Морфология › түз
түз
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түз | түздөр |
| Родительный | түздүн | түздөрдүн |
| Дательный | түзгө | түздөргө |
| Винительный | түздү | түздөрдү |
| Местный | түздө | түздөрдө |
| Исходный | түздөн | түздөрдөн |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түзүм | түздөрүм |
| ты | түзүң | түздөрүң |
| Вы | түзүңүз | түздөрүңүз |
| он, она | түзү | түздөрү |
| мы | түзүбүз | түздөрүбүз |
| вы | түзүңөр | түздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түзүңүздөр | түздөрүңүздөр |
| они | түзү | түздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түздүкү | түздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түзүм | түзүң | түзүңүз | түзү | түзүбүз | түзүңөр | түзүңүздөр | түзү |
| Родительный | түзүмдүн / түзүмүн | түзүңдүн / түзүңүн | түзүңүздүн | түзүнүн | түзүбүздүн | түзүңөрдүн | түзүңүздөрдүн | түзүнүн |
| Дательный | түзүмө | түзүңө | түзүңүзгө | түзүнө | түзүбүзгө | түзүңөргө | түзүңүздөргө | түзүнө |
| Винительный | түзүмдү / түзүмү | түзүңдү / түзүңү | түзүңүздү | түзүн | түзүбүздү | түзүңөрдү | түзүңүздөрдү | түзүн |
| Местный | түзүмдө | түзүңдө | түзүңүздө | түзүндө | түзүбүздө | түзүңөрдө | түзүңүздөрдө | түзүндө |
| Исходный | түзүмдөн / түзүмөн | түзүңдөн / түзүңөн | түзүңүздөн | түзүнөн | түзүбүздөн | түзүңөрдөн | түзүңүздөрдөн | түзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түздөрүм | түздөрүң | түздөрүңүз | түздөрү | түздөрүбүз | түздөрүңөр | түздөрүңүздөр | түздөрү |
| Родительный | түздөрүмдүн / түздөрүмүн | түздөрүңдүн / түздөрүңүн | түздөрүңүздүн | түздөрүнүн | түздөрүбүздүн | түздөрүңөрдүн | түздөрүңүздөрдүн | түздөрүнүн |
| Дательный | түздөрүмө | түздөрүңө | түздөрүңүзгө | түздөрүнө | түздөрүбүзгө | түздөрүңөргө | түздөрүңүздөргө | түздөрүнө |
| Винительный | түздөрүмдү / түздөрүмү | түздөрүңдү / түздөрүңү | түздөрүңүздү | түздөрүн | түздөрүбүздү | түздөрүңөрдү | түздөрүңүздөрдү | түздөрүн |
| Местный | түздөрүмдө | түздөрүңдө | түздөрүңүздө | түздөрүндө | түздөрүбүздө | түздөрүңөрдө | түздөрүңүздөрдө | түздөрүндө |
| Исходный | түздөрүмдөн / түздөрүмөн | түздөрүңдөн / түздөрүңөн | түздөрүңүздөн | түздөрүнөн | түздөрүбүздөн | түздөрүңөрдөн | түздөрүңүздөрдөн | түздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түзмүн | түзбүз |
| 2е лицо | түзсүң | түзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түзсүз | түзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түздөмүн | түздөбүз |
| местный · 2е лицо | түздөсүң | түздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түздөсүз | түздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түздөнмүн | түздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түздөнсүң | түздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түздөнсүз | түздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | түз | түздөр |
| Родительный | түздүн | түздөрдүн |
| Дательный | түзгө | түздөргө |
| Винительный | түздү | түздөрдү |
| Местный | түздө | түздөрдө |
| Исходный | түздөн | түздөрдөн |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | түзүм | түздөрүм |
| ты | түзүң | түздөрүң |
| Вы | түзүңүз | түздөрүңүз |
| он, она | түзү | түздөрү |
| мы | түзүбүз | түздөрүбүз |
| вы | түзүңөр | түздөрүңөр |
| Вы (мн.) | түзүңүздөр | түздөрүңүздөр |
| они | түзү | түздөрү |
| общая принадлежность (-ныкы) | түздүкү | түздөрдүкү |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түзүм | түзүң | түзүңүз | түзү | түзүбүз | түзүңөр | түзүңүздөр | түзү |
| Родительный | түзүмдүн / түзүмүн | түзүңдүн / түзүңүн | түзүңүздүн | түзүнүн | түзүбүздүн | түзүңөрдүн | түзүңүздөрдүн | түзүнүн |
| Дательный | түзүмө | түзүңө | түзүңүзгө | түзүнө | түзүбүзгө | түзүңөргө | түзүңүздөргө | түзүнө |
| Винительный | түзүмдү / түзүмү | түзүңдү / түзүңү | түзүңүздү | түзүн | түзүбүздү | түзүңөрдү | түзүңүздөрдү | түзүн |
| Местный | түзүмдө | түзүңдө | түзүңүздө | түзүндө | түзүбүздө | түзүңөрдө | түзүңүздөрдө | түзүндө |
| Исходный | түзүмдөн / түзүмөн | түзүңдөн / түзүңөн | түзүңүздөн | түзүнөн | түзүбүздөн | түзүңөрдөн | түзүңүздөрдөн | түзүнөн |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | түздөрүм | түздөрүң | түздөрүңүз | түздөрү | түздөрүбүз | түздөрүңөр | түздөрүңүздөр | түздөрү |
| Родительный | түздөрүмдүн / түздөрүмүн | түздөрүңдүн / түздөрүңүн | түздөрүңүздүн | түздөрүнүн | түздөрүбүздүн | түздөрүңөрдүн | түздөрүңүздөрдүн | түздөрүнүн |
| Дательный | түздөрүмө | түздөрүңө | түздөрүңүзгө | түздөрүнө | түздөрүбүзгө | түздөрүңөргө | түздөрүңүздөргө | түздөрүнө |
| Винительный | түздөрүмдү / түздөрүмү | түздөрүңдү / түздөрүңү | түздөрүңүздү | түздөрүн | түздөрүбүздү | түздөрүңөрдү | түздөрүңүздөрдү | түздөрүн |
| Местный | түздөрүмдө | түздөрүңдө | түздөрүңүздө | түздөрүндө | түздөрүбүздө | түздөрүңөрдө | түздөрүңүздөрдө | түздөрүндө |
| Исходный | түздөрүмдөн / түздөрүмөн | түздөрүңдөн / түздөрүңөн | түздөрүңүздөн | түздөрүнөн | түздөрүбүздөн | түздөрүңөрдөн | түздөрүңүздөрдөн | түздөрүнөн |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | түзмүн | түзбүз |
| 2е лицо | түзсүң | түзсүңөр |
| 2е лицо (веж.форма) | түзсүз | түзсүздөр |
| местный · 1е лицо | түздөмүн | түздөбүз |
| местный · 2е лицо | түздөсүң | түздөсүңөр |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | түздөсүз | түздөсүздөр |
| исходный · 1е лицо | түздөнмүн | түздөнбүз |
| исходный · 2е лицо | түздөнсүң | түздөнсүңөр |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | түздөнсүз | түздөнсүздөр |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | түзүрөөк |
түз-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түзөмүн / түзөм | түзөсүң | түзөсүз | түзөт | түзөбүз | түзөсүңөр | түзөсүздөр | түзөт / түзүшөт |
| Прошедшее определенное время | түздүм | түздүң | түздүңүз | түздү | түздүк | түздүңөр | түздүңүздөр | түздү / түзүштү |
| Прошедщее неопределенное время | түзгөнмүн / түзгөмүн / түзгөм | түзгөнсүң | түзгөнсүз | түзгөн | түзгөнбүз | түзгөнсүңөр | түзгөнсүздөр | түзгөн |
| Прошедшее субъективное время | түзүптүрмүн / түзүпмүн | түзүптүрсүң / түзүпсүң | түзүптүрсүз / түзүпсүз | түзүптүр | түзүптүрбүз / түзүппүз | түзүптүрсүңөр / түзүпсүңөр | түзүптүрсүздөр / түзүпсүздөр | түзүшүптүр / түзүптүр |
| Прошедшее длительное | түзчүмүн | түзчүсүң | түзчүсүз | түзчү | түзчүбүз | түзчүсүңөр | түзчүсүздөр | түзчү |
| Неопределенное будущее время | түзөрмүн | түзөрсүң | түзөрсүз | түзөр | түзөрбүз | түзөрсүңөр | түзөрсүздөр | түзөр |
| Условное наклонение | түзсөм | түзсөң | түзсөңүз | түзсө | түзсөк | түзсөңөр | түзсөңүздөр | түзүшсө / түзсө |
| Желательное наклонение | түзгүм | түзгүң | түзгүңүз | түзгүсү | түзгүбүз | түзгүңөр | түзгүңүздөр | түзгүсү |
| Повелительное наклонение | түзөйүн | түз | түзүңүз | түзсүн | түзөлү | түзгүлө | түзүңүздөр | түзсүн |
| Наклонение намерения | түзмөкчүмүн / түзмөкмүн | түзмөкчүсүң / түзмөксүң | түзмөкчүсүз / түзмөксүз | түзмөкчү / түзмөк | түзмөкчүбүз / түзмөкпүз | түзмөкчүсүңөр / түзмөксүңөр | түзмөкчүсүздөр / түзмөксүздөр | түзмөкчү / түзмөк |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | түзбөймүн / түзбөйм | түзбөйсүң | түзбөйсүз | түзбөйт | түзбөйбүз | түзбөйсүңөр | түзбөйсүздөр | түзбөйт / түзүшпөйт |
| Прошедшее определенное время | түзбөдүм | түзбөдүң | түзбөдүңүз | түзбөдү | түзбөдүк | түзбөдүңөр | түзбөдүңүздөр | түзүшпөдү / түзбөдү |
| Прошедщее неопределенное время | түзбөгөнмүн | түзбөгөнсүң | түзбөгөнсүз | түзбөгөн | түзбөгөнбүз | түзбөгөнсүңөр | түзбөгөнсүздөр | түзбөгөн |
| Прошедшее субъективное время | түзбөптүрмүн | түзбөптүрсүң | түзбөптүрсүз | түзбөптүр | түзбөптүрбүз | түзбөптүрсүңөр | түзбөптүрсүздөр | түзбөптүр |
| Неопределенное будущее время | түзбөсмүн | түзбөссүң | түзбөссүз | түзбөс | түзбөспүз | — | — | түзбөс |
| Условное наклонение | түзбөсөм | түзбөсөң | түзбөсөңүз | түзбөсө | түзбөсөк | түзбөсөңөр | түзбөсөңүздөр | түзүшпөсө / түзбөсө |
| Повелительное наклонение | түзбөйүн | түзбө | түзбөңүз | түзбөсүн | түзбөйлү | түзбөгүлө | түзбөңүздөр | түзбөсүн |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | түзүү |
| -ыш | түзүш |
| -мак | түзмөк |
| -май | түзмөй |
| -баш | түзбөш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | түзгөн |
| -ар | түзөр |
| -бас | түзбөс |
| -уучу | түзүүчү |
| -чу | түзчү |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | түзө |
| -ып | түзүп |
| -ганы | түзгөнү |
| -ганча | түзгөнчө |
| -гыча | түзгүчө |
| -майынча | түзмөйүнчө |