Морфология › оң
оң
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | оңум | оңдорум |
| сен | оңуң | оңдоруң |
| сиз | оңуңуз | оңдоруңуз |
| ал | оңу | оңдору |
| биз | оңубуз | оңдорубуз |
| силер | оңуңар | оңдоруңар |
| сиздер | оңуңуздар | оңдоруңуздар |
| алар | оңу | оңдору |
| жалпы таандык (-ныкы) | оңдуку | оңдордуку |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | оңум | оңуң | оңуңуз | оңу | оңубуз | оңуңар | оңуңуздар | оңу |
| Илик | оңумдун / оңумун | оңуңдун / оңуңун | оңуңуздун | оңунун | оңубуздун | оңуңардын | оңуңуздардын | оңунун |
| Барыш | оңума | оңуңа | оңуңузга | оңуна | оңубузга | оңуңарга | оңуңуздарга | оңуна |
| Табыш | оңумду / оңуму | оңуңду / оңуңу | оңуңузду | оңун | оңубузду | оңуңарды | оңуңуздарды | оңун |
| Жатыш | оңумда | оңуңда | оңуңузда | оңунда | оңубузда | оңуңарда | оңуңуздарда | оңунда |
| Чыгыш | оңумдан / оңуман | оңуңдан / оңуңан | оңуңуздан | оңунан | оңубуздан | оңуңардан | оңуңуздардан | оңунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | оңдорум | оңдоруң | оңдоруңуз | оңдору | оңдорубуз | оңдоруңар | оңдоруңуздар | оңдору |
| Илик | оңдорумдун / оңдорумун | оңдоруңдун / оңдоруңун | оңдоруңуздун | оңдорунун | оңдорубуздун | оңдоруңардын | оңдоруңуздардын | оңдорунун |
| Барыш | оңдорума | оңдоруңа | оңдоруңузга | оңдоруна | оңдорубузга | оңдоруңарга | оңдоруңуздарга | оңдоруна |
| Табыш | оңдорумду / оңдоруму | оңдоруңду / оңдоруңу | оңдоруңузду | оңдорун | оңдорубузду | оңдоруңарды | оңдоруңуздарды | оңдорун |
| Жатыш | оңдорумда | оңдоруңда | оңдоруңузда | оңдорунда | оңдорубузда | оңдоруңарда | оңдоруңуздарда | оңдорунда |
| Чыгыш | оңдорумдан / оңдоруман | оңдоруңдан / оңдоруңан | оңдоруңуздан | оңдорунан | оңдорубуздан | оңдоруңардан | оңдоруңуздардан | оңдорунан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | оңмун | оңбуз |
| 2-жак | оңсуң | оңсуңар |
| 2-жак (сылык) | оңсуз | оңсуздар |
| жатыш · 1-жак | оңдомун | оңдобуз |
| жатыш · 2-жак | оңдосуң | оңдосуңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | оңдосуз | оңдосуздар |
| чыгыш · 1-жак | оңдонмун | оңдонбуз |
| чыгыш · 2-жак | оңдонсуң | оңдонсуңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | оңдонсуз | оңдонсуздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | оң | оңдор |
| Илик | оңдун | оңдордун |
| Барыш | оңго | оңдорго |
| Табыш | оңду | оңдорду |
| Жатыш | оңдо | оңдордо |
| Чыгыш | оңдон | оңдордон |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | оңум | оңдорум |
| сен | оңуң | оңдоруң |
| сиз | оңуңуз | оңдоруңуз |
| ал | оңу | оңдору |
| биз | оңубуз | оңдорубуз |
| силер | оңуңар | оңдоруңар |
| сиздер | оңуңуздар | оңдоруңуздар |
| алар | оңу | оңдору |
| жалпы таандык (-ныкы) | оңдуку | оңдордуку |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | оңум | оңуң | оңуңуз | оңу | оңубуз | оңуңар | оңуңуздар | оңу |
| Илик | оңумдун / оңумун | оңуңдун / оңуңун | оңуңуздун | оңунун | оңубуздун | оңуңардын | оңуңуздардын | оңунун |
| Барыш | оңума | оңуңа | оңуңузга | оңуна | оңубузга | оңуңарга | оңуңуздарга | оңуна |
| Табыш | оңумду / оңуму | оңуңду / оңуңу | оңуңузду | оңун | оңубузду | оңуңарды | оңуңуздарды | оңун |
| Жатыш | оңумда | оңуңда | оңуңузда | оңунда | оңубузда | оңуңарда | оңуңуздарда | оңунда |
| Чыгыш | оңумдан / оңуман | оңуңдан / оңуңан | оңуңуздан | оңунан | оңубуздан | оңуңардан | оңуңуздардан | оңунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | оңдорум | оңдоруң | оңдоруңуз | оңдору | оңдорубуз | оңдоруңар | оңдоруңуздар | оңдору |
| Илик | оңдорумдун / оңдорумун | оңдоруңдун / оңдоруңун | оңдоруңуздун | оңдорунун | оңдорубуздун | оңдоруңардын | оңдоруңуздардын | оңдорунун |
| Барыш | оңдорума | оңдоруңа | оңдоруңузга | оңдоруна | оңдорубузга | оңдоруңарга | оңдоруңуздарга | оңдоруна |
| Табыш | оңдорумду / оңдоруму | оңдоруңду / оңдоруңу | оңдоруңузду | оңдорун | оңдорубузду | оңдоруңарды | оңдоруңуздарды | оңдорун |
| Жатыш | оңдорумда | оңдоруңда | оңдоруңузда | оңдорунда | оңдорубузда | оңдоруңарда | оңдоруңуздарда | оңдорунда |
| Чыгыш | оңдорумдан / оңдоруман | оңдоруңдан / оңдоруңан | оңдоруңуздан | оңдорунан | оңдорубуздан | оңдоруңардан | оңдоруңуздардан | оңдорунан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | оңмун | оңбуз |
| 2-жак | оңсуң | оңсуңар |
| 2-жак (сылык) | оңсуз | оңсуздар |
| жатыш · 1-жак | оңдомун | оңдобуз |
| жатыш · 2-жак | оңдосуң | оңдосуңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | оңдосуз | оңдосуздар |
| чыгыш · 1-жак | оңдонмун | оңдонбуз |
| чыгыш · 2-жак | оңдонсуң | оңдонсуңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | оңдонсуз | оңдонсуздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | оңураак |
оң-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | оңомун / оңом | оңосуң | оңосуз | оңот | оңобуз | оңосуңар | оңосуздар | оңот / оңушат |
| Айкын өткөн чак | оңдум | оңдуң | оңдуңуз | оңду | оңдук | оңдуңар | оңдуңуздар | оңду / оңушту |
| Жалпы өткөн чак | оңгонмун / оңгомун / оңгом | оңгонсуң | оңгонсуз | оңгон | оңгонбуз | оңгонсуңар | оңгонсуздар | оңгон |
| Капыскы өткөн чак | оңуптурмун / оңупмун | оңуптурсуң / оңупсуң | оңуптурсуз / оңупсуз | оңуптур | оңуптурбуз / оңуппуз | оңуптурсуңар / оңупсуңар | оңуптурсуздар / оңупсуздар | оңушуптур / оңуптур |
| Адат өткөн чак | оңчумун | оңчусуң | оңчусуз | оңчу | оңчубуз | оңчусуңар | оңчусуздар | оңчу |
| Арсар келер чак | оңормун | оңорсуң | оңорсуз | оңор | оңорбуз | оңорсуңар | оңорсуздар | оңор |
| Шарттуу ыңгай | оңсом | оңсоң | оңсоңуз | оңсо | оңсок | оңсоңор | оңсоңуздар | оңушса / оңсо |
| Тилек ыңгай | оңгум | оңгуң | оңгуңуз | оңгусу | оңгубуз | оңгуңар | оңгуңуздар | оңгусу |
| Буйрук ыңгай | оңоюн | оң | оңуңуз | оңсун | оңолу | оңгула | оңуңуздар | оңсун |
| Ниет ыңгай | оңмокчумун / оңмокмун | оңмокчусуң / оңмоксуң | оңмокчусуз / оңмоксуз | оңмок / оңмокчу | оңмокчубуз / оңмокпуз | оңмокчусуңар / оңмоксуңар | оңмокчусуздар / оңмоксуздар | оңмок / оңмокчу |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | оңбоймун / оңбойм | оңбойсуң | оңбойсуз | оңбойт | оңбойбуз | оңбойсуңар | оңбойсуздар | оңбойт / оңушпайт |
| Айкын өткөн чак | оңбодум | оңбодуң | оңбодуңуз | оңбоду | оңбодук | оңбодуңар | оңбодуңуздар | оңушпады / оңбоду |
| Жалпы өткөн чак | оңбогонмун | оңбогонсуң | оңбогонсуз | оңбогон | оңбогонбуз | оңбогонсуңар | оңбогонсуздар | оңбогон |
| Капыскы өткөн чак | оңбоптурмун | оңбоптурсуң | оңбоптурсуз | оңбоптур | оңбоптурбуз | оңбоптурсуңар | оңбоптурсуздар | оңбоптур |
| Арсар келер чак | оңбосмун | оңбоссуң | оңбоссуз | оңбос | оңбоспуз | — | — | оңбос |
| Шарттуу ыңгай | оңбосом | оңбосоң | оңбосоңуз | оңбосо | оңбосок | оңбосоңор | оңбосоңуздар | оңушпаса / оңбосо |
| Буйрук ыңгай | оңбоюн | оңбо | оңбоңуз | оңбосун | оңбойлу | оңбогула | оңбоңуздар | оңбосун |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | оңуу |
| -ыш | оңуш |
| -мак | оңмок |
| -май | оңмой |
| -баш | оңбош |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | оңгон |
| -ар | оңор |
| -бас | оңбос |
| -уучу | оңуучу |
| -чу | оңчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | оңо |
| -ып | оңуп |
| -ганы | оңгону |
| -ганча | оңгончо |
| -гыча | оңгуча |
| -майынча | оңмоюнча |