Морфология › оң
оң
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | оң | оңдор |
| Родительный | оңдун | оңдордун |
| Дательный | оңго | оңдорго |
| Винительный | оңду | оңдорду |
| Местный | оңдо | оңдордо |
| Исходный | оңдон | оңдордон |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | оңум | оңдорум |
| ты | оңуң | оңдоруң |
| Вы | оңуңуз | оңдоруңуз |
| он, она | оңу | оңдору |
| мы | оңубуз | оңдорубуз |
| вы | оңуңар | оңдоруңар |
| Вы (мн.) | оңуңуздар | оңдоруңуздар |
| они | оңу | оңдору |
| общая принадлежность (-ныкы) | оңдуку | оңдордуку |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | оңум | оңуң | оңуңуз | оңу | оңубуз | оңуңар | оңуңуздар | оңу |
| Родительный | оңумдун / оңумун | оңуңдун / оңуңун | оңуңуздун | оңунун | оңубуздун | оңуңардын | оңуңуздардын | оңунун |
| Дательный | оңума | оңуңа | оңуңузга | оңуна | оңубузга | оңуңарга | оңуңуздарга | оңуна |
| Винительный | оңумду / оңуму | оңуңду / оңуңу | оңуңузду | оңун | оңубузду | оңуңарды | оңуңуздарды | оңун |
| Местный | оңумда | оңуңда | оңуңузда | оңунда | оңубузда | оңуңарда | оңуңуздарда | оңунда |
| Исходный | оңумдан / оңуман | оңуңдан / оңуңан | оңуңуздан | оңунан | оңубуздан | оңуңардан | оңуңуздардан | оңунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | оңдорум | оңдоруң | оңдоруңуз | оңдору | оңдорубуз | оңдоруңар | оңдоруңуздар | оңдору |
| Родительный | оңдорумдун / оңдорумун | оңдоруңдун / оңдоруңун | оңдоруңуздун | оңдорунун | оңдорубуздун | оңдоруңардын | оңдоруңуздардын | оңдорунун |
| Дательный | оңдорума | оңдоруңа | оңдоруңузга | оңдоруна | оңдорубузга | оңдоруңарга | оңдоруңуздарга | оңдоруна |
| Винительный | оңдорумду / оңдоруму | оңдоруңду / оңдоруңу | оңдоруңузду | оңдорун | оңдорубузду | оңдоруңарды | оңдоруңуздарды | оңдорун |
| Местный | оңдорумда | оңдоруңда | оңдоруңузда | оңдорунда | оңдорубузда | оңдоруңарда | оңдоруңуздарда | оңдорунда |
| Исходный | оңдорумдан / оңдоруман | оңдоруңдан / оңдоруңан | оңдоруңуздан | оңдорунан | оңдорубуздан | оңдоруңардан | оңдоруңуздардан | оңдорунан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | оңмун | оңбуз |
| 2е лицо | оңсуң | оңсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | оңсуз | оңсуздар |
| местный · 1е лицо | оңдомун | оңдобуз |
| местный · 2е лицо | оңдосуң | оңдосуңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | оңдосуз | оңдосуздар |
| исходный · 1е лицо | оңдонмун | оңдонбуз |
| исходный · 2е лицо | оңдонсуң | оңдонсуңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | оңдонсуз | оңдонсуздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | оң | оңдор |
| Родительный | оңдун | оңдордун |
| Дательный | оңго | оңдорго |
| Винительный | оңду | оңдорду |
| Местный | оңдо | оңдордо |
| Исходный | оңдон | оңдордон |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | оңум | оңдорум |
| ты | оңуң | оңдоруң |
| Вы | оңуңуз | оңдоруңуз |
| он, она | оңу | оңдору |
| мы | оңубуз | оңдорубуз |
| вы | оңуңар | оңдоруңар |
| Вы (мн.) | оңуңуздар | оңдоруңуздар |
| они | оңу | оңдору |
| общая принадлежность (-ныкы) | оңдуку | оңдордуку |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | оңум | оңуң | оңуңуз | оңу | оңубуз | оңуңар | оңуңуздар | оңу |
| Родительный | оңумдун / оңумун | оңуңдун / оңуңун | оңуңуздун | оңунун | оңубуздун | оңуңардын | оңуңуздардын | оңунун |
| Дательный | оңума | оңуңа | оңуңузга | оңуна | оңубузга | оңуңарга | оңуңуздарга | оңуна |
| Винительный | оңумду / оңуму | оңуңду / оңуңу | оңуңузду | оңун | оңубузду | оңуңарды | оңуңуздарды | оңун |
| Местный | оңумда | оңуңда | оңуңузда | оңунда | оңубузда | оңуңарда | оңуңуздарда | оңунда |
| Исходный | оңумдан / оңуман | оңуңдан / оңуңан | оңуңуздан | оңунан | оңубуздан | оңуңардан | оңуңуздардан | оңунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | оңдорум | оңдоруң | оңдоруңуз | оңдору | оңдорубуз | оңдоруңар | оңдоруңуздар | оңдору |
| Родительный | оңдорумдун / оңдорумун | оңдоруңдун / оңдоруңун | оңдоруңуздун | оңдорунун | оңдорубуздун | оңдоруңардын | оңдоруңуздардын | оңдорунун |
| Дательный | оңдорума | оңдоруңа | оңдоруңузга | оңдоруна | оңдорубузга | оңдоруңарга | оңдоруңуздарга | оңдоруна |
| Винительный | оңдорумду / оңдоруму | оңдоруңду / оңдоруңу | оңдоруңузду | оңдорун | оңдорубузду | оңдоруңарды | оңдоруңуздарды | оңдорун |
| Местный | оңдорумда | оңдоруңда | оңдоруңузда | оңдорунда | оңдорубузда | оңдоруңарда | оңдоруңуздарда | оңдорунда |
| Исходный | оңдорумдан / оңдоруман | оңдоруңдан / оңдоруңан | оңдоруңуздан | оңдорунан | оңдорубуздан | оңдоруңардан | оңдоруңуздардан | оңдорунан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | оңмун | оңбуз |
| 2е лицо | оңсуң | оңсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | оңсуз | оңсуздар |
| местный · 1е лицо | оңдомун | оңдобуз |
| местный · 2е лицо | оңдосуң | оңдосуңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | оңдосуз | оңдосуздар |
| исходный · 1е лицо | оңдонмун | оңдонбуз |
| исходный · 2е лицо | оңдонсуң | оңдонсуңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | оңдонсуз | оңдонсуздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | оңураак |
оң-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | оңомун / оңом | оңосуң | оңосуз | оңот | оңобуз | оңосуңар | оңосуздар | оңот / оңушат |
| Прошедшее определенное время | оңдум | оңдуң | оңдуңуз | оңду | оңдук | оңдуңар | оңдуңуздар | оңду / оңушту |
| Прошедщее неопределенное время | оңгонмун / оңгомун / оңгом | оңгонсуң | оңгонсуз | оңгон | оңгонбуз | оңгонсуңар | оңгонсуздар | оңгон |
| Прошедшее субъективное время | оңуптурмун / оңупмун | оңуптурсуң / оңупсуң | оңуптурсуз / оңупсуз | оңуптур | оңуптурбуз / оңуппуз | оңуптурсуңар / оңупсуңар | оңуптурсуздар / оңупсуздар | оңушуптур / оңуптур |
| Прошедшее длительное | оңчумун | оңчусуң | оңчусуз | оңчу | оңчубуз | оңчусуңар | оңчусуздар | оңчу |
| Неопределенное будущее время | оңормун | оңорсуң | оңорсуз | оңор | оңорбуз | оңорсуңар | оңорсуздар | оңор |
| Условное наклонение | оңсом | оңсоң | оңсоңуз | оңсо | оңсок | оңсоңор | оңсоңуздар | оңушса / оңсо |
| Желательное наклонение | оңгум | оңгуң | оңгуңуз | оңгусу | оңгубуз | оңгуңар | оңгуңуздар | оңгусу |
| Повелительное наклонение | оңоюн | оң | оңуңуз | оңсун | оңолу | оңгула | оңуңуздар | оңсун |
| Наклонение намерения | оңмокчумун / оңмокмун | оңмокчусуң / оңмоксуң | оңмокчусуз / оңмоксуз | оңмок / оңмокчу | оңмокчубуз / оңмокпуз | оңмокчусуңар / оңмоксуңар | оңмокчусуздар / оңмоксуздар | оңмок / оңмокчу |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | оңбоймун / оңбойм | оңбойсуң | оңбойсуз | оңбойт | оңбойбуз | оңбойсуңар | оңбойсуздар | оңбойт / оңушпайт |
| Прошедшее определенное время | оңбодум | оңбодуң | оңбодуңуз | оңбоду | оңбодук | оңбодуңар | оңбодуңуздар | оңушпады / оңбоду |
| Прошедщее неопределенное время | оңбогонмун | оңбогонсуң | оңбогонсуз | оңбогон | оңбогонбуз | оңбогонсуңар | оңбогонсуздар | оңбогон |
| Прошедшее субъективное время | оңбоптурмун | оңбоптурсуң | оңбоптурсуз | оңбоптур | оңбоптурбуз | оңбоптурсуңар | оңбоптурсуздар | оңбоптур |
| Неопределенное будущее время | оңбосмун | оңбоссуң | оңбоссуз | оңбос | оңбоспуз | — | — | оңбос |
| Условное наклонение | оңбосом | оңбосоң | оңбосоңуз | оңбосо | оңбосок | оңбосоңор | оңбосоңуздар | оңушпаса / оңбосо |
| Повелительное наклонение | оңбоюн | оңбо | оңбоңуз | оңбосун | оңбойлу | оңбогула | оңбоңуздар | оңбосун |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | оңуу |
| -ыш | оңуш |
| -мак | оңмок |
| -май | оңмой |
| -баш | оңбош |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | оңгон |
| -ар | оңор |
| -бас | оңбос |
| -уучу | оңуучу |
| -чу | оңчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | оңо |
| -ып | оңуп |
| -ганы | оңгону |
| -ганча | оңгончо |
| -гыча | оңгуча |
| -майынча | оңмоюнча |