Морфология › таң
таң
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | таң | таңдар |
| Родительный | таңдын | таңдардын |
| Дательный | таңга | таңдарга |
| Винительный | таңды | таңдарды |
| Местный | таңда | таңдарда |
| Исходный | таңдан | таңдардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | таңым | таңдарым |
| ты | таңың | таңдарың |
| Вы | таңыңыз | таңдарыңыз |
| он, она | таңы | таңдары |
| мы | таңыбыз | таңдарыбыз |
| вы | таңыңар | таңдарыңар |
| Вы (мн.) | таңыңыздар | таңдарыңыздар |
| они | таңы | таңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | таңдыкы | таңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | таңым | таңың | таңыңыз | таңы | таңыбыз | таңыңар | таңыңыздар | таңы |
| Родительный | таңымдын / таңымын | таңыңдын / таңыңын | таңыңыздын | таңынын | таңыбыздын | таңыңардын | таңыңыздардын | таңынын |
| Дательный | таңыма | таңыңа | таңыңызга | таңына | таңыбызга | таңыңарга | таңыңыздарга | таңына |
| Винительный | таңымды / таңымы | таңыңды / таңыңы | таңыңызды | таңын | таңыбызды | таңыңарды | таңыңыздарды | таңын |
| Местный | таңымда | таңыңда | таңыңызда | таңында | таңыбызда | таңыңарда | таңыңыздарда | таңында |
| Исходный | таңымдан / таңыман | таңыңдан / таңыңан | таңыңыздан | таңынан | таңыбыздан | таңыңардан | таңыңыздардан | таңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | таңдарым | таңдарың | таңдарыңыз | таңдары | таңдарыбыз | таңдарыңар | таңдарыңыздар | таңдары |
| Родительный | таңдарымдын / таңдарымын | таңдарыңдын / таңдарыңын | таңдарыңыздын | таңдарынын | таңдарыбыздын | таңдарыңардын | таңдарыңыздардын | таңдарынын |
| Дательный | таңдарыма | таңдарыңа | таңдарыңызга | таңдарына | таңдарыбызга | таңдарыңарга | таңдарыңыздарга | таңдарына |
| Винительный | таңдарымды / таңдарымы | таңдарыңды / таңдарыңы | таңдарыңызды | таңдарын | таңдарыбызды | таңдарыңарды | таңдарыңыздарды | таңдарын |
| Местный | таңдарымда | таңдарыңда | таңдарыңызда | таңдарында | таңдарыбызда | таңдарыңарда | таңдарыңыздарда | таңдарында |
| Исходный | таңдарымдан / таңдарыман | таңдарыңдан / таңдарыңан | таңдарыңыздан | таңдарынан | таңдарыбыздан | таңдарыңардан | таңдарыңыздардан | таңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | таңмын | таңбыз |
| 2е лицо | таңсың | таңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | таңсыз | таңсыздар |
| местный · 1е лицо | таңдамын | таңдабыз |
| местный · 2е лицо | таңдасың | таңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | таңдасыз | таңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | таңданмын | таңданбыз |
| исходный · 2е лицо | таңдансың | таңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | таңдансыз | таңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | таң | таңдар |
| Родительный | таңдын | таңдардын |
| Дательный | таңга | таңдарга |
| Винительный | таңды | таңдарды |
| Местный | таңда | таңдарда |
| Исходный | таңдан | таңдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | таңым | таңдарым |
| ты | таңың | таңдарың |
| Вы | таңыңыз | таңдарыңыз |
| он, она | таңы | таңдары |
| мы | таңыбыз | таңдарыбыз |
| вы | таңыңар | таңдарыңар |
| Вы (мн.) | таңыңыздар | таңдарыңыздар |
| они | таңы | таңдары |
| общая принадлежность (-ныкы) | таңдыкы | таңдардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | таңым | таңың | таңыңыз | таңы | таңыбыз | таңыңар | таңыңыздар | таңы |
| Родительный | таңымдын / таңымын | таңыңдын / таңыңын | таңыңыздын | таңынын | таңыбыздын | таңыңардын | таңыңыздардын | таңынын |
| Дательный | таңыма | таңыңа | таңыңызга | таңына | таңыбызга | таңыңарга | таңыңыздарга | таңына |
| Винительный | таңымды / таңымы | таңыңды / таңыңы | таңыңызды | таңын | таңыбызды | таңыңарды | таңыңыздарды | таңын |
| Местный | таңымда | таңыңда | таңыңызда | таңында | таңыбызда | таңыңарда | таңыңыздарда | таңында |
| Исходный | таңымдан / таңыман | таңыңдан / таңыңан | таңыңыздан | таңынан | таңыбыздан | таңыңардан | таңыңыздардан | таңынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | таңдарым | таңдарың | таңдарыңыз | таңдары | таңдарыбыз | таңдарыңар | таңдарыңыздар | таңдары |
| Родительный | таңдарымдын / таңдарымын | таңдарыңдын / таңдарыңын | таңдарыңыздын | таңдарынын | таңдарыбыздын | таңдарыңардын | таңдарыңыздардын | таңдарынын |
| Дательный | таңдарыма | таңдарыңа | таңдарыңызга | таңдарына | таңдарыбызга | таңдарыңарга | таңдарыңыздарга | таңдарына |
| Винительный | таңдарымды / таңдарымы | таңдарыңды / таңдарыңы | таңдарыңызды | таңдарын | таңдарыбызды | таңдарыңарды | таңдарыңыздарды | таңдарын |
| Местный | таңдарымда | таңдарыңда | таңдарыңызда | таңдарында | таңдарыбызда | таңдарыңарда | таңдарыңыздарда | таңдарында |
| Исходный | таңдарымдан / таңдарыман | таңдарыңдан / таңдарыңан | таңдарыңыздан | таңдарынан | таңдарыбыздан | таңдарыңардан | таңдарыңыздардан | таңдарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | таңмын | таңбыз |
| 2е лицо | таңсың | таңсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | таңсыз | таңсыздар |
| местный · 1е лицо | таңдамын | таңдабыз |
| местный · 2е лицо | таңдасың | таңдасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | таңдасыз | таңдасыздар |
| исходный · 1е лицо | таңданмын | таңданбыз |
| исходный · 2е лицо | таңдансың | таңдансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | таңдансыз | таңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | таңыраак |
таң-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | таңамын / таңам | таңасың | таңасыз | таңат | таңабыз | таңасыңар | таңасыздар | таңышат / таңат |
| Прошедшее определенное время | таңдым | таңдың | таңдыңыз | таңды | таңдык | таңдыңар | таңдыңыздар | таңды / таңышты |
| Прошедщее неопределенное время | таңганмын / таңгамын / таңгам | таңгансың | таңгансыз | таңган | таңганбыз | таңгансыңар | таңгансыздар | таңган |
| Прошедшее субъективное время | таңыптырмын / таңыпмын | таңыптырсың / таңыпсың | таңыптырсыз / таңыпсыз | таңыптыр | таңыптырбыз / таңыппыз | таңыптырсыңар / таңыпсыңар | таңыптырсыздар / таңыпсыздар | таңышыптыр / таңыптыр |
| Прошедшее длительное | таңчумун | таңчусуң | таңчусуз | таңчу | таңчубуз | таңчусуңар | таңчусуздар | таңчу |
| Неопределенное будущее время | таңармын | таңарсың | таңарсыз | таңар | таңарбыз | таңарсыңар | таңарсыздар | таңар |
| Условное наклонение | таңсам | таңсаң | таңсаңыз | таңса | таңсак | таңсаңар | таңсаңыздар | таңышса / таңса |
| Желательное наклонение | таңгым | таңгың | таңгыңыз | таңгысы | таңгыбыз | таңгыңар | таңгыңыздар | таңгысы |
| Повелительное наклонение | таңайын | таң | таңыңыз | таңсын | таңалы | таңгыла | таңыңыздар | таңсын |
| Наклонение намерения | таңмакчымын / таңмакмын | таңмакчысың / таңмаксың | таңмакчысыз / таңмаксыз | таңмак / таңмакчы | таңмакчыбыз / таңмакпыз | таңмакчысыңар / таңмаксыңар | таңмакчысыздар / таңмаксыздар | таңмак / таңмакчы |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | таңбаймын / таңбайм | таңбайсың | таңбайсыз | таңбайт | таңбайбыз | таңбайсыңар | таңбайсыздар | таңышпайт / таңбайт |
| Прошедшее определенное время | таңбадым | таңбадың | таңбадыңыз | таңбады | таңбадык | таңбадыңар | таңбадыңыздар | таңышпады / таңбады |
| Прошедщее неопределенное время | таңбаганмын | таңбагансың | таңбагансыз | таңбаган | таңбаганбыз | таңбагансыңар | таңбагансыздар | таңбаган |
| Прошедшее субъективное время | таңбаптырмын | таңбаптырсың | таңбаптырсыз | таңбаптыр | таңбаптырбыз | таңбаптырсыңар | таңбаптырсыздар | таңбаптыр |
| Неопределенное будущее время | таңбасмын | таңбассың | таңбассыз | таңбас | таңбаспыз | — | — | таңбас |
| Условное наклонение | таңбасам | таңбасаң | таңбасаңыз | таңбаса | таңбасак | таңбасаңар | таңбасаңыздар | таңышпаса / таңбаса |
| Повелительное наклонение | таңбайын | таңба | таңбаңыз | таңбасын | таңбайлы | таңбагыла | таңбаңыздар | таңбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | таңуу |
| -ыш | таңыш |
| -мак | таңмак |
| -май | таңмай |
| -баш | таңбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | таңган |
| -ар | таңар |
| -бас | таңбас |
| -уучу | таңуучу |
| -чу | таңчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | таңа |
| -ып | таңып |
| -ганы | таңганы |
| -ганча | таңганча |
| -гыча | таңгыча |
| -майынча | таңмайынча |