Морфология › таң
таң
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | таңым | таңдарым |
| сен | таңың | таңдарың |
| сиз | таңыңыз | таңдарыңыз |
| ал | таңы | таңдары |
| биз | таңыбыз | таңдарыбыз |
| силер | таңыңар | таңдарыңар |
| сиздер | таңыңыздар | таңдарыңыздар |
| алар | таңы | таңдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | таңдыкы | таңдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | таңым | таңың | таңыңыз | таңы | таңыбыз | таңыңар | таңыңыздар | таңы |
| Илик | таңымдын / таңымын | таңыңдын / таңыңын | таңыңыздын | таңынын | таңыбыздын | таңыңардын | таңыңыздардын | таңынын |
| Барыш | таңыма | таңыңа | таңыңызга | таңына | таңыбызга | таңыңарга | таңыңыздарга | таңына |
| Табыш | таңымды / таңымы | таңыңды / таңыңы | таңыңызды | таңын | таңыбызды | таңыңарды | таңыңыздарды | таңын |
| Жатыш | таңымда | таңыңда | таңыңызда | таңында | таңыбызда | таңыңарда | таңыңыздарда | таңында |
| Чыгыш | таңымдан / таңыман | таңыңдан / таңыңан | таңыңыздан | таңынан | таңыбыздан | таңыңардан | таңыңыздардан | таңынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | таңдарым | таңдарың | таңдарыңыз | таңдары | таңдарыбыз | таңдарыңар | таңдарыңыздар | таңдары |
| Илик | таңдарымдын / таңдарымын | таңдарыңдын / таңдарыңын | таңдарыңыздын | таңдарынын | таңдарыбыздын | таңдарыңардын | таңдарыңыздардын | таңдарынын |
| Барыш | таңдарыма | таңдарыңа | таңдарыңызга | таңдарына | таңдарыбызга | таңдарыңарга | таңдарыңыздарга | таңдарына |
| Табыш | таңдарымды / таңдарымы | таңдарыңды / таңдарыңы | таңдарыңызды | таңдарын | таңдарыбызды | таңдарыңарды | таңдарыңыздарды | таңдарын |
| Жатыш | таңдарымда | таңдарыңда | таңдарыңызда | таңдарында | таңдарыбызда | таңдарыңарда | таңдарыңыздарда | таңдарында |
| Чыгыш | таңдарымдан / таңдарыман | таңдарыңдан / таңдарыңан | таңдарыңыздан | таңдарынан | таңдарыбыздан | таңдарыңардан | таңдарыңыздардан | таңдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | таңмын | таңбыз |
| 2-жак | таңсың | таңсыңар |
| 2-жак (сылык) | таңсыз | таңсыздар |
| жатыш · 1-жак | таңдамын | таңдабыз |
| жатыш · 2-жак | таңдасың | таңдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | таңдасыз | таңдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | таңданмын | таңданбыз |
| чыгыш · 2-жак | таңдансың | таңдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | таңдансыз | таңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | таң | таңдар |
| Илик | таңдын | таңдардын |
| Барыш | таңга | таңдарга |
| Табыш | таңды | таңдарды |
| Жатыш | таңда | таңдарда |
| Чыгыш | таңдан | таңдардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | таңым | таңдарым |
| сен | таңың | таңдарың |
| сиз | таңыңыз | таңдарыңыз |
| ал | таңы | таңдары |
| биз | таңыбыз | таңдарыбыз |
| силер | таңыңар | таңдарыңар |
| сиздер | таңыңыздар | таңдарыңыздар |
| алар | таңы | таңдары |
| жалпы таандык (-ныкы) | таңдыкы | таңдардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | таңым | таңың | таңыңыз | таңы | таңыбыз | таңыңар | таңыңыздар | таңы |
| Илик | таңымдын / таңымын | таңыңдын / таңыңын | таңыңыздын | таңынын | таңыбыздын | таңыңардын | таңыңыздардын | таңынын |
| Барыш | таңыма | таңыңа | таңыңызга | таңына | таңыбызга | таңыңарга | таңыңыздарга | таңына |
| Табыш | таңымды / таңымы | таңыңды / таңыңы | таңыңызды | таңын | таңыбызды | таңыңарды | таңыңыздарды | таңын |
| Жатыш | таңымда | таңыңда | таңыңызда | таңында | таңыбызда | таңыңарда | таңыңыздарда | таңында |
| Чыгыш | таңымдан / таңыман | таңыңдан / таңыңан | таңыңыздан | таңынан | таңыбыздан | таңыңардан | таңыңыздардан | таңынан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | таңдарым | таңдарың | таңдарыңыз | таңдары | таңдарыбыз | таңдарыңар | таңдарыңыздар | таңдары |
| Илик | таңдарымдын / таңдарымын | таңдарыңдын / таңдарыңын | таңдарыңыздын | таңдарынын | таңдарыбыздын | таңдарыңардын | таңдарыңыздардын | таңдарынын |
| Барыш | таңдарыма | таңдарыңа | таңдарыңызга | таңдарына | таңдарыбызга | таңдарыңарга | таңдарыңыздарга | таңдарына |
| Табыш | таңдарымды / таңдарымы | таңдарыңды / таңдарыңы | таңдарыңызды | таңдарын | таңдарыбызды | таңдарыңарды | таңдарыңыздарды | таңдарын |
| Жатыш | таңдарымда | таңдарыңда | таңдарыңызда | таңдарында | таңдарыбызда | таңдарыңарда | таңдарыңыздарда | таңдарында |
| Чыгыш | таңдарымдан / таңдарыман | таңдарыңдан / таңдарыңан | таңдарыңыздан | таңдарынан | таңдарыбыздан | таңдарыңардан | таңдарыңыздардан | таңдарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | таңмын | таңбыз |
| 2-жак | таңсың | таңсыңар |
| 2-жак (сылык) | таңсыз | таңсыздар |
| жатыш · 1-жак | таңдамын | таңдабыз |
| жатыш · 2-жак | таңдасың | таңдасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | таңдасыз | таңдасыздар |
| чыгыш · 1-жак | таңданмын | таңданбыз |
| чыгыш · 2-жак | таңдансың | таңдансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | таңдансыз | таңдансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | таңыраак |
таң-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | таңамын / таңам | таңасың | таңасыз | таңат | таңабыз | таңасыңар | таңасыздар | таңышат / таңат |
| Айкын өткөн чак | таңдым | таңдың | таңдыңыз | таңды | таңдык | таңдыңар | таңдыңыздар | таңды / таңышты |
| Жалпы өткөн чак | таңганмын / таңгамын / таңгам | таңгансың | таңгансыз | таңган | таңганбыз | таңгансыңар | таңгансыздар | таңган |
| Капыскы өткөн чак | таңыптырмын / таңыпмын | таңыптырсың / таңыпсың | таңыптырсыз / таңыпсыз | таңыптыр | таңыптырбыз / таңыппыз | таңыптырсыңар / таңыпсыңар | таңыптырсыздар / таңыпсыздар | таңышыптыр / таңыптыр |
| Адат өткөн чак | таңчумун | таңчусуң | таңчусуз | таңчу | таңчубуз | таңчусуңар | таңчусуздар | таңчу |
| Арсар келер чак | таңармын | таңарсың | таңарсыз | таңар | таңарбыз | таңарсыңар | таңарсыздар | таңар |
| Шарттуу ыңгай | таңсам | таңсаң | таңсаңыз | таңса | таңсак | таңсаңар | таңсаңыздар | таңышса / таңса |
| Тилек ыңгай | таңгым | таңгың | таңгыңыз | таңгысы | таңгыбыз | таңгыңар | таңгыңыздар | таңгысы |
| Буйрук ыңгай | таңайын | таң | таңыңыз | таңсын | таңалы | таңгыла | таңыңыздар | таңсын |
| Ниет ыңгай | таңмакчымын / таңмакмын | таңмакчысың / таңмаксың | таңмакчысыз / таңмаксыз | таңмак / таңмакчы | таңмакчыбыз / таңмакпыз | таңмакчысыңар / таңмаксыңар | таңмакчысыздар / таңмаксыздар | таңмак / таңмакчы |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | таңбаймын / таңбайм | таңбайсың | таңбайсыз | таңбайт | таңбайбыз | таңбайсыңар | таңбайсыздар | таңышпайт / таңбайт |
| Айкын өткөн чак | таңбадым | таңбадың | таңбадыңыз | таңбады | таңбадык | таңбадыңар | таңбадыңыздар | таңышпады / таңбады |
| Жалпы өткөн чак | таңбаганмын | таңбагансың | таңбагансыз | таңбаган | таңбаганбыз | таңбагансыңар | таңбагансыздар | таңбаган |
| Капыскы өткөн чак | таңбаптырмын | таңбаптырсың | таңбаптырсыз | таңбаптыр | таңбаптырбыз | таңбаптырсыңар | таңбаптырсыздар | таңбаптыр |
| Арсар келер чак | таңбасмын | таңбассың | таңбассыз | таңбас | таңбаспыз | — | — | таңбас |
| Шарттуу ыңгай | таңбасам | таңбасаң | таңбасаңыз | таңбаса | таңбасак | таңбасаңар | таңбасаңыздар | таңышпаса / таңбаса |
| Буйрук ыңгай | таңбайын | таңба | таңбаңыз | таңбасын | таңбайлы | таңбагыла | таңбаңыздар | таңбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | таңуу |
| -ыш | таңыш |
| -мак | таңмак |
| -май | таңмай |
| -баш | таңбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | таңган |
| -ар | таңар |
| -бас | таңбас |
| -уучу | таңуучу |
| -чу | таңчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | таңа |
| -ып | таңып |
| -ганы | таңганы |
| -ганча | таңганча |
| -гыча | таңгыча |
| -майынча | таңмайынча |