Морфология › саман
саман
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | саманым | самандарым |
| сен | саманың | самандарың |
| сиз | саманыңыз | самандарыңыз |
| ал | саманы | самандары |
| биз | саманыбыз | самандарыбыз |
| силер | саманыңар | самандарыңар |
| сиздер | саманыңыздар | самандарыңыздар |
| алар | саманы | самандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | самандыкы | самандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | саманым | саманың | саманыңыз | саманы | саманыбыз | саманыңар | саманыңыздар | саманы |
| Илик | саманымдын / саманымын | саманыңдын / саманыңын | саманыңыздын | саманынын | саманыбыздын | саманыңардын | саманыңыздардын | саманынын |
| Барыш | саманыма | саманыңа | саманыңызга | саманына | саманыбызга | саманыңарга | саманыңыздарга | саманына |
| Табыш | саманымды / саманымы | саманыңды / саманыңы | саманыңызды | саманын | саманыбызды | саманыңарды | саманыңыздарды | саманын |
| Жатыш | саманымда | саманыңда | саманыңызда | саманында | саманыбызда | саманыңарда | саманыңыздарда | саманында |
| Чыгыш | саманымдан / саманыман | саманыңдан / саманыңан | саманыңыздан | саманынан | саманыбыздан | саманыңардан | саманыңыздардан | саманынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | самандарым | самандарың | самандарыңыз | самандары | самандарыбыз | самандарыңар | самандарыңыздар | самандары |
| Илик | самандарымдын / самандарымын | самандарыңдын / самандарыңын | самандарыңыздын | самандарынын | самандарыбыздын | самандарыңардын | самандарыңыздардын | самандарынын |
| Барыш | самандарыма | самандарыңа | самандарыңызга | самандарына | самандарыбызга | самандарыңарга | самандарыңыздарга | самандарына |
| Табыш | самандарымды / самандарымы | самандарыңды / самандарыңы | самандарыңызды | самандарын | самандарыбызды | самандарыңарды | самандарыңыздарды | самандарын |
| Жатыш | самандарымда | самандарыңда | самандарыңызда | самандарында | самандарыбызда | самандарыңарда | самандарыңыздарда | самандарында |
| Чыгыш | самандарымдан / самандарыман | самандарыңдан / самандарыңан | самандарыңыздан | самандарынан | самандарыбыздан | самандарыңардан | самандарыңыздардан | самандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | саманмын | саманбыз |
| 2-жак | самансың | самансыңар |
| 2-жак (сылык) | самансыз | самансыздар |
| жатыш · 1-жак | самандамын | самандабыз |
| жатыш · 2-жак | самандасың | самандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | самандасыз | самандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | саманданмын | саманданбыз |
| чыгыш · 2-жак | самандансың | самандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | самандансыз | самандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | саман | самандар |
| Илик | самандын | самандардын |
| Барыш | саманга | самандарга |
| Табыш | саманды | самандарды |
| Жатыш | саманда | самандарда |
| Чыгыш | самандан | самандардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | саманым | самандарым |
| сен | саманың | самандарың |
| сиз | саманыңыз | самандарыңыз |
| ал | саманы | самандары |
| биз | саманыбыз | самандарыбыз |
| силер | саманыңар | самандарыңар |
| сиздер | саманыңыздар | самандарыңыздар |
| алар | саманы | самандары |
| жалпы таандык (-ныкы) | самандыкы | самандардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | саманым | саманың | саманыңыз | саманы | саманыбыз | саманыңар | саманыңыздар | саманы |
| Илик | саманымдын / саманымын | саманыңдын / саманыңын | саманыңыздын | саманынын | саманыбыздын | саманыңардын | саманыңыздардын | саманынын |
| Барыш | саманыма | саманыңа | саманыңызга | саманына | саманыбызга | саманыңарга | саманыңыздарга | саманына |
| Табыш | саманымды / саманымы | саманыңды / саманыңы | саманыңызды | саманын | саманыбызды | саманыңарды | саманыңыздарды | саманын |
| Жатыш | саманымда | саманыңда | саманыңызда | саманында | саманыбызда | саманыңарда | саманыңыздарда | саманында |
| Чыгыш | саманымдан / саманыман | саманыңдан / саманыңан | саманыңыздан | саманынан | саманыбыздан | саманыңардан | саманыңыздардан | саманынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | самандарым | самандарың | самандарыңыз | самандары | самандарыбыз | самандарыңар | самандарыңыздар | самандары |
| Илик | самандарымдын / самандарымын | самандарыңдын / самандарыңын | самандарыңыздын | самандарынын | самандарыбыздын | самандарыңардын | самандарыңыздардын | самандарынын |
| Барыш | самандарыма | самандарыңа | самандарыңызга | самандарына | самандарыбызга | самандарыңарга | самандарыңыздарга | самандарына |
| Табыш | самандарымды / самандарымы | самандарыңды / самандарыңы | самандарыңызды | самандарын | самандарыбызды | самандарыңарды | самандарыңыздарды | самандарын |
| Жатыш | самандарымда | самандарыңда | самандарыңызда | самандарында | самандарыбызда | самандарыңарда | самандарыңыздарда | самандарында |
| Чыгыш | самандарымдан / самандарыман | самандарыңдан / самандарыңан | самандарыңыздан | самандарынан | самандарыбыздан | самандарыңардан | самандарыңыздардан | самандарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | саманмын | саманбыз |
| 2-жак | самансың | самансыңар |
| 2-жак (сылык) | самансыз | самансыздар |
| жатыш · 1-жак | самандамын | самандабыз |
| жатыш · 2-жак | самандасың | самандасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | самандасыз | самандасыздар |
| чыгыш · 1-жак | саманданмын | саманданбыз |
| чыгыш · 2-жак | самандансың | самандансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | самандансыз | самандансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | саманыраак |
саман-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | саманамын / саманам | саманасың | саманасыз | саманат | саманабыз | саманасыңар | саманасыздар | саманышат / саманат |
| Айкын өткөн чак | самандым | самандың | самандыңыз | саманды | самандык | самандыңар | самандыңыздар | саманды / саманышты |
| Жалпы өткөн чак | саманганмын / самангамын / самангам | самангансың | самангансыз | саманган | саманганбыз | самангансыңар | самангансыздар | саманган |
| Капыскы өткөн чак | саманыптырмын / саманыпмын | саманыптырсың / саманыпсың | саманыптырсыз / саманыпсыз | саманыптыр | саманыптырбыз / саманыппыз | саманыптырсыңар / саманыпсыңар | саманыптырсыздар / саманыпсыздар | саманышыптыр / саманыптыр |
| Адат өткөн чак | саманчумун | саманчусуң | саманчусуз | саманчу | саманчубуз | саманчусуңар | саманчусуздар | саманчу |
| Арсар келер чак | саманармын | саманарсың | саманарсыз | саманар | саманарбыз | саманарсыңар | саманарсыздар | саманар |
| Шарттуу ыңгай | самансам | самансаң | самансаңыз | саманса | самансак | самансаңар | самансаңыздар | саманышса / саманса |
| Тилек ыңгай | самангым | самангың | самангыңыз | самангысы | самангыбыз | самангыңар | самангыңыздар | самангысы |
| Буйрук ыңгай | саманайын | саман | саманыңыз | самансын | саманалы | самангыла | саманыңыздар | самансын |
| Ниет ыңгай | саманмакчымын / саманмакмын | саманмакчысың / саманмаксың | саманмакчысыз / саманмаксыз | саманмакчы / саманмак | саманмакчыбыз / саманмакпыз | саманмакчысыңар / саманмаксыңар | саманмакчысыздар / саманмаксыздар | саманмакчы / саманмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | саманбаймын / саманбайм | саманбайсың | саманбайсыз | саманбайт | саманбайбыз | саманбайсыңар | саманбайсыздар | саманышпайт / саманбайт |
| Айкын өткөн чак | саманбадым | саманбадың | саманбадыңыз | саманбады | саманбадык | саманбадыңар | саманбадыңыздар | саманышпады / саманбады |
| Жалпы өткөн чак | саманбаганмын | саманбагансың | саманбагансыз | саманбаган | саманбаганбыз | саманбагансыңар | саманбагансыздар | саманбаган |
| Капыскы өткөн чак | саманбаптырмын | саманбаптырсың | саманбаптырсыз | саманбаптыр | саманбаптырбыз | саманбаптырсыңар | саманбаптырсыздар | саманбаптыр |
| Арсар келер чак | саманбасмын | саманбассың | саманбассыз | саманбас | саманбаспыз | — | — | саманбас |
| Шарттуу ыңгай | саманбасам | саманбасаң | саманбасаңыз | саманбаса | саманбасак | саманбасаңар | саманбасаңыздар | саманышпаса / саманбаса |
| Буйрук ыңгай | саманбайын | саманба | саманбаңыз | саманбасын | саманбайлы | саманбагыла | саманбаңыздар | саманбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | самануу |
| -ыш | саманыш |
| -мак | саманмак |
| -май | саманмай |
| -баш | саманбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | саманган |
| -ар | саманар |
| -бас | саманбас |
| -уучу | самануучу |
| -чу | саманчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | самана |
| -ып | саманып |
| -ганы | саманганы |
| -ганча | саманганча |
| -гыча | самангыча |
| -майынча | саманмайынча |