Морфология › түпөйүл
түпөйүл
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түпөйүл | түпөйүлдөр |
| Родительный | түпөйүлдүн | түпөйүлдөрдүн |
| Дательный | түпөйүлгө | түпөйүлдөргө |
| Винительный | түпөйүлдү | түпөйүлдөрдү |
| Местный | түпөйүлдө | түпөйүлдөрдө |
| Исходный | түпөйүлдөн | түпөйүлдөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түпөйүлүм | түпөйүлдөрүм |
| ты | түпөйүлүң | түпөйүлдөрүң |
| Вы | түпөйүлүңүз | түпөйүлдөрүңүз |
| он, она | түпөйүлү | түпөйүлдөрү |
| мы | түпөйүлүбүз | түпөйүлдөрүбүз |
| вы | түпөйүлүңөр | түпөйүлдөрүңөр |
| Вы (мн.) | түпөйүлүңүздөр | түпөйүлдөрүңүздөр |
| они | түпөйүлү | түпөйүлдөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түпөйүлдүкү | түпөйүлдөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түпөйүлүм | түпөйүлүң | түпөйүлүңүз | түпөйүлү | түпөйүлүбүз | түпөйүлүңөр | түпөйүлүңүздөр | түпөйүлү |
| Родительный | түпөйүлүмдүн / түпөйүлүмүн | түпөйүлүңдүн / түпөйүлүңүн | түпөйүлүңүздүн | түпөйүлүнүн | түпөйүлүбүздүн | түпөйүлүңөрдүн | түпөйүлүңүздөрдүн | түпөйүлүнүн |
| Дательный | түпөйүлүмө | түпөйүлүңө | түпөйүлүңүзгө | түпөйүлүнө | түпөйүлүбүзгө | түпөйүлүңөргө | түпөйүлүңүздөргө | түпөйүлүнө |
| Винительный | түпөйүлүмдү / түпөйүлүмү | түпөйүлүңдү / түпөйүлүңү | түпөйүлүңүздү | түпөйүлүн | түпөйүлүбүздү | түпөйүлүңөрдү | түпөйүлүңүздөрдү | түпөйүлүн |
| Местный | түпөйүлүмдө | түпөйүлүңдө | түпөйүлүңүздө | түпөйүлүндө | түпөйүлүбүздө | түпөйүлүңөрдө | түпөйүлүңүздөрдө | түпөйүлүндө |
| Исходный | түпөйүлүмдөн / түпөйүлүмөн | түпөйүлүңдөн / түпөйүлүңөн | түпөйүлүңүздөн | түпөйүлүнөн | түпөйүлүбүздөн | түпөйүлүңөрдөн | түпөйүлүңүздөрдөн | түпөйүлүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түпөйүлдөрүм | түпөйүлдөрүң | түпөйүлдөрүңүз | түпөйүлдөрү | түпөйүлдөрүбүз | түпөйүлдөрүңөр | түпөйүлдөрүңүздөр | түпөйүлдөрү |
| Родительный | түпөйүлдөрүмдүн / түпөйүлдөрүмүн | түпөйүлдөрүңдүн / түпөйүлдөрүңүн | түпөйүлдөрүңүздүн | түпөйүлдөрүнүн | түпөйүлдөрүбүздүн | түпөйүлдөрүңөрдүн | түпөйүлдөрүңүздөрдүн | түпөйүлдөрүнүн |
| Дательный | түпөйүлдөрүмө | түпөйүлдөрүңө | түпөйүлдөрүңүзгө | түпөйүлдөрүнө | түпөйүлдөрүбүзгө | түпөйүлдөрүңөргө | түпөйүлдөрүңүздөргө | түпөйүлдөрүнө |
| Винительный | түпөйүлдөрүмдү / түпөйүлдөрүмү | түпөйүлдөрүңдү / түпөйүлдөрүңү | түпөйүлдөрүңүздү | түпөйүлдөрүн | түпөйүлдөрүбүздү | түпөйүлдөрүңөрдү | түпөйүлдөрүңүздөрдү | түпөйүлдөрүн |
| Местный | түпөйүлдөрүмдө | түпөйүлдөрүңдө | түпөйүлдөрүңүздө | түпөйүлдөрүндө | түпөйүлдөрүбүздө | түпөйүлдөрүңөрдө | түпөйүлдөрүңүздөрдө | түпөйүлдөрүндө |
| Исходный | түпөйүлдөрүмдөн / түпөйүлдөрүмөн | түпөйүлдөрүңдөн / түпөйүлдөрүңөн | түпөйүлдөрүңүздөн | түпөйүлдөрүнөн | түпөйүлдөрүбүздөн | түпөйүлдөрүңөрдөн | түпөйүлдөрүңүздөрдөн | түпөйүлдөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түпөйүлмүн | түпөйүлбүз |
| 2е лицо | түпөйүлсүң | түпөйүлсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлсүз | түпөйүлсүздөр |
| местный · 1е лицо | түпөйүлдөмүн | түпөйүлдөбүз |
| местный · 2е лицо | түпөйүлдөсүң | түпөйүлдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлдөсүз | түпөйүлдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түпөйүлдөнмүн | түпөйүлдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түпөйүлдөнсүң | түпөйүлдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлдөнсүз | түпөйүлдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түпөйүл | түпөйүлдөр |
| Родительный | түпөйүлдүн | түпөйүлдөрдүн |
| Дательный | түпөйүлгө | түпөйүлдөргө |
| Винительный | түпөйүлдү | түпөйүлдөрдү |
| Местный | түпөйүлдө | түпөйүлдөрдө |
| Исходный | түпөйүлдөн | түпөйүлдөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түпөйүлүм | түпөйүлдөрүм |
| ты | түпөйүлүң | түпөйүлдөрүң |
| Вы | түпөйүлүңүз | түпөйүлдөрүңүз |
| он, она | түпөйүлү | түпөйүлдөрү |
| мы | түпөйүлүбүз | түпөйүлдөрүбүз |
| вы | түпөйүлүңөр | түпөйүлдөрүңөр |
| Вы (мн.) | түпөйүлүңүздөр | түпөйүлдөрүңүздөр |
| они | түпөйүлү | түпөйүлдөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түпөйүлдүкү | түпөйүлдөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түпөйүлүм | түпөйүлүң | түпөйүлүңүз | түпөйүлү | түпөйүлүбүз | түпөйүлүңөр | түпөйүлүңүздөр | түпөйүлү |
| Родительный | түпөйүлүмдүн / түпөйүлүмүн | түпөйүлүңдүн / түпөйүлүңүн | түпөйүлүңүздүн | түпөйүлүнүн | түпөйүлүбүздүн | түпөйүлүңөрдүн | түпөйүлүңүздөрдүн | түпөйүлүнүн |
| Дательный | түпөйүлүмө | түпөйүлүңө | түпөйүлүңүзгө | түпөйүлүнө | түпөйүлүбүзгө | түпөйүлүңөргө | түпөйүлүңүздөргө | түпөйүлүнө |
| Винительный | түпөйүлүмдү / түпөйүлүмү | түпөйүлүңдү / түпөйүлүңү | түпөйүлүңүздү | түпөйүлүн | түпөйүлүбүздү | түпөйүлүңөрдү | түпөйүлүңүздөрдү | түпөйүлүн |
| Местный | түпөйүлүмдө | түпөйүлүңдө | түпөйүлүңүздө | түпөйүлүндө | түпөйүлүбүздө | түпөйүлүңөрдө | түпөйүлүңүздөрдө | түпөйүлүндө |
| Исходный | түпөйүлүмдөн / түпөйүлүмөн | түпөйүлүңдөн / түпөйүлүңөн | түпөйүлүңүздөн | түпөйүлүнөн | түпөйүлүбүздөн | түпөйүлүңөрдөн | түпөйүлүңүздөрдөн | түпөйүлүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түпөйүлдөрүм | түпөйүлдөрүң | түпөйүлдөрүңүз | түпөйүлдөрү | түпөйүлдөрүбүз | түпөйүлдөрүңөр | түпөйүлдөрүңүздөр | түпөйүлдөрү |
| Родительный | түпөйүлдөрүмдүн / түпөйүлдөрүмүн | түпөйүлдөрүңдүн / түпөйүлдөрүңүн | түпөйүлдөрүңүздүн | түпөйүлдөрүнүн | түпөйүлдөрүбүздүн | түпөйүлдөрүңөрдүн | түпөйүлдөрүңүздөрдүн | түпөйүлдөрүнүн |
| Дательный | түпөйүлдөрүмө | түпөйүлдөрүңө | түпөйүлдөрүңүзгө | түпөйүлдөрүнө | түпөйүлдөрүбүзгө | түпөйүлдөрүңөргө | түпөйүлдөрүңүздөргө | түпөйүлдөрүнө |
| Винительный | түпөйүлдөрүмдү / түпөйүлдөрүмү | түпөйүлдөрүңдү / түпөйүлдөрүңү | түпөйүлдөрүңүздү | түпөйүлдөрүн | түпөйүлдөрүбүздү | түпөйүлдөрүңөрдү | түпөйүлдөрүңүздөрдү | түпөйүлдөрүн |
| Местный | түпөйүлдөрүмдө | түпөйүлдөрүңдө | түпөйүлдөрүңүздө | түпөйүлдөрүндө | түпөйүлдөрүбүздө | түпөйүлдөрүңөрдө | түпөйүлдөрүңүздөрдө | түпөйүлдөрүндө |
| Исходный | түпөйүлдөрүмдөн / түпөйүлдөрүмөн | түпөйүлдөрүңдөн / түпөйүлдөрүңөн | түпөйүлдөрүңүздөн | түпөйүлдөрүнөн | түпөйүлдөрүбүздөн | түпөйүлдөрүңөрдөн | түпөйүлдөрүңүздөрдөн | түпөйүлдөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түпөйүлмүн | түпөйүлбүз |
| 2е лицо | түпөйүлсүң | түпөйүлсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлсүз | түпөйүлсүздөр |
| местный · 1е лицо | түпөйүлдөмүн | түпөйүлдөбүз |
| местный · 2е лицо | түпөйүлдөсүң | түпөйүлдөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлдөсүз | түпөйүлдөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түпөйүлдөнмүн | түпөйүлдөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түпөйүлдөнсүң | түпөйүлдөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түпөйүлдөнсүз | түпөйүлдөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түпөйүлүрөөк |
түпөйүл-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түпөйүлөмүн / түпөйүлөм | түпөйүлөсүң | түпөйүлөсүз | түпөйүлөт | түпөйүлөбүз | түпөйүлөсүңөр | түпөйүлөсүздөр | түпөйүлүшөт / түпөйүлөт |
| Прошедшее определенное время | түпөйүлдүм | түпөйүлдүң | түпөйүлдүңүз | түпөйүлдү | түпөйүлдүк | түпөйүлдүңөр | түпөйүлдүңүздөр | түпөйүлүштү / түпөйүлдү |
| Прошедщее неопределенное время | түпөйүлгөнмүн / түпөйүлгөмүн / түпөйүлгөм | түпөйүлгөнсүң | түпөйүлгөнсүз | түпөйүлгөн | түпөйүлгөнбүз | түпөйүлгөнсүңөр | түпөйүлгөнсүздөр | түпөйүлгөн |
| Прошедшее субъективное время | түпөйүлүптүрмүн / түпөйүлүпмүн | түпөйүлүптүрсүң / түпөйүлүпсүң | түпөйүлүптүрсүз / түпөйүлүпсүз | түпөйүлүптүр | түпөйүлүптүрбүз / түпөйүлүппүз | түпөйүлүптүрсүңөр / түпөйүлүпсүңөр | түпөйүлүптүрсүздөр / түпөйүлүпсүздөр | түпөйүлүшүптүр / түпөйүлүптүр |
| Прошедшее длительное | түпөйүлчүмүн | түпөйүлчүсүң | түпөйүлчүсүз | түпөйүлчү | түпөйүлчүбүз | түпөйүлчүсүңөр | түпөйүлчүсүздөр | түпөйүлчү |
| Неопределенное будущее время | түпөйүлөрмүн | түпөйүлөрсүң | түпөйүлөрсүз | түпөйүлөр | түпөйүлөрбүз | түпөйүлөрсүңөр | түпөйүлөрсүздөр | түпөйүлөр |
| Условное наклонение | түпөйүлсөм | түпөйүлсөң | түпөйүлсөңүз | түпөйүлсө | түпөйүлсөк | түпөйүлсөңөр | түпөйүлсөңүздөр | түпөйүлүшсө / түпөйүлсө |
| Желательное наклонение | түпөйүлгүм | түпөйүлгүң | түпөйүлгүңүз | түпөйүлгүсү | түпөйүлгүбүз | түпөйүлгүңөр | түпөйүлгүңүздөр | түпөйүлгүсү |
| Повелительное наклонение | түпөйүлөйүн | түпөйүл | түпөйүлүңүз | түпөйүлсүн | түпөйүлөлү | түпөйүлгүлө | түпөйүлүңүздөр | түпөйүлсүн |
| Наклонение намерения | түпөйүлмөкчүмүн / түпөйүлмөкмүн | түпөйүлмөкчүсүң / түпөйүлмөксүң | түпөйүлмөкчүсүз / түпөйүлмөксүз | түпөйүлмөкчү / түпөйүлмөк | түпөйүлмөкчүбүз / түпөйүлмөкпүз | түпөйүлмөкчүсүңөр / түпөйүлмөксүңөр | түпөйүлмөкчүсүздөр / түпөйүлмөксүздөр | түпөйүлмөкчү / түпөйүлмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түпөйүлбөймүн / түпөйүлбөйм | түпөйүлбөйсүң | түпөйүлбөйсүз | түпөйүлбөйт | түпөйүлбөйбүз | түпөйүлбөйсүңөр | түпөйүлбөйсүздөр | түпөйүлүшпөйт / түпөйүлбөйт |
| Прошедшее определенное время | түпөйүлбөдүм | түпөйүлбөдүң | түпөйүлбөдүңүз | түпөйүлбөдү | түпөйүлбөдүк | түпөйүлбөдүңөр | түпөйүлбөдүңүздөр | түпөйүлүшпөдү / түпөйүлбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | түпөйүлбөгөнмүн | түпөйүлбөгөнсүң | түпөйүлбөгөнсүз | түпөйүлбөгөн | түпөйүлбөгөнбүз | түпөйүлбөгөнсүңөр | түпөйүлбөгөнсүздөр | түпөйүлбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | түпөйүлбөптүрмүн | түпөйүлбөптүрсүң | түпөйүлбөптүрсүз | түпөйүлбөптүр | түпөйүлбөптүрбүз | түпөйүлбөптүрсүңөр | түпөйүлбөптүрсүздөр | түпөйүлбөптүр |
| Неопределенное будущее время | түпөйүлбөсмүн | түпөйүлбөссүң | түпөйүлбөссүз | түпөйүлбөс | түпөйүлбөспүз | — | — | түпөйүлбөс |
| Условное наклонение | түпөйүлбөсөм | түпөйүлбөсөң | түпөйүлбөсөңүз | түпөйүлбөсө | түпөйүлбөсөк | түпөйүлбөсөңөр | түпөйүлбөсөңүздөр | түпөйүлүшпөсө / түпөйүлбөсө |
| Повелительное наклонение | түпөйүлбөйүн | түпөйүлбө | түпөйүлбөңүз | түпөйүлбөсүн | түпөйүлбөйлү | түпөйүлбөгүлө | түпөйүлбөңүздөр | түпөйүлбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | түпөйүлүү |
| -ыш | түпөйүлүш |
| -мак | түпөйүлмөк |
| -май | түпөйүлмөй |
| -баш | түпөйүлбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | түпөйүлгөн |
| -ар | түпөйүлөр |
| -бас | түпөйүлбөс |
| -уучу | түпөйүлүүчү |
| -чу | түпөйүлчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | түпөйүлө |
| -ып | түпөйүлүп |
| -ганы | түпөйүлгөнү |
| -ганча | түпөйүлгөнчө |
| -гыча | түпөйүлгүчө |
| -майынча | түпөйүлмөйүнчө |