Морфология › саан
саан
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | саан | саандар |
| Родительный | саандын | саандардын |
| Дательный | саанга | саандарга |
| Винительный | саанды | саандарды |
| Местный | саанда | саандарда |
| Исходный | саандан | саандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | сааным | саандарым |
| ты | сааның | саандарың |
| Вы | сааныңыз | саандарыңыз |
| он, она | сааны | саандары |
| мы | сааныбыз | саандарыбыз |
| вы | сааныңар | саандарыңар |
| Вы (мн.) | сааныңыздар | саандарыңыздар |
| они | сааны | саандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | саандыкы | саандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сааным | сааның | сааныңыз | сааны | сааныбыз | сааныңар | сааныңыздар | сааны |
| Родительный | саанымдын / саанымын | сааныңдын / сааныңын | сааныңыздын | саанынын | сааныбыздын | сааныңардын | сааныңыздардын | саанынын |
| Дательный | сааныма | сааныңа | сааныңызга | саанына | сааныбызга | сааныңарга | сааныңыздарга | саанына |
| Винительный | саанымды / саанымы | сааныңды / сааныңы | сааныңызды | саанын | сааныбызды | сааныңарды | сааныңыздарды | саанын |
| Местный | саанымда | сааныңда | сааныңызда | саанында | сааныбызда | сааныңарда | сааныңыздарда | саанында |
| Исходный | саанымдан / сааныман | сааныңдан / сааныңан | сааныңыздан | саанынан | сааныбыздан | сааныңардан | сааныңыздардан | саанынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | саандарым | саандарың | саандарыңыз | саандары | саандарыбыз | саандарыңар | саандарыңыздар | саандары |
| Родительный | саандарымдын / саандарымын | саандарыңдын / саандарыңын | саандарыңыздын | саандарынын | саандарыбыздын | саандарыңардын | саандарыңыздардын | саандарынын |
| Дательный | саандарыма | саандарыңа | саандарыңызга | саандарына | саандарыбызга | саандарыңарга | саандарыңыздарга | саандарына |
| Винительный | саандарымды / саандарымы | саандарыңды / саандарыңы | саандарыңызды | саандарын | саандарыбызды | саандарыңарды | саандарыңыздарды | саандарын |
| Местный | саандарымда | саандарыңда | саандарыңызда | саандарында | саандарыбызда | саандарыңарда | саандарыңыздарда | саандарында |
| Исходный | саандарымдан / саандарыман | саандарыңдан / саандарыңан | саандарыңыздан | саандарынан | саандарыбыздан | саандарыңардан | саандарыңыздардан | саандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | саанмын | саанбыз |
| 2е лицо | саансың | саансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | саансыз | саансыздар |
| местный · 1е лицо | саандамын | саандабыз |
| местный · 2е лицо | саандасың | саандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | саандасыз | саандасыздар |
| исходный · 1е лицо | саанданмын | саанданбыз |
| исходный · 2е лицо | саандансың | саандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | саандансыз | саандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | саан | саандар |
| Родительный | саандын | саандардын |
| Дательный | саанга | саандарга |
| Винительный | саанды | саандарды |
| Местный | саанда | саандарда |
| Исходный | саандан | саандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | сааным | саандарым |
| ты | сааның | саандарың |
| Вы | сааныңыз | саандарыңыз |
| он, она | сааны | саандары |
| мы | сааныбыз | саандарыбыз |
| вы | сааныңар | саандарыңар |
| Вы (мн.) | сааныңыздар | саандарыңыздар |
| они | сааны | саандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | саандыкы | саандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | сааным | сааның | сааныңыз | сааны | сааныбыз | сааныңар | сааныңыздар | сааны |
| Родительный | саанымдын / саанымын | сааныңдын / сааныңын | сааныңыздын | саанынын | сааныбыздын | сааныңардын | сааныңыздардын | саанынын |
| Дательный | сааныма | сааныңа | сааныңызга | саанына | сааныбызга | сааныңарга | сааныңыздарга | саанына |
| Винительный | саанымды / саанымы | сааныңды / сааныңы | сааныңызды | саанын | сааныбызды | сааныңарды | сааныңыздарды | саанын |
| Местный | саанымда | сааныңда | сааныңызда | саанында | сааныбызда | сааныңарда | сааныңыздарда | саанында |
| Исходный | саанымдан / сааныман | сааныңдан / сааныңан | сааныңыздан | саанынан | сааныбыздан | сааныңардан | сааныңыздардан | саанынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | саандарым | саандарың | саандарыңыз | саандары | саандарыбыз | саандарыңар | саандарыңыздар | саандары |
| Родительный | саандарымдын / саандарымын | саандарыңдын / саандарыңын | саандарыңыздын | саандарынын | саандарыбыздын | саандарыңардын | саандарыңыздардын | саандарынын |
| Дательный | саандарыма | саандарыңа | саандарыңызга | саандарына | саандарыбызга | саандарыңарга | саандарыңыздарга | саандарына |
| Винительный | саандарымды / саандарымы | саандарыңды / саандарыңы | саандарыңызды | саандарын | саандарыбызды | саандарыңарды | саандарыңыздарды | саандарын |
| Местный | саандарымда | саандарыңда | саандарыңызда | саандарында | саандарыбызда | саандарыңарда | саандарыңыздарда | саандарында |
| Исходный | саандарымдан / саандарыман | саандарыңдан / саандарыңан | саандарыңыздан | саандарынан | саандарыбыздан | саандарыңардан | саандарыңыздардан | саандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | саанмын | саанбыз |
| 2е лицо | саансың | саансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | саансыз | саансыздар |
| местный · 1е лицо | саандамын | саандабыз |
| местный · 2е лицо | саандасың | саандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | саандасыз | саандасыздар |
| исходный · 1е лицо | саанданмын | саанданбыз |
| исходный · 2е лицо | саандансың | саандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | саандансыз | саандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | сааныраак |
саан-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | саанамын / саанам | саанасың | саанасыз | саанат | саанабыз | саанасыңар | саанасыздар | саанышат / саанат |
| Прошедшее определенное время | саандым | саандың | саандыңыз | саанды | саандык | саандыңар | саандыңыздар | саанды / саанышты |
| Прошедщее неопределенное время | саанганмын / саангамын / саангам | саангансың | саангансыз | саанган | саанганбыз | саангансыңар | саангансыздар | саанган |
| Прошедшее субъективное время | сааныптырмын / сааныпмын | сааныптырсың / сааныпсың | сааныптырсыз / сааныпсыз | сааныптыр | сааныптырбыз / сааныппыз | сааныптырсыңар / сааныпсыңар | сааныптырсыздар / сааныпсыздар | саанышыптыр / сааныптыр |
| Прошедшее длительное | саанчумун | саанчусуң | саанчусуз | саанчу | саанчубуз | саанчусуңар | саанчусуздар | саанчу |
| Неопределенное будущее время | саанармын | саанарсың | саанарсыз | саанар | саанарбыз | саанарсыңар | саанарсыздар | саанар |
| Условное наклонение | саансам | саансаң | саансаңыз | саанса | саансак | саансаңар | саансаңыздар | саанышса / саанса |
| Желательное наклонение | саангым | саангың | саангыңыз | саангысы | саангыбыз | саангыңар | саангыңыздар | саангысы |
| Повелительное наклонение | саанайын | саан | сааныңыз | саансын | сааналы | саангыла | сааныңыздар | саансын |
| Наклонение намерения | саанмакчымын / саанмакмын | саанмакчысың / саанмаксың | саанмакчысыз / саанмаксыз | саанмакчы / саанмак | саанмакчыбыз / саанмакпыз | саанмакчысыңар / саанмаксыңар | саанмакчысыздар / саанмаксыздар | саанмакчы / саанмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | саанбаймын / саанбайм | саанбайсың | саанбайсыз | саанбайт | саанбайбыз | саанбайсыңар | саанбайсыздар | саанышпайт / саанбайт |
| Прошедшее определенное время | саанбадым | саанбадың | саанбадыңыз | саанбады | саанбадык | саанбадыңар | саанбадыңыздар | саанышпады / саанбады |
| Прошедщее неопределенное время | саанбаганмын | саанбагансың | саанбагансыз | саанбаган | саанбаганбыз | саанбагансыңар | саанбагансыздар | саанбаган |
| Прошедшее субъективное время | саанбаптырмын | саанбаптырсың | саанбаптырсыз | саанбаптыр | саанбаптырбыз | саанбаптырсыңар | саанбаптырсыздар | саанбаптыр |
| Неопределенное будущее время | саанбасмын | саанбассың | саанбассыз | саанбас | саанбаспыз | — | — | саанбас |
| Условное наклонение | саанбасам | саанбасаң | саанбасаңыз | саанбаса | саанбасак | саанбасаңар | саанбасаңыздар | саанышпаса / саанбаса |
| Повелительное наклонение | саанбайын | саанба | саанбаңыз | саанбасын | саанбайлы | саанбагыла | саанбаңыздар | саанбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | саануу |
| -ыш | сааныш |
| -мак | саанмак |
| -май | саанмай |
| -баш | саанбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | саанган |
| -ар | саанар |
| -бас | саанбас |
| -уучу | саануучу |
| -чу | саанчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | саана |
| -ып | саанып |
| -ганы | саанганы |
| -ганча | саанганча |
| -гыча | саангыча |
| -майынча | саанмайынча |