Морфология › тилдешүү
тилдешүү
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тилдешүү | тилдешүүлөр |
| Родительный | тилдешүүнүн | тилдешүүлөрдүн |
| Дательный | тилдешүүгө | тилдешүүлөргө |
| Винительный | тилдешүүнү | тилдешүүлөрдү |
| Местный | тилдешүүдө | тилдешүүлөрдө |
| Исходный | тилдешүүдөн | тилдешүүлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тилдешүүм | тилдешүүлөрүм |
| ты | тилдешүүң | тилдешүүлөрүң |
| Вы | тилдешүүңүз | тилдешүүлөрүңүз |
| он, она | тилдешүүсү | тилдешүүлөрү |
| мы | тилдешүүбүз | тилдешүүлөрүбүз |
| вы | тилдешүүңөр | тилдешүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тилдешүүңүздөр | тилдешүүлөрүңүздөр |
| они | тилдешүүсү | тилдешүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тилдешүүнүкү | тилдешүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдешүүм | тилдешүүң | тилдешүүңүз | тилдешүүсү | тилдешүүбүз | тилдешүүңөр | тилдешүүңүздөр | тилдешүүсү |
| Родительный | тилдешүүмдүн / тилдешүүмүн | тилдешүүңдүн / тилдешүүңүн | тилдешүүңүздүн | тилдешүүсүнүн | тилдешүүбүздүн | тилдешүүңөрдүн | тилдешүүңүздөрдүн | тилдешүүсүнүн |
| Дательный | тилдешүүмө | тилдешүүңө | тилдешүүңүзгө | тилдешүүсүнө | тилдешүүбүзгө | тилдешүүңөргө | тилдешүүңүздөргө | тилдешүүсүнө |
| Винительный | тилдешүүмдү / тилдешүүмү | тилдешүүңдү / тилдешүүңү | тилдешүүңүздү | тилдешүүсүн | тилдешүүбүздү | тилдешүүңөрдү | тилдешүүңүздөрдү | тилдешүүсүн |
| Местный | тилдешүүмдө | тилдешүүңдө | тилдешүүңүздө | тилдешүүсүндө | тилдешүүбүздө | тилдешүүңөрдө | тилдешүүңүздөрдө | тилдешүүсүндө |
| Исходный | тилдешүүмдөн / тилдешүүмөн | тилдешүүңдөн / тилдешүүңөн | тилдешүүңүздөн | тилдешүүсүнөн | тилдешүүбүздөн | тилдешүүңөрдөн | тилдешүүңүздөрдөн | тилдешүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдешүүлөрүм | тилдешүүлөрүң | тилдешүүлөрүңүз | тилдешүүлөрү | тилдешүүлөрүбүз | тилдешүүлөрүңөр | тилдешүүлөрүңүздөр | тилдешүүлөрү |
| Родительный | тилдешүүлөрүмдүн / тилдешүүлөрүмүн | тилдешүүлөрүңдүн / тилдешүүлөрүңүн | тилдешүүлөрүңүздүн | тилдешүүлөрүнүн | тилдешүүлөрүбүздүн | тилдешүүлөрүңөрдүн | тилдешүүлөрүңүздөрдүн | тилдешүүлөрүнүн |
| Дательный | тилдешүүлөрүмө | тилдешүүлөрүңө | тилдешүүлөрүңүзгө | тилдешүүлөрүнө | тилдешүүлөрүбүзгө | тилдешүүлөрүңөргө | тилдешүүлөрүңүздөргө | тилдешүүлөрүнө |
| Винительный | тилдешүүлөрүмдү / тилдешүүлөрүмү | тилдешүүлөрүңдү / тилдешүүлөрүңү | тилдешүүлөрүңүздү | тилдешүүлөрүн | тилдешүүлөрүбүздү | тилдешүүлөрүңөрдү | тилдешүүлөрүңүздөрдү | тилдешүүлөрүн |
| Местный | тилдешүүлөрүмдө | тилдешүүлөрүңдө | тилдешүүлөрүңүздө | тилдешүүлөрүндө | тилдешүүлөрүбүздө | тилдешүүлөрүңөрдө | тилдешүүлөрүңүздөрдө | тилдешүүлөрүндө |
| Исходный | тилдешүүлөрүмдөн / тилдешүүлөрүмөн | тилдешүүлөрүңдөн / тилдешүүлөрүңөн | тилдешүүлөрүңүздөн | тилдешүүлөрүнөн | тилдешүүлөрүбүздөн | тилдешүүлөрүңөрдөн | тилдешүүлөрүңүздөрдөн | тилдешүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тилдешүүмүн | тилдешүүбүз |
| 2е лицо | тилдешүүсүң | тилдешүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүсүз | тилдешүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тилдешүүдөмүн | тилдешүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тилдешүүдөсүң | тилдешүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүдөсүз | тилдешүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тилдешүүдөнмүн | тилдешүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тилдешүүдөнсүң | тилдешүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүдөнсүз | тилдешүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тилдешүү | тилдешүүлөр |
| Родительный | тилдешүүнүн | тилдешүүлөрдүн |
| Дательный | тилдешүүгө | тилдешүүлөргө |
| Винительный | тилдешүүнү | тилдешүүлөрдү |
| Местный | тилдешүүдө | тилдешүүлөрдө |
| Исходный | тилдешүүдөн | тилдешүүлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тилдешүүм | тилдешүүлөрүм |
| ты | тилдешүүң | тилдешүүлөрүң |
| Вы | тилдешүүңүз | тилдешүүлөрүңүз |
| он, она | тилдешүүсү | тилдешүүлөрү |
| мы | тилдешүүбүз | тилдешүүлөрүбүз |
| вы | тилдешүүңөр | тилдешүүлөрүңөр |
| Вы (мн.) | тилдешүүңүздөр | тилдешүүлөрүңүздөр |
| они | тилдешүүсү | тилдешүүлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | тилдешүүнүкү | тилдешүүлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдешүүм | тилдешүүң | тилдешүүңүз | тилдешүүсү | тилдешүүбүз | тилдешүүңөр | тилдешүүңүздөр | тилдешүүсү |
| Родительный | тилдешүүмдүн / тилдешүүмүн | тилдешүүңдүн / тилдешүүңүн | тилдешүүңүздүн | тилдешүүсүнүн | тилдешүүбүздүн | тилдешүүңөрдүн | тилдешүүңүздөрдүн | тилдешүүсүнүн |
| Дательный | тилдешүүмө | тилдешүүңө | тилдешүүңүзгө | тилдешүүсүнө | тилдешүүбүзгө | тилдешүүңөргө | тилдешүүңүздөргө | тилдешүүсүнө |
| Винительный | тилдешүүмдү / тилдешүүмү | тилдешүүңдү / тилдешүүңү | тилдешүүңүздү | тилдешүүсүн | тилдешүүбүздү | тилдешүүңөрдү | тилдешүүңүздөрдү | тилдешүүсүн |
| Местный | тилдешүүмдө | тилдешүүңдө | тилдешүүңүздө | тилдешүүсүндө | тилдешүүбүздө | тилдешүүңөрдө | тилдешүүңүздөрдө | тилдешүүсүндө |
| Исходный | тилдешүүмдөн / тилдешүүмөн | тилдешүүңдөн / тилдешүүңөн | тилдешүүңүздөн | тилдешүүсүнөн | тилдешүүбүздөн | тилдешүүңөрдөн | тилдешүүңүздөрдөн | тилдешүүсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тилдешүүлөрүм | тилдешүүлөрүң | тилдешүүлөрүңүз | тилдешүүлөрү | тилдешүүлөрүбүз | тилдешүүлөрүңөр | тилдешүүлөрүңүздөр | тилдешүүлөрү |
| Родительный | тилдешүүлөрүмдүн / тилдешүүлөрүмүн | тилдешүүлөрүңдүн / тилдешүүлөрүңүн | тилдешүүлөрүңүздүн | тилдешүүлөрүнүн | тилдешүүлөрүбүздүн | тилдешүүлөрүңөрдүн | тилдешүүлөрүңүздөрдүн | тилдешүүлөрүнүн |
| Дательный | тилдешүүлөрүмө | тилдешүүлөрүңө | тилдешүүлөрүңүзгө | тилдешүүлөрүнө | тилдешүүлөрүбүзгө | тилдешүүлөрүңөргө | тилдешүүлөрүңүздөргө | тилдешүүлөрүнө |
| Винительный | тилдешүүлөрүмдү / тилдешүүлөрүмү | тилдешүүлөрүңдү / тилдешүүлөрүңү | тилдешүүлөрүңүздү | тилдешүүлөрүн | тилдешүүлөрүбүздү | тилдешүүлөрүңөрдү | тилдешүүлөрүңүздөрдү | тилдешүүлөрүн |
| Местный | тилдешүүлөрүмдө | тилдешүүлөрүңдө | тилдешүүлөрүңүздө | тилдешүүлөрүндө | тилдешүүлөрүбүздө | тилдешүүлөрүңөрдө | тилдешүүлөрүңүздөрдө | тилдешүүлөрүндө |
| Исходный | тилдешүүлөрүмдөн / тилдешүүлөрүмөн | тилдешүүлөрүңдөн / тилдешүүлөрүңөн | тилдешүүлөрүңүздөн | тилдешүүлөрүнөн | тилдешүүлөрүбүздөн | тилдешүүлөрүңөрдөн | тилдешүүлөрүңүздөрдөн | тилдешүүлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тилдешүүмүн | тилдешүүбүз |
| 2е лицо | тилдешүүсүң | тилдешүүсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүсүз | тилдешүүсүздөр |
| местный · 1е лицо | тилдешүүдөмүн | тилдешүүдөбүз |
| местный · 2е лицо | тилдешүүдөсүң | тилдешүүдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүдөсүз | тилдешүүдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | тилдешүүдөнмүн | тилдешүүдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | тилдешүүдөнсүң | тилдешүүдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тилдешүүдөнсүз | тилдешүүдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.