Морфология › өр
өр
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өр | өрлөр |
| Родительный | өрдүн | өрлөрдүн |
| Дательный | өргө | өрлөргө |
| Винительный | өрдү | өрлөрдү |
| Местный | өрдө | өрлөрдө |
| Исходный | өрдөн | өрлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өрүм | өрлөрүм |
| ты | өрүң | өрлөрүң |
| Вы | өрүңүз | өрлөрүңүз |
| он, она | өрү | өрлөрү |
| мы | өрүбүз | өрлөрүбүз |
| вы | өрүңөр | өрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | өрүңүздөр | өрлөрүңүздөр |
| они | өрү | өрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өрдүкү | өрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өрүм | өрүң | өрүңүз | өрү | өрүбүз | өрүңөр | өрүңүздөр | өрү |
| Родительный | өрүмдүн / өрүмүн | өрүңдүн / өрүңүн | өрүңүздүн | өрүнүн | өрүбүздүн | өрүңөрдүн | өрүңүздөрдүн | өрүнүн |
| Дательный | өрүмө | өрүңө | өрүңүзгө | өрүнө | өрүбүзгө | өрүңөргө | өрүңүздөргө | өрүнө |
| Винительный | өрүмдү / өрүмү | өрүңдү / өрүңү | өрүңүздү | өрүн | өрүбүздү | өрүңөрдү | өрүңүздөрдү | өрүн |
| Местный | өрүмдө | өрүңдө | өрүңүздө | өрүндө | өрүбүздө | өрүңөрдө | өрүңүздөрдө | өрүндө |
| Исходный | өрүмдөн / өрүмөн | өрүңдөн / өрүңөн | өрүңүздөн | өрүнөн | өрүбүздөн | өрүңөрдөн | өрүңүздөрдөн | өрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өрлөрүм | өрлөрүң | өрлөрүңүз | өрлөрү | өрлөрүбүз | өрлөрүңөр | өрлөрүңүздөр | өрлөрү |
| Родительный | өрлөрүмдүн / өрлөрүмүн | өрлөрүңдүн / өрлөрүңүн | өрлөрүңүздүн | өрлөрүнүн | өрлөрүбүздүн | өрлөрүңөрдүн | өрлөрүңүздөрдүн | өрлөрүнүн |
| Дательный | өрлөрүмө | өрлөрүңө | өрлөрүңүзгө | өрлөрүнө | өрлөрүбүзгө | өрлөрүңөргө | өрлөрүңүздөргө | өрлөрүнө |
| Винительный | өрлөрүмдү / өрлөрүмү | өрлөрүңдү / өрлөрүңү | өрлөрүңүздү | өрлөрүн | өрлөрүбүздү | өрлөрүңөрдү | өрлөрүңүздөрдү | өрлөрүн |
| Местный | өрлөрүмдө | өрлөрүңдө | өрлөрүңүздө | өрлөрүндө | өрлөрүбүздө | өрлөрүңөрдө | өрлөрүңүздөрдө | өрлөрүндө |
| Исходный | өрлөрүмдөн / өрлөрүмөн | өрлөрүңдөн / өрлөрүңөн | өрлөрүңүздөн | өрлөрүнөн | өрлөрүбүздөн | өрлөрүңөрдөн | өрлөрүңүздөрдөн | өрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өрмүн | өрбүз |
| 2е лицо | өрсүң | өрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өрсүз | өрсүздөр |
| местный · 1е лицо | өрдөмүн | өрдөбүз |
| местный · 2е лицо | өрдөсүң | өрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өрдөсүз | өрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өрдөнмүн | өрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өрдөнсүң | өрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өрдөнсүз | өрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | өр | өрлөр |
| Родительный | өрдүн | өрлөрдүн |
| Дательный | өргө | өрлөргө |
| Винительный | өрдү | өрлөрдү |
| Местный | өрдө | өрлөрдө |
| Исходный | өрдөн | өрлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | өрүм | өрлөрүм |
| ты | өрүң | өрлөрүң |
| Вы | өрүңүз | өрлөрүңүз |
| он, она | өрү | өрлөрү |
| мы | өрүбүз | өрлөрүбүз |
| вы | өрүңөр | өрлөрүңөр |
| Вы (мн.) | өрүңүздөр | өрлөрүңүздөр |
| они | өрү | өрлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | өрдүкү | өрлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өрүм | өрүң | өрүңүз | өрү | өрүбүз | өрүңөр | өрүңүздөр | өрү |
| Родительный | өрүмдүн / өрүмүн | өрүңдүн / өрүңүн | өрүңүздүн | өрүнүн | өрүбүздүн | өрүңөрдүн | өрүңүздөрдүн | өрүнүн |
| Дательный | өрүмө | өрүңө | өрүңүзгө | өрүнө | өрүбүзгө | өрүңөргө | өрүңүздөргө | өрүнө |
| Винительный | өрүмдү / өрүмү | өрүңдү / өрүңү | өрүңүздү | өрүн | өрүбүздү | өрүңөрдү | өрүңүздөрдү | өрүн |
| Местный | өрүмдө | өрүңдө | өрүңүздө | өрүндө | өрүбүздө | өрүңөрдө | өрүңүздөрдө | өрүндө |
| Исходный | өрүмдөн / өрүмөн | өрүңдөн / өрүңөн | өрүңүздөн | өрүнөн | өрүбүздөн | өрүңөрдөн | өрүңүздөрдөн | өрүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | өрлөрүм | өрлөрүң | өрлөрүңүз | өрлөрү | өрлөрүбүз | өрлөрүңөр | өрлөрүңүздөр | өрлөрү |
| Родительный | өрлөрүмдүн / өрлөрүмүн | өрлөрүңдүн / өрлөрүңүн | өрлөрүңүздүн | өрлөрүнүн | өрлөрүбүздүн | өрлөрүңөрдүн | өрлөрүңүздөрдүн | өрлөрүнүн |
| Дательный | өрлөрүмө | өрлөрүңө | өрлөрүңүзгө | өрлөрүнө | өрлөрүбүзгө | өрлөрүңөргө | өрлөрүңүздөргө | өрлөрүнө |
| Винительный | өрлөрүмдү / өрлөрүмү | өрлөрүңдү / өрлөрүңү | өрлөрүңүздү | өрлөрүн | өрлөрүбүздү | өрлөрүңөрдү | өрлөрүңүздөрдү | өрлөрүн |
| Местный | өрлөрүмдө | өрлөрүңдө | өрлөрүңүздө | өрлөрүндө | өрлөрүбүздө | өрлөрүңөрдө | өрлөрүңүздөрдө | өрлөрүндө |
| Исходный | өрлөрүмдөн / өрлөрүмөн | өрлөрүңдөн / өрлөрүңөн | өрлөрүңүздөн | өрлөрүнөн | өрлөрүбүздөн | өрлөрүңөрдөн | өрлөрүңүздөрдөн | өрлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | өрмүн | өрбүз |
| 2е лицо | өрсүң | өрсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | өрсүз | өрсүздөр |
| местный · 1е лицо | өрдөмүн | өрдөбүз |
| местный · 2е лицо | өрдөсүң | өрдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | өрдөсүз | өрдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | өрдөнмүн | өрдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | өрдөнсүң | өрдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | өрдөнсүз | өрдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | өрүрөөк |
өр-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өрөмүн / өрөм | өрөсүң | өрөсүз | өрөт | өрөбүз | өрөсүңөр | өрөсүздөр | өрөт / өрүшөт |
| Прошедшее определенное время | өрдүм | өрдүң | өрдүңүз | өрдү | өрдүк | өрдүңөр | өрдүңүздөр | өрүштү / өрдү |
| Прошедщее неопределенное время | өргөнмүн / өргөмүн / өргөм | өргөнсүң | өргөнсүз | өргөн | өргөнбүз | өргөнсүңөр | өргөнсүздөр | өргөн |
| Прошедшее субъективное время | өрүптүрмүн / өрүпмүн | өрүптүрсүң / өрүпсүң | өрүптүрсүз / өрүпсүз | өрүптүр | өрүптүрбүз / өрүппүз | өрүптүрсүңөр / өрүпсүңөр | өрүптүрсүздөр / өрүпсүздөр | өрүшүптүр / өрүптүр |
| Прошедшее длительное | өрчүмүн | өрчүсүң | өрчүсүз | өрчү | өрчүбүз | өрчүсүңөр | өрчүсүздөр | өрчү |
| Неопределенное будущее время | өрөрмүн | өрөрсүң | өрөрсүз | өрөр | өрөрбүз | өрөрсүңөр | өрөрсүздөр | өрөр |
| Условное наклонение | өрсөм | өрсөң | өрсөңүз | өрсө | өрсөк | өрсөңөр | өрсөңүздөр | өрүшсө / өрсө |
| Желательное наклонение | өргүм | өргүң | өргүңүз | өргүсү | өргүбүз | өргүңөр | өргүңүздөр | өргүсү |
| Повелительное наклонение | өрөйүн | өр | өрүңүз | өрсүн | өрөлү | өргүлө | өрүңүздөр | өрсүн |
| Наклонение намерения | өрмөкчүмүн / өрмөкмүн | өрмөкчүсүң / өрмөксүң | өрмөкчүсүз / өрмөксүз | өрмөк / өрмөкчү | өрмөкчүбүз / өрмөкпүз | өрмөкчүсүңөр / өрмөксүңөр | өрмөкчүсүздөр / өрмөксүздөр | өрмөк / өрмөкчү |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | өрбөймүн / өрбөйм | өрбөйсүң | өрбөйсүз | өрбөйт | өрбөйбүз | өрбөйсүңөр | өрбөйсүздөр | өрүшпөйт / өрбөйт |
| Прошедшее определенное время | өрбөдүм | өрбөдүң | өрбөдүңүз | өрбөдү | өрбөдүк | өрбөдүңөр | өрбөдүңүздөр | өрүшпөдү / өрбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | өрбөгөнмүн | өрбөгөнсүң | өрбөгөнсүз | өрбөгөн | өрбөгөнбүз | өрбөгөнсүңөр | өрбөгөнсүздөр | өрбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | өрбөптүрмүн | өрбөптүрсүң | өрбөптүрсүз | өрбөптүр | өрбөптүрбүз | өрбөптүрсүңөр | өрбөптүрсүздөр | өрбөптүр |
| Неопределенное будущее время | өрбөсмүн | өрбөссүң | өрбөссүз | өрбөс | өрбөспүз | — | — | өрбөс |
| Условное наклонение | өрбөсөм | өрбөсөң | өрбөсөңүз | өрбөсө | өрбөсөк | өрбөсөңөр | өрбөсөңүздөр | өрүшпөсө / өрбөсө |
| Повелительное наклонение | өрбөйүн | өрбө | өрбөңүз | өрбөсүн | өрбөйлү | өрбөгүлө | өрбөңүздөр | өрбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | өрүү |
| -ыш | өрүш |
| -мак | өрмөк |
| -май | өрмөй |
| -баш | өрбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | өргөн |
| -ар | өрөр |
| -бас | өрбөс |
| -уучу | өрүүчү |
| -чу | өрчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | өрө |
| -ып | өрүп |
| -ганы | өргөнү |
| -ганча | өргөнчө |
| -гыча | өргүчө |
| -майынча | өрмөйүнчө |