Морфология › саман
саман
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | саман | самандар |
| Родительный | самандын | самандардын |
| Дательный | саманга | самандарга |
| Винительный | саманды | самандарды |
| Местный | саманда | самандарда |
| Исходный | самандан | самандардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | саманым | самандарым |
| ты | саманың | самандарың |
| Вы | саманыңыз | самандарыңыз |
| он, она | саманы | самандары |
| мы | саманыбыз | самандарыбыз |
| вы | саманыңар | самандарыңар |
| Вы (мн.) | саманыңыздар | самандарыңыздар |
| они | саманы | самандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | самандыкы | самандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | саманым | саманың | саманыңыз | саманы | саманыбыз | саманыңар | саманыңыздар | саманы |
| Родительный | саманымдын / саманымын | саманыңдын / саманыңын | саманыңыздын | саманынын | саманыбыздын | саманыңардын | саманыңыздардын | саманынын |
| Дательный | саманыма | саманыңа | саманыңызга | саманына | саманыбызга | саманыңарга | саманыңыздарга | саманына |
| Винительный | саманымды / саманымы | саманыңды / саманыңы | саманыңызды | саманын | саманыбызды | саманыңарды | саманыңыздарды | саманын |
| Местный | саманымда | саманыңда | саманыңызда | саманында | саманыбызда | саманыңарда | саманыңыздарда | саманында |
| Исходный | саманымдан / саманыман | саманыңдан / саманыңан | саманыңыздан | саманынан | саманыбыздан | саманыңардан | саманыңыздардан | саманынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | самандарым | самандарың | самандарыңыз | самандары | самандарыбыз | самандарыңар | самандарыңыздар | самандары |
| Родительный | самандарымдын / самандарымын | самандарыңдын / самандарыңын | самандарыңыздын | самандарынын | самандарыбыздын | самандарыңардын | самандарыңыздардын | самандарынын |
| Дательный | самандарыма | самандарыңа | самандарыңызга | самандарына | самандарыбызга | самандарыңарга | самандарыңыздарга | самандарына |
| Винительный | самандарымды / самандарымы | самандарыңды / самандарыңы | самандарыңызды | самандарын | самандарыбызды | самандарыңарды | самандарыңыздарды | самандарын |
| Местный | самандарымда | самандарыңда | самандарыңызда | самандарында | самандарыбызда | самандарыңарда | самандарыңыздарда | самандарында |
| Исходный | самандарымдан / самандарыман | самандарыңдан / самандарыңан | самандарыңыздан | самандарынан | самандарыбыздан | самандарыңардан | самандарыңыздардан | самандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | саманмын | саманбыз |
| 2е лицо | самансың | самансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | самансыз | самансыздар |
| местный · 1е лицо | самандамын | самандабыз |
| местный · 2е лицо | самандасың | самандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | самандасыз | самандасыздар |
| исходный · 1е лицо | саманданмын | саманданбыз |
| исходный · 2е лицо | самандансың | самандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | самандансыз | самандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | саман | самандар |
| Родительный | самандын | самандардын |
| Дательный | саманга | самандарга |
| Винительный | саманды | самандарды |
| Местный | саманда | самандарда |
| Исходный | самандан | самандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | саманым | самандарым |
| ты | саманың | самандарың |
| Вы | саманыңыз | самандарыңыз |
| он, она | саманы | самандары |
| мы | саманыбыз | самандарыбыз |
| вы | саманыңар | самандарыңар |
| Вы (мн.) | саманыңыздар | самандарыңыздар |
| они | саманы | самандары |
| общая принадлежность (-ныкы) | самандыкы | самандардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | саманым | саманың | саманыңыз | саманы | саманыбыз | саманыңар | саманыңыздар | саманы |
| Родительный | саманымдын / саманымын | саманыңдын / саманыңын | саманыңыздын | саманынын | саманыбыздын | саманыңардын | саманыңыздардын | саманынын |
| Дательный | саманыма | саманыңа | саманыңызга | саманына | саманыбызга | саманыңарга | саманыңыздарга | саманына |
| Винительный | саманымды / саманымы | саманыңды / саманыңы | саманыңызды | саманын | саманыбызды | саманыңарды | саманыңыздарды | саманын |
| Местный | саманымда | саманыңда | саманыңызда | саманында | саманыбызда | саманыңарда | саманыңыздарда | саманында |
| Исходный | саманымдан / саманыман | саманыңдан / саманыңан | саманыңыздан | саманынан | саманыбыздан | саманыңардан | саманыңыздардан | саманынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | самандарым | самандарың | самандарыңыз | самандары | самандарыбыз | самандарыңар | самандарыңыздар | самандары |
| Родительный | самандарымдын / самандарымын | самандарыңдын / самандарыңын | самандарыңыздын | самандарынын | самандарыбыздын | самандарыңардын | самандарыңыздардын | самандарынын |
| Дательный | самандарыма | самандарыңа | самандарыңызга | самандарына | самандарыбызга | самандарыңарга | самандарыңыздарга | самандарына |
| Винительный | самандарымды / самандарымы | самандарыңды / самандарыңы | самандарыңызды | самандарын | самандарыбызды | самандарыңарды | самандарыңыздарды | самандарын |
| Местный | самандарымда | самандарыңда | самандарыңызда | самандарында | самандарыбызда | самандарыңарда | самандарыңыздарда | самандарында |
| Исходный | самандарымдан / самандарыман | самандарыңдан / самандарыңан | самандарыңыздан | самандарынан | самандарыбыздан | самандарыңардан | самандарыңыздардан | самандарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | саманмын | саманбыз |
| 2е лицо | самансың | самансыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | самансыз | самансыздар |
| местный · 1е лицо | самандамын | самандабыз |
| местный · 2е лицо | самандасың | самандасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | самандасыз | самандасыздар |
| исходный · 1е лицо | саманданмын | саманданбыз |
| исходный · 2е лицо | самандансың | самандансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | самандансыз | самандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | саманыраак |
саман-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | саманамын / саманам | саманасың | саманасыз | саманат | саманабыз | саманасыңар | саманасыздар | саманышат / саманат |
| Прошедшее определенное время | самандым | самандың | самандыңыз | саманды | самандык | самандыңар | самандыңыздар | саманды / саманышты |
| Прошедщее неопределенное время | саманганмын / самангамын / самангам | самангансың | самангансыз | саманган | саманганбыз | самангансыңар | самангансыздар | саманган |
| Прошедшее субъективное время | саманыптырмын / саманыпмын | саманыптырсың / саманыпсың | саманыптырсыз / саманыпсыз | саманыптыр | саманыптырбыз / саманыппыз | саманыптырсыңар / саманыпсыңар | саманыптырсыздар / саманыпсыздар | саманышыптыр / саманыптыр |
| Прошедшее длительное | саманчумун | саманчусуң | саманчусуз | саманчу | саманчубуз | саманчусуңар | саманчусуздар | саманчу |
| Неопределенное будущее время | саманармын | саманарсың | саманарсыз | саманар | саманарбыз | саманарсыңар | саманарсыздар | саманар |
| Условное наклонение | самансам | самансаң | самансаңыз | саманса | самансак | самансаңар | самансаңыздар | саманышса / саманса |
| Желательное наклонение | самангым | самангың | самангыңыз | самангысы | самангыбыз | самангыңар | самангыңыздар | самангысы |
| Повелительное наклонение | саманайын | саман | саманыңыз | самансын | саманалы | самангыла | саманыңыздар | самансын |
| Наклонение намерения | саманмакчымын / саманмакмын | саманмакчысың / саманмаксың | саманмакчысыз / саманмаксыз | саманмакчы / саманмак | саманмакчыбыз / саманмакпыз | саманмакчысыңар / саманмаксыңар | саманмакчысыздар / саманмаксыздар | саманмакчы / саманмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | саманбаймын / саманбайм | саманбайсың | саманбайсыз | саманбайт | саманбайбыз | саманбайсыңар | саманбайсыздар | саманышпайт / саманбайт |
| Прошедшее определенное время | саманбадым | саманбадың | саманбадыңыз | саманбады | саманбадык | саманбадыңар | саманбадыңыздар | саманышпады / саманбады |
| Прошедщее неопределенное время | саманбаганмын | саманбагансың | саманбагансыз | саманбаган | саманбаганбыз | саманбагансыңар | саманбагансыздар | саманбаган |
| Прошедшее субъективное время | саманбаптырмын | саманбаптырсың | саманбаптырсыз | саманбаптыр | саманбаптырбыз | саманбаптырсыңар | саманбаптырсыздар | саманбаптыр |
| Неопределенное будущее время | саманбасмын | саманбассың | саманбассыз | саманбас | саманбаспыз | — | — | саманбас |
| Условное наклонение | саманбасам | саманбасаң | саманбасаңыз | саманбаса | саманбасак | саманбасаңар | саманбасаңыздар | саманышпаса / саманбаса |
| Повелительное наклонение | саманбайын | саманба | саманбаңыз | саманбасын | саманбайлы | саманбагыла | саманбаңыздар | саманбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | самануу |
| -ыш | саманыш |
| -мак | саманмак |
| -май | саманмай |
| -баш | саманбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | саманган |
| -ар | саманар |
| -бас | саманбас |
| -уучу | самануучу |
| -чу | саманчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | самана |
| -ып | саманып |
| -ганы | саманганы |
| -ганча | саманганча |
| -гыча | самангыча |
| -майынча | саманмайынча |