Морфология › өң
өң
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | өңүм | өңдөрүм |
| сен | өңүң | өңдөрүң |
| сиз | өңүңүз | өңдөрүңүз |
| ал | өңү | өңдөрү |
| биз | өңүбүз | өңдөрүбүз |
| силер | өңүңөр | өңдөрүңөр |
| сиздер | өңүңүздөр | өңдөрүңүздөр |
| алар | өңү | өңдөрү |
| жалпы таандык (-ныкы) | өңдүкү | өңдөрдүкү |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | өңүм | өңүң | өңүңүз | өңү | өңүбүз | өңүңөр | өңүңүздөр | өңү |
| Илик | өңүмдүн / өңүмүн | өңүңдүн / өңүңүн | өңүңүздүн | өңүнүн | өңүбүздүн | өңүңөрдүн | өңүңүздөрдүн | өңүнүн |
| Барыш | өңүмө | өңүңө | өңүңүзгө | өңүнө | өңүбүзгө | өңүңөргө | өңүңүздөргө | өңүнө |
| Табыш | өңүмдү / өңүмү | өңүңдү / өңүңү | өңүңүздү | өңүн | өңүбүздү | өңүңөрдү | өңүңүздөрдү | өңүн |
| Жатыш | өңүмдө | өңүңдө | өңүңүздө | өңүндө | өңүбүздө | өңүңөрдө | өңүңүздөрдө | өңүндө |
| Чыгыш | өңүмдөн / өңүмөн | өңүңдөн / өңүңөн | өңүңүздөн | өңүнөн | өңүбүздөн | өңүңөрдөн | өңүңүздөрдөн | өңүнөн |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | өңдөрүм | өңдөрүң | өңдөрүңүз | өңдөрү | өңдөрүбүз | өңдөрүңөр | өңдөрүңүздөр | өңдөрү |
| Илик | өңдөрүмдүн / өңдөрүмүн | өңдөрүңдүн / өңдөрүңүн | өңдөрүңүздүн | өңдөрүнүн | өңдөрүбүздүн | өңдөрүңөрдүн | өңдөрүңүздөрдүн | өңдөрүнүн |
| Барыш | өңдөрүмө | өңдөрүңө | өңдөрүңүзгө | өңдөрүнө | өңдөрүбүзгө | өңдөрүңөргө | өңдөрүңүздөргө | өңдөрүнө |
| Табыш | өңдөрүмдү / өңдөрүмү | өңдөрүңдү / өңдөрүңү | өңдөрүңүздү | өңдөрүн | өңдөрүбүздү | өңдөрүңөрдү | өңдөрүңүздөрдү | өңдөрүн |
| Жатыш | өңдөрүмдө | өңдөрүңдө | өңдөрүңүздө | өңдөрүндө | өңдөрүбүздө | өңдөрүңөрдө | өңдөрүңүздөрдө | өңдөрүндө |
| Чыгыш | өңдөрүмдөн / өңдөрүмөн | өңдөрүңдөн / өңдөрүңөн | өңдөрүңүздөн | өңдөрүнөн | өңдөрүбүздөн | өңдөрүңөрдөн | өңдөрүңүздөрдөн | өңдөрүнөн |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | өңмүн | өңбүз |
| 2-жак | өңсүң | өңсүңөр |
| 2-жак (сылык) | өңсүз | өңсүздөр |
| жатыш · 1-жак | өңдөмүн | өңдөбүз |
| жатыш · 2-жак | өңдөсүң | өңдөсүңөр |
| жатыш · 2-жак (сылык) | өңдөсүз | өңдөсүздөр |
| чыгыш · 1-жак | өңдөнмүн | өңдөнбүз |
| чыгыш · 2-жак | өңдөнсүң | өңдөнсүңөр |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | өңдөнсүз | өңдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | өң | өңдөр |
| Илик | өңдүн | өңдөрдүн |
| Барыш | өңгө | өңдөргө |
| Табыш | өңдү | өңдөрдү |
| Жатыш | өңдө | өңдөрдө |
| Чыгыш | өңдөн | өңдөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | өңүм | өңдөрүм |
| сен | өңүң | өңдөрүң |
| сиз | өңүңүз | өңдөрүңүз |
| ал | өңү | өңдөрү |
| биз | өңүбүз | өңдөрүбүз |
| силер | өңүңөр | өңдөрүңөр |
| сиздер | өңүңүздөр | өңдөрүңүздөр |
| алар | өңү | өңдөрү |
| жалпы таандык (-ныкы) | өңдүкү | өңдөрдүкү |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | өңүм | өңүң | өңүңүз | өңү | өңүбүз | өңүңөр | өңүңүздөр | өңү |
| Илик | өңүмдүн / өңүмүн | өңүңдүн / өңүңүн | өңүңүздүн | өңүнүн | өңүбүздүн | өңүңөрдүн | өңүңүздөрдүн | өңүнүн |
| Барыш | өңүмө | өңүңө | өңүңүзгө | өңүнө | өңүбүзгө | өңүңөргө | өңүңүздөргө | өңүнө |
| Табыш | өңүмдү / өңүмү | өңүңдү / өңүңү | өңүңүздү | өңүн | өңүбүздү | өңүңөрдү | өңүңүздөрдү | өңүн |
| Жатыш | өңүмдө | өңүңдө | өңүңүздө | өңүндө | өңүбүздө | өңүңөрдө | өңүңүздөрдө | өңүндө |
| Чыгыш | өңүмдөн / өңүмөн | өңүңдөн / өңүңөн | өңүңүздөн | өңүнөн | өңүбүздөн | өңүңөрдөн | өңүңүздөрдөн | өңүнөн |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | өңдөрүм | өңдөрүң | өңдөрүңүз | өңдөрү | өңдөрүбүз | өңдөрүңөр | өңдөрүңүздөр | өңдөрү |
| Илик | өңдөрүмдүн / өңдөрүмүн | өңдөрүңдүн / өңдөрүңүн | өңдөрүңүздүн | өңдөрүнүн | өңдөрүбүздүн | өңдөрүңөрдүн | өңдөрүңүздөрдүн | өңдөрүнүн |
| Барыш | өңдөрүмө | өңдөрүңө | өңдөрүңүзгө | өңдөрүнө | өңдөрүбүзгө | өңдөрүңөргө | өңдөрүңүздөргө | өңдөрүнө |
| Табыш | өңдөрүмдү / өңдөрүмү | өңдөрүңдү / өңдөрүңү | өңдөрүңүздү | өңдөрүн | өңдөрүбүздү | өңдөрүңөрдү | өңдөрүңүздөрдү | өңдөрүн |
| Жатыш | өңдөрүмдө | өңдөрүңдө | өңдөрүңүздө | өңдөрүндө | өңдөрүбүздө | өңдөрүңөрдө | өңдөрүңүздөрдө | өңдөрүндө |
| Чыгыш | өңдөрүмдөн / өңдөрүмөн | өңдөрүңдөн / өңдөрүңөн | өңдөрүңүздөн | өңдөрүнөн | өңдөрүбүздөн | өңдөрүңөрдөн | өңдөрүңүздөрдөн | өңдөрүнөн |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | өңмүн | өңбүз |
| 2-жак | өңсүң | өңсүңөр |
| 2-жак (сылык) | өңсүз | өңсүздөр |
| жатыш · 1-жак | өңдөмүн | өңдөбүз |
| жатыш · 2-жак | өңдөсүң | өңдөсүңөр |
| жатыш · 2-жак (сылык) | өңдөсүз | өңдөсүздөр |
| чыгыш · 1-жак | өңдөнмүн | өңдөнбүз |
| чыгыш · 2-жак | өңдөнсүң | өңдөнсүңөр |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | өңдөнсүз | өңдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | өңүрөөк |
өң-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | өңөмүн / өңөм | өңөсүң | өңөсүз | өңөт | өңөбүз | өңөсүңөр | өңөсүздөр | өңүшөт / өңөт |
| Айкын өткөн чак | өңдүм | өңдүң | өңдүңүз | өңдү | өңдүк | өңдүңөр | өңдүңүздөр | өңдү / өңүштү |
| Жалпы өткөн чак | өңгөнмүн / өңгөмүн / өңгөм | өңгөнсүң | өңгөнсүз | өңгөн | өңгөнбүз | өңгөнсүңөр | өңгөнсүздөр | өңгөн |
| Капыскы өткөн чак | өңүптүрмүн / өңүпмүн | өңүптүрсүң / өңүпсүң | өңүптүрсүз / өңүпсүз | өңүптүр | өңүптүрбүз / өңүппүз | өңүптүрсүңөр / өңүпсүңөр | өңүптүрсүздөр / өңүпсүздөр | өңүшүптүр / өңүптүр |
| Адат өткөн чак | өңчүмүн | өңчүсүң | өңчүсүз | өңчү | өңчүбүз | өңчүсүңөр | өңчүсүздөр | өңчү |
| Арсар келер чак | өңөрмүн | өңөрсүң | өңөрсүз | өңөр | өңөрбүз | өңөрсүңөр | өңөрсүздөр | өңөр |
| Шарттуу ыңгай | өңсөм | өңсөң | өңсөңүз | өңсө | өңсөк | өңсөңөр | өңсөңүздөр | өңүшсө / өңсө |
| Тилек ыңгай | өңгүм | өңгүң | өңгүңүз | өңгүсү | өңгүбүз | өңгүңөр | өңгүңүздөр | өңгүсү |
| Буйрук ыңгай | өңөйүн | өң | өңүңүз | өңсүн | өңөлү | өңгүлө | өңүңүздөр | өңсүн |
| Ниет ыңгай | өңмөкчүмүн / өңмөкмүн | өңмөкчүсүң / өңмөксүң | өңмөкчүсүз / өңмөксүз | өңмөкчү / өңмөк | өңмөкчүбүз / өңмөкпүз | өңмөкчүсүңөр / өңмөксүңөр | өңмөкчүсүздөр / өңмөксүздөр | өңмөкчү / өңмөк |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | өңбөймүн / өңбөйм | өңбөйсүң | өңбөйсүз | өңбөйт | өңбөйбүз | өңбөйсүңөр | өңбөйсүздөр | өңүшпөйт / өңбөйт |
| Айкын өткөн чак | өңбөдүм | өңбөдүң | өңбөдүңүз | өңбөдү | өңбөдүк | өңбөдүңөр | өңбөдүңүздөр | өңүшпөдү / өңбөдү |
| Жалпы өткөн чак | өңбөгөнмүн | өңбөгөнсүң | өңбөгөнсүз | өңбөгөн | өңбөгөнбүз | өңбөгөнсүңөр | өңбөгөнсүздөр | өңбөгөн |
| Капыскы өткөн чак | өңбөптүрмүн | өңбөптүрсүң | өңбөптүрсүз | өңбөптүр | өңбөптүрбүз | өңбөптүрсүңөр | өңбөптүрсүздөр | өңбөптүр |
| Арсар келер чак | өңбөсмүн | өңбөссүң | өңбөссүз | өңбөс | өңбөспүз | — | — | өңбөс |
| Шарттуу ыңгай | өңбөсөм | өңбөсөң | өңбөсөңүз | өңбөсө | өңбөсөк | өңбөсөңөр | өңбөсөңүздөр | өңүшпөсө / өңбөсө |
| Буйрук ыңгай | өңбөйүн | өңбө | өңбөңүз | өңбөсүн | өңбөйлү | өңбөгүлө | өңбөңүздөр | өңбөсүн |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | өңүү |
| -ыш | өңүш |
| -мак | өңмөк |
| -май | өңмөй |
| -баш | өңбөш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | өңгөн |
| -ар | өңөр |
| -бас | өңбөс |
| -уучу | өңүүчү |
| -чу | өңчү |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | өңө |
| -ып | өңүп |
| -ганы | өңгөнү |
| -ганча | өңгөнчө |
| -гыча | өңгүчө |
| -майынча | өңмөйүнчө |