Морфология › өң
өң
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өң | өңдөр |
| Родительный | өңдүн | өңдөрдүн |
| Дательный | өңгө | өңдөргө |
| Винительный | өңдү | өңдөрдү |
| Местный | өңдө | өңдөрдө |
| Исходный | өңдөн | өңдөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өңүм | өңдөрүм |
| ты | өңүң | өңдөрүң |
| Вы | өңүңүз | өңдөрүңүз |
| он, она | өңү | өңдөрү |
| мы | өңүбүз | өңдөрүбүз |
| вы | өңүңөр | өңдөрүңөр |
| Вы (мн.) | өңүңүздөр | өңдөрүңүздөр |
| они | өңү | өңдөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өңдүкү | өңдөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өңүм | өңүң | өңүңүз | өңү | өңүбүз | өңүңөр | өңүңүздөр | өңү |
| Родительный | өңүмдүн / өңүмүн | өңүңдүн / өңүңүн | өңүңүздүн | өңүнүн | өңүбүздүн | өңүңөрдүн | өңүңүздөрдүн | өңүнүн |
| Дательный | өңүмө | өңүңө | өңүңүзгө | өңүнө | өңүбүзгө | өңүңөргө | өңүңүздөргө | өңүнө |
| Винительный | өңүмдү / өңүмү | өңүңдү / өңүңү | өңүңүздү | өңүн | өңүбүздү | өңүңөрдү | өңүңүздөрдү | өңүн |
| Местный | өңүмдө | өңүңдө | өңүңүздө | өңүндө | өңүбүздө | өңүңөрдө | өңүңүздөрдө | өңүндө |
| Исходный | өңүмдөн / өңүмөн | өңүңдөн / өңүңөн | өңүңүздөн | өңүнөн | өңүбүздөн | өңүңөрдөн | өңүңүздөрдөн | өңүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өңдөрүм | өңдөрүң | өңдөрүңүз | өңдөрү | өңдөрүбүз | өңдөрүңөр | өңдөрүңүздөр | өңдөрү |
| Родительный | өңдөрүмдүн / өңдөрүмүн | өңдөрүңдүн / өңдөрүңүн | өңдөрүңүздүн | өңдөрүнүн | өңдөрүбүздүн | өңдөрүңөрдүн | өңдөрүңүздөрдүн | өңдөрүнүн |
| Дательный | өңдөрүмө | өңдөрүңө | өңдөрүңүзгө | өңдөрүнө | өңдөрүбүзгө | өңдөрүңөргө | өңдөрүңүздөргө | өңдөрүнө |
| Винительный | өңдөрүмдү / өңдөрүмү | өңдөрүңдү / өңдөрүңү | өңдөрүңүздү | өңдөрүн | өңдөрүбүздү | өңдөрүңөрдү | өңдөрүңүздөрдү | өңдөрүн |
| Местный | өңдөрүмдө | өңдөрүңдө | өңдөрүңүздө | өңдөрүндө | өңдөрүбүздө | өңдөрүңөрдө | өңдөрүңүздөрдө | өңдөрүндө |
| Исходный | өңдөрүмдөн / өңдөрүмөн | өңдөрүңдөн / өңдөрүңөн | өңдөрүңүздөн | өңдөрүнөн | өңдөрүбүздөн | өңдөрүңөрдөн | өңдөрүңүздөрдөн | өңдөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өңмүн | өңбүз |
| 2е лицо | өңсүң | өңсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өңсүз | өңсүздөр |
| местный · 1е лицо | өңдөмүн | өңдөбүз |
| местный · 2е лицо | өңдөсүң | өңдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өңдөсүз | өңдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өңдөнмүн | өңдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өңдөнсүң | өңдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өңдөнсүз | өңдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өң | өңдөр |
| Родительный | өңдүн | өңдөрдүн |
| Дательный | өңгө | өңдөргө |
| Винительный | өңдү | өңдөрдү |
| Местный | өңдө | өңдөрдө |
| Исходный | өңдөн | өңдөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өңүм | өңдөрүм |
| ты | өңүң | өңдөрүң |
| Вы | өңүңүз | өңдөрүңүз |
| он, она | өңү | өңдөрү |
| мы | өңүбүз | өңдөрүбүз |
| вы | өңүңөр | өңдөрүңөр |
| Вы (мн.) | өңүңүздөр | өңдөрүңүздөр |
| они | өңү | өңдөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өңдүкү | өңдөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өңүм | өңүң | өңүңүз | өңү | өңүбүз | өңүңөр | өңүңүздөр | өңү |
| Родительный | өңүмдүн / өңүмүн | өңүңдүн / өңүңүн | өңүңүздүн | өңүнүн | өңүбүздүн | өңүңөрдүн | өңүңүздөрдүн | өңүнүн |
| Дательный | өңүмө | өңүңө | өңүңүзгө | өңүнө | өңүбүзгө | өңүңөргө | өңүңүздөргө | өңүнө |
| Винительный | өңүмдү / өңүмү | өңүңдү / өңүңү | өңүңүздү | өңүн | өңүбүздү | өңүңөрдү | өңүңүздөрдү | өңүн |
| Местный | өңүмдө | өңүңдө | өңүңүздө | өңүндө | өңүбүздө | өңүңөрдө | өңүңүздөрдө | өңүндө |
| Исходный | өңүмдөн / өңүмөн | өңүңдөн / өңүңөн | өңүңүздөн | өңүнөн | өңүбүздөн | өңүңөрдөн | өңүңүздөрдөн | өңүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өңдөрүм | өңдөрүң | өңдөрүңүз | өңдөрү | өңдөрүбүз | өңдөрүңөр | өңдөрүңүздөр | өңдөрү |
| Родительный | өңдөрүмдүн / өңдөрүмүн | өңдөрүңдүн / өңдөрүңүн | өңдөрүңүздүн | өңдөрүнүн | өңдөрүбүздүн | өңдөрүңөрдүн | өңдөрүңүздөрдүн | өңдөрүнүн |
| Дательный | өңдөрүмө | өңдөрүңө | өңдөрүңүзгө | өңдөрүнө | өңдөрүбүзгө | өңдөрүңөргө | өңдөрүңүздөргө | өңдөрүнө |
| Винительный | өңдөрүмдү / өңдөрүмү | өңдөрүңдү / өңдөрүңү | өңдөрүңүздү | өңдөрүн | өңдөрүбүздү | өңдөрүңөрдү | өңдөрүңүздөрдү | өңдөрүн |
| Местный | өңдөрүмдө | өңдөрүңдө | өңдөрүңүздө | өңдөрүндө | өңдөрүбүздө | өңдөрүңөрдө | өңдөрүңүздөрдө | өңдөрүндө |
| Исходный | өңдөрүмдөн / өңдөрүмөн | өңдөрүңдөн / өңдөрүңөн | өңдөрүңүздөн | өңдөрүнөн | өңдөрүбүздөн | өңдөрүңөрдөн | өңдөрүңүздөрдөн | өңдөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өңмүн | өңбүз |
| 2е лицо | өңсүң | өңсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өңсүз | өңсүздөр |
| местный · 1е лицо | өңдөмүн | өңдөбүз |
| местный · 2е лицо | өңдөсүң | өңдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өңдөсүз | өңдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өңдөнмүн | өңдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өңдөнсүң | өңдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өңдөнсүз | өңдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | өңүрөөк |
өң-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өңөмүн / өңөм | өңөсүң | өңөсүз | өңөт | өңөбүз | өңөсүңөр | өңөсүздөр | өңүшөт / өңөт |
| Прошедшее определенное время | өңдүм | өңдүң | өңдүңүз | өңдү | өңдүк | өңдүңөр | өңдүңүздөр | өңдү / өңүштү |
| Прошедщее неопределенное время | өңгөнмүн / өңгөмүн / өңгөм | өңгөнсүң | өңгөнсүз | өңгөн | өңгөнбүз | өңгөнсүңөр | өңгөнсүздөр | өңгөн |
| Прошедшее субъективное время | өңүптүрмүн / өңүпмүн | өңүптүрсүң / өңүпсүң | өңүптүрсүз / өңүпсүз | өңүптүр | өңүптүрбүз / өңүппүз | өңүптүрсүңөр / өңүпсүңөр | өңүптүрсүздөр / өңүпсүздөр | өңүшүптүр / өңүптүр |
| Прошедшее длительное | өңчүмүн | өңчүсүң | өңчүсүз | өңчү | өңчүбүз | өңчүсүңөр | өңчүсүздөр | өңчү |
| Неопределенное будущее время | өңөрмүн | өңөрсүң | өңөрсүз | өңөр | өңөрбүз | өңөрсүңөр | өңөрсүздөр | өңөр |
| Условное наклонение | өңсөм | өңсөң | өңсөңүз | өңсө | өңсөк | өңсөңөр | өңсөңүздөр | өңүшсө / өңсө |
| Желательное наклонение | өңгүм | өңгүң | өңгүңүз | өңгүсү | өңгүбүз | өңгүңөр | өңгүңүздөр | өңгүсү |
| Повелительное наклонение | өңөйүн | өң | өңүңүз | өңсүн | өңөлү | өңгүлө | өңүңүздөр | өңсүн |
| Наклонение намерения | өңмөкчүмүн / өңмөкмүн | өңмөкчүсүң / өңмөксүң | өңмөкчүсүз / өңмөксүз | өңмөкчү / өңмөк | өңмөкчүбүз / өңмөкпүз | өңмөкчүсүңөр / өңмөксүңөр | өңмөкчүсүздөр / өңмөксүздөр | өңмөкчү / өңмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өңбөймүн / өңбөйм | өңбөйсүң | өңбөйсүз | өңбөйт | өңбөйбүз | өңбөйсүңөр | өңбөйсүздөр | өңүшпөйт / өңбөйт |
| Прошедшее определенное время | өңбөдүм | өңбөдүң | өңбөдүңүз | өңбөдү | өңбөдүк | өңбөдүңөр | өңбөдүңүздөр | өңүшпөдү / өңбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | өңбөгөнмүн | өңбөгөнсүң | өңбөгөнсүз | өңбөгөн | өңбөгөнбүз | өңбөгөнсүңөр | өңбөгөнсүздөр | өңбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | өңбөптүрмүн | өңбөптүрсүң | өңбөптүрсүз | өңбөптүр | өңбөптүрбүз | өңбөптүрсүңөр | өңбөптүрсүздөр | өңбөптүр |
| Неопределенное будущее время | өңбөсмүн | өңбөссүң | өңбөссүз | өңбөс | өңбөспүз | — | — | өңбөс |
| Условное наклонение | өңбөсөм | өңбөсөң | өңбөсөңүз | өңбөсө | өңбөсөк | өңбөсөңөр | өңбөсөңүздөр | өңүшпөсө / өңбөсө |
| Повелительное наклонение | өңбөйүн | өңбө | өңбөңүз | өңбөсүн | өңбөйлү | өңбөгүлө | өңбөңүздөр | өңбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | өңүү |
| -ыш | өңүш |
| -мак | өңмөк |
| -май | өңмөй |
| -баш | өңбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | өңгөн |
| -ар | өңөр |
| -бас | өңбөс |
| -уучу | өңүүчү |
| -чу | өңчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | өңө |
| -ып | өңүп |
| -ганы | өңгөнү |
| -ганча | өңгөнчө |
| -гыча | өңгүчө |
| -майынча | өңмөйүнчө |