Морфология › тартыш
тартыш
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тартыш | тартыштар |
| Родительный | тартыштын | тартыштардын |
| Дательный | тартышка | тартыштарга |
| Винительный | тартышты | тартыштарды |
| Местный | тартышта | тартыштарда |
| Исходный | тартыштан | тартыштардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тартышым | тартыштарым |
| ты | тартышың | тартыштарың |
| Вы | тартышыңыз | тартыштарыңыз |
| он, она | тартышы | тартыштары |
| мы | тартышыбыз | тартыштарыбыз |
| вы | тартышыңар | тартыштарыңар |
| Вы (мн.) | тартышыңыздар | тартыштарыңыздар |
| они | тартышы | тартыштары |
| общая принадлежность (-ныкы) | тартыштыкы | тартыштардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тартышым | тартышың | тартышыңыз | тартышы | тартышыбыз | тартышыңар | тартышыңыздар | тартышы |
| Родительный | тартышымдын / тартышымын | тартышыңдын / тартышыңын | тартышыңыздын | тартышынын | тартышыбыздын | тартышыңардын | тартышыңыздардын | тартышынын |
| Дательный | тартышыма | тартышыңа | тартышыңызга | тартышына | тартышыбызга | тартышыңарга | тартышыңыздарга | тартышына |
| Винительный | тартышымды / тартышымы | тартышыңды / тартышыңы | тартышыңызды | тартышын | тартышыбызды | тартышыңарды | тартышыңыздарды | тартышын |
| Местный | тартышымда | тартышыңда | тартышыңызда | тартышында | тартышыбызда | тартышыңарда | тартышыңыздарда | тартышында |
| Исходный | тартышымдан / тартышыман | тартышыңдан / тартышыңан | тартышыңыздан | тартышынан | тартышыбыздан | тартышыңардан | тартышыңыздардан | тартышынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тартыштарым | тартыштарың | тартыштарыңыз | тартыштары | тартыштарыбыз | тартыштарыңар | тартыштарыңыздар | тартыштары |
| Родительный | тартыштарымдын / тартыштарымын | тартыштарыңдын / тартыштарыңын | тартыштарыңыздын | тартыштарынын | тартыштарыбыздын | тартыштарыңардын | тартыштарыңыздардын | тартыштарынын |
| Дательный | тартыштарыма | тартыштарыңа | тартыштарыңызга | тартыштарына | тартыштарыбызга | тартыштарыңарга | тартыштарыңыздарга | тартыштарына |
| Винительный | тартыштарымды / тартыштарымы | тартыштарыңды / тартыштарыңы | тартыштарыңызды | тартыштарын | тартыштарыбызды | тартыштарыңарды | тартыштарыңыздарды | тартыштарын |
| Местный | тартыштарымда | тартыштарыңда | тартыштарыңызда | тартыштарында | тартыштарыбызда | тартыштарыңарда | тартыштарыңыздарда | тартыштарында |
| Исходный | тартыштарымдан / тартыштарыман | тартыштарыңдан / тартыштарыңан | тартыштарыңыздан | тартыштарынан | тартыштарыбыздан | тартыштарыңардан | тартыштарыңыздардан | тартыштарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тартышмын | тартышпыз |
| 2е лицо | тартышсың | тартышсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | тартышсыз | тартышсыздар |
| местный · 1е лицо | тартыштамын | тартыштабыз |
| местный · 2е лицо | тартыштасың | тартыштасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тартыштасыз | тартыштасыздар |
| исходный · 1е лицо | тартыштанмын | тартыштанбыз |
| исходный · 2е лицо | тартыштансың | тартыштансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тартыштансыз | тартыштансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тартыш | тартыштар |
| Родительный | тартыштын | тартыштардын |
| Дательный | тартышка | тартыштарга |
| Винительный | тартышты | тартыштарды |
| Местный | тартышта | тартыштарда |
| Исходный | тартыштан | тартыштардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тартышым | тартыштарым |
| ты | тартышың | тартыштарың |
| Вы | тартышыңыз | тартыштарыңыз |
| он, она | тартышы | тартыштары |
| мы | тартышыбыз | тартыштарыбыз |
| вы | тартышыңар | тартыштарыңар |
| Вы (мн.) | тартышыңыздар | тартыштарыңыздар |
| они | тартышы | тартыштары |
| общая принадлежность (-ныкы) | тартыштыкы | тартыштардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тартышым | тартышың | тартышыңыз | тартышы | тартышыбыз | тартышыңар | тартышыңыздар | тартышы |
| Родительный | тартышымдын / тартышымын | тартышыңдын / тартышыңын | тартышыңыздын | тартышынын | тартышыбыздын | тартышыңардын | тартышыңыздардын | тартышынын |
| Дательный | тартышыма | тартышыңа | тартышыңызга | тартышына | тартышыбызга | тартышыңарга | тартышыңыздарга | тартышына |
| Винительный | тартышымды / тартышымы | тартышыңды / тартышыңы | тартышыңызды | тартышын | тартышыбызды | тартышыңарды | тартышыңыздарды | тартышын |
| Местный | тартышымда | тартышыңда | тартышыңызда | тартышында | тартышыбызда | тартышыңарда | тартышыңыздарда | тартышында |
| Исходный | тартышымдан / тартышыман | тартышыңдан / тартышыңан | тартышыңыздан | тартышынан | тартышыбыздан | тартышыңардан | тартышыңыздардан | тартышынан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тартыштарым | тартыштарың | тартыштарыңыз | тартыштары | тартыштарыбыз | тартыштарыңар | тартыштарыңыздар | тартыштары |
| Родительный | тартыштарымдын / тартыштарымын | тартыштарыңдын / тартыштарыңын | тартыштарыңыздын | тартыштарынын | тартыштарыбыздын | тартыштарыңардын | тартыштарыңыздардын | тартыштарынын |
| Дательный | тартыштарыма | тартыштарыңа | тартыштарыңызга | тартыштарына | тартыштарыбызга | тартыштарыңарга | тартыштарыңыздарга | тартыштарына |
| Винительный | тартыштарымды / тартыштарымы | тартыштарыңды / тартыштарыңы | тартыштарыңызды | тартыштарын | тартыштарыбызды | тартыштарыңарды | тартыштарыңыздарды | тартыштарын |
| Местный | тартыштарымда | тартыштарыңда | тартыштарыңызда | тартыштарында | тартыштарыбызда | тартыштарыңарда | тартыштарыңыздарда | тартыштарында |
| Исходный | тартыштарымдан / тартыштарыман | тартыштарыңдан / тартыштарыңан | тартыштарыңыздан | тартыштарынан | тартыштарыбыздан | тартыштарыңардан | тартыштарыңыздардан | тартыштарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тартышмын | тартышпыз |
| 2е лицо | тартышсың | тартышсыңар |
| 2е лицо (веж.форма) | тартышсыз | тартышсыздар |
| местный · 1е лицо | тартыштамын | тартыштабыз |
| местный · 2е лицо | тартыштасың | тартыштасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тартыштасыз | тартыштасыздар |
| исходный · 1е лицо | тартыштанмын | тартыштанбыз |
| исходный · 2е лицо | тартыштансың | тартыштансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тартыштансыз | тартыштансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | тартышыраак |
тартыш-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | тартышамын / тартышам | тартышасың | тартышасыз | тартышат | тартышабыз | тартышасыңар | тартышасыздар | тартышат / тартышышат |
| Прошедшее определенное время | тартыштым | тартыштың | тартыштыңыз | тартышты | тартыштык | тартыштыңар | тартыштыңыздар | тартышты / тартышышты |
| Прошедщее неопределенное время | тартышканмын / тартышкамын / тартышкам | тартышкансың | тартышкансыз | тартышкан | тартышканбыз | тартышкансыңар | тартышкансыздар | тартышкан |
| Прошедшее субъективное время | тартышыптырмын / тартышыпмын | тартышыптырсың / тартышыпсың | тартышыптырсыз / тартышыпсыз | тартышыптыр | тартышыптырбыз / тартышыппыз | тартышыптырсыңар / тартышыпсыңар | тартышыптырсыздар / тартышыпсыздар | тартышышыптыр / тартышыптыр |
| Прошедшее длительное | тартышчумун | тартышчусуң | тартышчусуз | тартышчу | тартышчубуз | тартышчусуңар | тартышчусуздар | тартышчу |
| Неопределенное будущее время | тартышармын | тартышарсың | тартышарсыз | тартышар | тартышарбыз | тартышарсыңар | тартышарсыздар | тартышар |
| Условное наклонение | тартышсам | тартышсаң | тартышсаңыз | тартышса | тартышсак | тартышсаңар | тартышсаңыздар | тартышышса / тартышса |
| Желательное наклонение | тартышкым | тартышкың | тартышкыңыз | тартышкысы | тартышкыбыз | тартышкыңар | тартышкыңыздар | тартышкысы |
| Повелительное наклонение | тартышайын | тартыш | тартышыңыз | тартышсын | тартышалы | тартышкыла | тартышыңыздар | тартышсын |
| Наклонение намерения | тартышмакчымын / тартышмакмын | тартышмакчысың / тартышмаксың | тартышмакчысыз / тартышмаксыз | тартышмакчы / тартышмак | тартышмакчыбыз / тартышмакпыз | тартышмакчысыңар / тартышмаксыңар | тартышмакчысыздар / тартышмаксыздар | тартышмакчы / тартышмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | тартышпаймын / тартышпайм | тартышпайсың | тартышпайсыз | тартышпайт | тартышпайбыз | тартышпайсыңар | тартышпайсыздар | тартышпайт / тартышышпайт |
| Прошедшее определенное время | тартышпадым | тартышпадың | тартышпадыңыз | тартышпады | тартышпадык | тартышпадыңар | тартышпадыңыздар | тартышышпады / тартышпады |
| Прошедщее неопределенное время | тартышпаганмын | тартышпагансың | тартышпагансыз | тартышпаган | тартышпаганбыз | тартышпагансыңар | тартышпагансыздар | тартышпаган |
| Прошедшее субъективное время | тартышпаптырмын | тартышпаптырсың | тартышпаптырсыз | тартышпаптыр | тартышпаптырбыз | тартышпаптырсыңар | тартышпаптырсыздар | тартышпаптыр |
| Неопределенное будущее время | тартышпасмын | тартышпассың | тартышпассыз | тартышпас | тартышпаспыз | — | — | тартышпас |
| Условное наклонение | тартышпасам | тартышпасаң | тартышпасаңыз | тартышпаса | тартышпасак | тартышпасаңар | тартышпасаңыздар | тартышышпаса / тартышпаса |
| Повелительное наклонение | тартышпайын | тартышпа | тартышпаңыз | тартышпасын | тартышпайлы | тартышпагыла | тартышпаңыздар | тартышпасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | тартышуу |
| -ыш | тартышыш |
| -мак | тартышмак |
| -май | тартышмай |
| -баш | тартышпаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | тартышкан |
| -ар | тартышар |
| -бас | тартышпас |
| -уучу | тартышуучу |
| -чу | тартышчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | тартыша |
| -ып | тартышып |
| -ганы | тартышканы |
| -ганча | тартышканча |
| -гыча | тартышкыча |
| -майынча | тартышмайынча |