчтөрүбүздөн | өчтөрүңөрдөн | өчтөрүңүздөрдөн | өчтөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өчмүн | өчпүз |
| 2е лицо | өчсүң | өчсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өчсүз | өчсүздөр |
| местный · 1е лицо | өчтөмүн | өчтөбүз |
| местный · 2е лицо | өчтөсүң | өчтөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өчтөсүз | өчтөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өчтөнмүн | өчтөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өчтөнсүң | өчтөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өчтөнсүз | өчтөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өч | өчтөр |
| Родительный | өчтүн | өчтөрдүн |
| Дательный | өчкө | өчтөргө |
| Винительный | өчтү | өчтөрдү |
| Местный | өчтө | өчтөрдө |
| Исходный | өчтөн | өчтөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өчүм | өчтөрүм |
| ты | өчүң | өчтөрүң |
| Вы | өчүңүз | өчтөрүңүз |
| он, она | өчү | өчтөрү |
| мы | өчүбүз | өчтөрүбүз |
| вы | өчүңөр | өчтөрүңөр |
| Вы (мн.) | өчүңүздөр | өчтөрүңүздөр |
| они | өчү | өчтөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өчтүкү | өчтөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өчүм | өчүң | өчүңүз | өчү | өчүбүз | өчүңөр | өчүңүздөр | өчү |
| Родительный | өчүмдүн / өчүмүн | өчүңдүн / өчүңүн | өчүңүздүн | өчүнүн | өчүбүздүн | өчүңөрдүн | өчүңүздөрдүн | өчүнүн |
| Дательный | өчүмө | өчүңө | өчүңүзгө | өчүнө | өчүбүзгө | өчүңөргө | өчүңүздөргө | өчүнө |
| Винительный | өчүмдү / өчүмү | өчүңдү / өчүңү | өчүңүздү | өчүн | өчүбүздү | өчүңөрдү | өчүңүздөрдү | өчүн |
| Местный | өчүмдө | өчүңдө | өчүңүздө | өчүндө | өчүбүздө | өчүңөрдө | өчүңүздөрдө | өчүндө |
| Исходный | өчүмдөн / өчүмөн | өчүңдөн / өчүңөн | өчүңүздөн | өчүнөн | өчүбүздөн | өчүңөрдөн | өчүңүздөрдөн | өчүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өчтөрүм | өчтөрүң | өчтөрүңүз | өчтөрү | өчтөрүбүз | өчтөрүңөр | өчтөрүңүздөр | өчтөрү |
| Родительный | өчтөрүмдүн / өчтөрүмүн | өчтөрүңдүн / өчтөрүңүн | өчтөрүңүздүн | өчтөрүнүн | өчтөрүбүздүн | өчтөрүңөрдүн | өчтөрүңүздөрдүн | өчтөрүнүн |
| Дательный | өчтөрүмө | өчтөрүңө | өчтөрүңүзгө | өчтөрүнө | өчтөрүбүзгө | өчтөрүңөргө | өчтөрүңүздөргө | өчтөрүнө |
| Винительный | өчтөрүмдү / өчтөрүмү | өчтөрүңдү / өчтөрүңү | өчтөрүңүздү | өчтөрүн | өчтөрүбүздү | өчтөрүңөрдү | өчтөрүңүздөрдү | өчтөрүн |
| Местный | өчтөрүмдө | өчтөрүңдө | өчтөрүңүздө | өчтөрүндө | өчтөрүбүздө | өчтөрүңөрдө | өчтөрүңүздөрдө | өчтөрүндө |
| Исходный | өчтөрүмдөн / өчтөрүмөн | өчтөрүңдөн / өчтөрүңөн | өчтөрүңүздөн | өчтөрүнөн | өчтөрүбүздөн | өчтөрүңөрдөн | өчтөрүңүздөрдөн | өчтөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өчмүн | өчпүз |
| 2е лицо | өчсүң | өчсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өчсүз | өчсүздөр |
| местный · 1е лицо | өчтөмүн | өчтөбүз |
| местный · 2е лицо | өчтөсүң | өчтөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өчтөсүз | өчтөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өчтөнмүн | өчтөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өчтөнсүң | өчтөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өчтөнсүз | өчтөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | өчүрөөк |
өч-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өчөмүн / өчөм | өчөсүң | өчөсүз | өчөт | өчөбүз | өчөсүңөр | өчөсүздөр | өчөт / өчүшөт |
| Прошедшее определенное время | өчтүм | өчтүң | өчтүңүз | өчтү | өчтүк | өчтүңөр | өчтүңүздөр | өчтү / өчүштү |
| Прошедщее неопределенное время | өчкөнмүн / өчкөмүн / өчкөм | өчкөнсүң | өчкөнсүз | өчкөн | өчкөнбүз | өчкөнсүңөр | өчкөнсүздөр | өчкөн |
| Прошедшее субъективное время | өчүптүрмүн / өчүпмүн | өчүптүрсүң / өчүпсүң | өчүптүрсүз / өчүпсүз | өчүптүр | өчүптүрбүз / өчүппүз | өчүптүрсүңөр / өчүпсүңөр | өчүптүрсүздөр / өчүпсүздөр | өчүшүптүр / өчүптүр |
| Прошедшее длительное | өччүмүн | өччүсүң | өччүсүз | өччү | өччүбүз | өччүсүңөр | өччүсүздөр | өччү |
| Неопределенное будущее время | өчөрмүн | өчөрсүң | өчөрсүз | өчөр | өчөрбүз | өчөрсүңөр | өчөрсүздөр | өчөр |
| Условное наклонение | өчсөм | өчсөң | өчсөңүз | өчсө | өчсөк | өчсөңөр | өчсөңүздөр | өчүшсө / өчсө |
| Желательное наклонение | өчкүм | өчкүң | өчкүңүз | өчкүсү | өчкүбүз | өчкүңөр | өчкүңүздөр | өчкүсү |
| Повелительное наклонение | өчөйүн | өч | өчүңүз | өчсүн | өчөлү | өчкүлө | өчүңүздөр | өчсүн |
| Наклонение намерения | өчмөкчүмүн / өчмөкмүн | өчмөкчүсүң / өчмөксүң | өчмөкчүсүз / өчмөксүз | өчмөкчү / өчмөк | өчмөкчүбүз / өчмөкпүз | өчмөкчүсүңөр / өчмөксүңөр | өчмөкчүсүздөр / өчмөксүздөр | өчмөкчү / өчмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өчпөймүн / өчпөйм | өчпөйсүң | өчпөйсүз | өчпөйт | өчпөйбүз | өчпөйсүңөр | өчпөйсүздөр | өчпөйт / өчүшпөйт |
| Прошедшее определенное время | өчпөдүм | өчпөдүң | өчпөдүңүз | өчпөдү | өчпөдүк | өчпөдүңөр | өчпөдүңүздөр | өчүшпөдү / өчпөдү |
| Прошедщее неопределенное время | өчпөгөнмүн | өчпөгөнсүң | өчпөгөнсүз | өчпөгөн | өчпөгөнбүз | өчпөгөнсүңөр | өчпөгөнсүздөр | өчпөгөн |
| Прошедшее субъективное время | өчпөптүрмүн | өчпөптүрсүң | өчпөптүрсүз | өчпөптүр | өчпөптүрбүз | өчпөптүрсүңөр | өчпөптүрсүздөр | өчпөптүр |
| Неопределенное будущее время | өчпөсмүн | өчпөссүң | өчпөссүз | өчпөс | өчпөспүз | — | — | өчпөс |
| Условное наклонение | өчпөсөм | өчпөсөң | өчпөсөңүз | өчпөсө | өчпөсөк | өчпөсөңөр | өчпөсөңүздөр | өчүшпөсө / өчпөсө |
| Повелительное наклонение | өчпөйүн | өчпө | өчпөңүз | өчпөсүн | өчпөйлү | өчпөгүлө | өчпөңүздөр | өчпөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | өчүү |
| -ыш | өчүш |
| -мак | өчмөк |
| -май | өчмөй |
| -баш | өчпөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | өчкөн |
| -ар | өчөр |
| -бас | өчпөс |
| -уучу | өчүүчү |
| -чу | өччү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | өчө |
| -ып | өчүп |
| -ганы | өчкөнү |
| -ганча | өчкөнчө |
| -гыча | өчкүчө |
| -майынча | өчмөйүнчө |