Морфология › төрө
төрө
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | төрө | төрөлөр |
| Родительный | төрөнүн | төрөлөрдүн |
| Дательный | төрөгө | төрөлөргө |
| Винительный | төрөнү | төрөлөрдү |
| Местный | төрөдө | төрөлөрдө |
| Исходный | төрөдөн | төрөлөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | төрөм | төрөлөрүм |
| ты | төрөң | төрөлөрүң |
| Вы | төрөңүз | төрөлөрүңүз |
| он, она | төрөсү | төрөлөрү |
| мы | төрөбүз | төрөлөрүбүз |
| вы | төрөңөр | төрөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | төрөңүздөр | төрөлөрүңүздөр |
| они | төрөсү | төрөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | төрөнүкү | төрөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | төрөм | төрөң | төрөңүз | төрөсү | төрөбүз | төрөңөр | төрөңүздөр | төрөсү |
| Родительный | төрөмдүн / төрөмүн | төрөңдүн / төрөңүн | төрөңүздүн | төрөсүнүн | төрөбүздүн | төрөңөрдүн | төрөңүздөрдүн | төрөсүнүн |
| Дательный | төрөмө | төрөңө | төрөңүзгө | төрөсүнө | төрөбүзгө | төрөңөргө | төрөңүздөргө | төрөсүнө |
| Винительный | төрөмдү / төрөмү | төрөңдү / төрөңү | төрөңүздү | төрөсүн | төрөбүздү | төрөңөрдү | төрөңүздөрдү | төрөсүн |
| Местный | төрөмдө | төрөңдө | төрөңүздө | төрөсүндө | төрөбүздө | төрөңөрдө | төрөңүздөрдө | төрөсүндө |
| Исходный | төрөмдөн / төрөмөн | төрөңдөн / төрөңөн | төрөңүздөн | төрөсүнөн | төрөбүздөн | төрөңөрдөн | төрөңүздөрдөн | төрөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | төрөлөрүм | төрөлөрүң | төрөлөрүңүз | төрөлөрү | төрөлөрүбүз | төрөлөрүңөр | төрөлөрүңүздөр | төрөлөрү |
| Родительный | төрөлөрүмдүн / төрөлөрүмүн | төрөлөрүңдүн / төрөлөрүңүн | төрөлөрүңүздүн | төрөлөрүнүн | төрөлөрүбүздүн | төрөлөрүңөрдүн | төрөлөрүңүздөрдүн | төрөлөрүнүн |
| Дательный | төрөлөрүмө | төрөлөрүңө | төрөлөрүңүзгө | төрөлөрүнө | төрөлөрүбүзгө | төрөлөрүңөргө | төрөлөрүңүздөргө | төрөлөрүнө |
| Винительный | төрөлөрүмдү / төрөлөрүмү | төрөлөрүңдү / төрөлөрүңү | төрөлөрүңүздү | төрөлөрүн | төрөлөрүбүздү | төрөлөрүңөрдү | төрөлөрүңүздөрдү | төрөлөрүн |
| Местный | төрөлөрүмдө | төрөлөрүңдө | төрөлөрүңүздө | төрөлөрүндө | төрөлөрүбүздө | төрөлөрүңөрдө | төрөлөрүңүздөрдө | төрөлөрүндө |
| Исходный | төрөлөрүмдөн / төрөлөрүмөн | төрөлөрүңдөн / төрөлөрүңөн | төрөлөрүңүздөн | төрөлөрүнөн | төрөлөрүбүздөн | төрөлөрүңөрдөн | төрөлөрүңүздөрдөн | төрөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | төрөмүн | төрөбүз |
| 2е лицо | төрөсүң | төрөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | төрөсүз | төрөсүздөр |
| местный · 1е лицо | төрөдөмүн | төрөдөбүз |
| местный · 2е лицо | төрөдөсүң | төрөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | төрөдөсүз | төрөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | төрөдөнмүн | төрөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | төрөдөнсүң | төрөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | төрөдөнсүз | төрөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | төрө | төрөлөр |
| Родительный | төрөнүн | төрөлөрдүн |
| Дательный | төрөгө | төрөлөргө |
| Винительный | төрөнү | төрөлөрдү |
| Местный | төрөдө | төрөлөрдө |
| Исходный | төрөдөн | төрөлөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | төрөм | төрөлөрүм |
| ты | төрөң | төрөлөрүң |
| Вы | төрөңүз | төрөлөрүңүз |
| он, она | төрөсү | төрөлөрү |
| мы | төрөбүз | төрөлөрүбүз |
| вы | төрөңөр | төрөлөрүңөр |
| Вы (мн.) | төрөңүздөр | төрөлөрүңүздөр |
| они | төрөсү | төрөлөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | төрөнүкү | төрөлөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | төрөм | төрөң | төрөңүз | төрөсү | төрөбүз | төрөңөр | төрөңүздөр | төрөсү |
| Родительный | төрөмдүн / төрөмүн | төрөңдүн / төрөңүн | төрөңүздүн | төрөсүнүн | төрөбүздүн | төрөңөрдүн | төрөңүздөрдүн | төрөсүнүн |
| Дательный | төрөмө | төрөңө | төрөңүзгө | төрөсүнө | төрөбүзгө | төрөңөргө | төрөңүздөргө | төрөсүнө |
| Винительный | төрөмдү / төрөмү | төрөңдү / төрөңү | төрөңүздү | төрөсүн | төрөбүздү | төрөңөрдү | төрөңүздөрдү | төрөсүн |
| Местный | төрөмдө | төрөңдө | төрөңүздө | төрөсүндө | төрөбүздө | төрөңөрдө | төрөңүздөрдө | төрөсүндө |
| Исходный | төрөмдөн / төрөмөн | төрөңдөн / төрөңөн | төрөңүздөн | төрөсүнөн | төрөбүздөн | төрөңөрдөн | төрөңүздөрдөн | төрөсүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | төрөлөрүм | төрөлөрүң | төрөлөрүңүз | төрөлөрү | төрөлөрүбүз | төрөлөрүңөр | төрөлөрүңүздөр | төрөлөрү |
| Родительный | төрөлөрүмдүн / төрөлөрүмүн | төрөлөрүңдүн / төрөлөрүңүн | төрөлөрүңүздүн | төрөлөрүнүн | төрөлөрүбүздүн | төрөлөрүңөрдүн | төрөлөрүңүздөрдүн | төрөлөрүнүн |
| Дательный | төрөлөрүмө | төрөлөрүңө | төрөлөрүңүзгө | төрөлөрүнө | төрөлөрүбүзгө | төрөлөрүңөргө | төрөлөрүңүздөргө | төрөлөрүнө |
| Винительный | төрөлөрүмдү / төрөлөрүмү | төрөлөрүңдү / төрөлөрүңү | төрөлөрүңүздү | төрөлөрүн | төрөлөрүбүздү | төрөлөрүңөрдү | төрөлөрүңүздөрдү | төрөлөрүн |
| Местный | төрөлөрүмдө | төрөлөрүңдө | төрөлөрүңүздө | төрөлөрүндө | төрөлөрүбүздө | төрөлөрүңөрдө | төрөлөрүңүздөрдө | төрөлөрүндө |
| Исходный | төрөлөрүмдөн / төрөлөрүмөн | төрөлөрүңдөн / төрөлөрүңөн | төрөлөрүңүздөн | төрөлөрүнөн | төрөлөрүбүздөн | төрөлөрүңөрдөн | төрөлөрүңүздөрдөн | төрөлөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | төрөмүн | төрөбүз |
| 2е лицо | төрөсүң | төрөсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | төрөсүз | төрөсүздөр |
| местный · 1е лицо | төрөдөмүн | төрөдөбүз |
| местный · 2е лицо | төрөдөсүң | төрөдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | төрөдөсүз | төрөдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | төрөдөнмүн | төрөдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | төрөдөнсүң | төрөдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | төрөдөнсүз | төрөдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | төрөрөөк |
төрө-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | төрөймүн / төрөйм | төрөйсүң | төрөйсүз | төрөйт | төрөйбүз | төрөйсүңөр | төрөйсүздөр | төрөйт / төрөшөт |
| Прошедшее определенное время | төрөдүм | төрөдүң | төрөдүңүз | төрөдү | төрөдүк | төрөдүңөр | төрөдүңүздөр | төрөдү / төрөштү |
| Прошедщее неопределенное время | төрөгөнмүн / төрөгөмүн / төрөгөм | төрөгөнсүң | төрөгөнсүз | төрөгөн | төрөгөнбүз | төрөгөнсүңөр | төрөгөнсүздөр | төрөгөн |
| Прошедшее субъективное время | төрөптүрмүн / төрөпмүн | төрөптүрсүң / төрөпсүң | төрөптүрсүз / төрөпсүз | төрөптүр | төрөптүрбүз / төрөппүз | төрөптүрсүңөр / төрөпсүңөр | төрөптүрсүздөр / төрөпсүздөр | төрөптүр / төрөшүптүр |
| Прошедшее длительное | төрөчүмүн | төрөчүсүң | төрөчүсүз | төрөчү | төрөчүбүз | төрөчүсүңөр | төрөчүсүздөр | төрөчү |
| Неопределенное будущее время | төрөөрмүн / төрөрмүн | төрөөрсүң / төрөрсүң | төрөөрсүз / төрөрсүз | төрөр / төрөөр | төрөөрбүз / төрөрбүз | төрөөрсүңөр / төрөрсүңөр | төрөөрсүздөр / төрөрсүздөр | төрөр / төрөөр |
| Условное наклонение | төрөсөм | төрөсөң | төрөсөңүз | төрөсө | төрөсөк | төрөсөңөр | төрөсөңүздөр | төрөшсө / төрөсө |
| Желательное наклонение | төрөгүм | төрөгүң | төрөгүңүз | төрөгүсү | төрөгүбүз | төрөгүңөр | төрөгүңүздөр | төрөгүсү |
| Повелительное наклонение | төрөйүн | төрө | төрөңүз | төрөсүн | төрөйлү | төрөгүлө | төрөңүздөр | төрөсүн |
| Наклонение намерения | төрөмөкчүмүн / төрөмөкмүн | төрөмөкчүсүң / төрөмөксүң | төрөмөкчүсүз / төрөмөксүз | төрөмөкчү / төрөмөк | төрөмөкчүбүз / төрөмөкпүз | төрөмөкчүсүңөр / төрөмөксүңөр | төрөмөкчүсүздөр / төрөмөксүздөр | төрөмөкчү / төрөмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | төрөбөймүн / төрөбөйм | төрөбөйсүң | төрөбөйсүз | төрөбөйт | төрөбөйбүз | төрөбөйсүңөр | төрөбөйсүздөр | төрөшпөйт / төрөбөйт |
| Прошедшее определенное время | төрөбөдүм | төрөбөдүң | төрөбөдүңүз | төрөбөдү | төрөбөдүк | төрөбөдүңөр | төрөбөдүңүздөр | төрөшпөдү / төрөбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | төрөбөгөнмүн | төрөбөгөнсүң | төрөбөгөнсүз | төрөбөгөн | төрөбөгөнбүз | төрөбөгөнсүңөр | төрөбөгөнсүздөр | төрөбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | төрөбөптүрмүн | төрөбөптүрсүң | төрөбөптүрсүз | төрөбөптүр | төрөбөптүрбүз | төрөбөптүрсүңөр | төрөбөптүрсүздөр | төрөбөптүр |
| Неопределенное будущее время | төрөбөсмүн | төрөбөссүң | төрөбөссүз | төрөбөс | төрөбөспүз | — | — | төрөбөс |
| Условное наклонение | төрөбөсөм | төрөбөсөң | төрөбөсөңүз | төрөбөсө | төрөбөсөк | төрөбөсөңөр | төрөбөсөңүздөр | төрөбөсө / төрөшпөсө |
| Повелительное наклонение | төрөбөйүн | төрөбө | төрөбөңүз | төрөбөсүн | төрөбөйлү | төрөбөгүлө | төрөбөңүздөр | төрөбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | төрөө |
| -ыш | төрөш |
| -мак | төрөмөк |
| -май | төрөмөй |
| -баш | төрөбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | төрөгөн |
| -ар | төрөр / төрөөр |
| -бас | төрөбөс |
| -уучу | төрөөчү |
| -чу | төрөчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | төрөй |
| -ып | төрөп |
| -ганы | төрөгөнү |
| -ганча | төрөгөнчө |
| -гыча | төрөгүчө |
| -майынча | төрөмөйүнчө |