Морфология › тун
тун
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тун | тундар |
| Родительный | тундун | тундардын |
| Дательный | тунга | тундарга |
| Винительный | тунду | тундарды |
| Местный | тунда | тундарда |
| Исходный | тундан | тундардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тунум | тундарым |
| ты | тунуң | тундарың |
| Вы | тунуңуз | тундарыңыз |
| он, она | туну | тундары |
| мы | тунубуз | тундарыбыз |
| вы | тунуңар | тундарыңар |
| Вы (мн.) | тунуңуздар | тундарыңыздар |
| они | туну | тундары |
| общая принадлежность (-ныкы) | тундуку | тундардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тунум | тунуң | тунуңуз | туну | тунубуз | тунуңар | тунуңуздар | туну |
| Родительный | тунумдун / тунумун | тунуңдун / тунуңун | тунуңуздун | тунунун | тунубуздун | тунуңардын | тунуңуздардын | тунунун |
| Дательный | тунума | тунуңа | тунуңузга | тунуна | тунубузга | тунуңарга | тунуңуздарга | тунуна |
| Винительный | тунумду / тунуму | тунуңду / тунуңу | тунуңузду | тунун | тунубузду | тунуңарды | тунуңуздарды | тунун |
| Местный | тунумда | тунуңда | тунуңузда | тунунда | тунубузда | тунуңарда | тунуңуздарда | тунунда |
| Исходный | тунумдан / тунуман | тунуңдан / тунуңан | тунуңуздан | тунунан | тунубуздан | тунуңардан | тунуңуздардан | тунунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тундарым | тундарың | тундарыңыз | тундары | тундарыбыз | тундарыңар | тундарыңыздар | тундары |
| Родительный | тундарымдын / тундарымын | тундарыңдын / тундарыңын | тундарыңыздын | тундарынын | тундарыбыздын | тундарыңардын | тундарыңыздардын | тундарынын |
| Дательный | тундарыма | тундарыңа | тундарыңызга | тундарына | тундарыбызга | тундарыңарга | тундарыңыздарга | тундарына |
| Винительный | тундарымды / тундарымы | тундарыңды / тундарыңы | тундарыңызды | тундарын | тундарыбызды | тундарыңарды | тундарыңыздарды | тундарын |
| Местный | тундарымда | тундарыңда | тундарыңызда | тундарында | тундарыбызда | тундарыңарда | тундарыңыздарда | тундарында |
| Исходный | тундарымдан / тундарыман | тундарыңдан / тундарыңан | тундарыңыздан | тундарынан | тундарыбыздан | тундарыңардан | тундарыңыздардан | тундарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тунмун | тунбуз |
| 2е лицо | тунсуң | тунсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | тунсуз | тунсуздар |
| местный · 1е лицо | тундамын | тундабыз |
| местный · 2е лицо | тундасың | тундасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тундасыз | тундасыздар |
| исходный · 1е лицо | тунданмын | тунданбыз |
| исходный · 2е лицо | тундансың | тундансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тундансыз | тундансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | тун | тундар |
| Родительный | тундун | тундардын |
| Дательный | тунга | тундарга |
| Винительный | тунду | тундарды |
| Местный | тунда | тундарда |
| Исходный | тундан | тундардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | тунум | тундарым |
| ты | тунуң | тундарың |
| Вы | тунуңуз | тундарыңыз |
| он, она | туну | тундары |
| мы | тунубуз | тундарыбыз |
| вы | тунуңар | тундарыңар |
| Вы (мн.) | тунуңуздар | тундарыңыздар |
| они | туну | тундары |
| общая принадлежность (-ныкы) | тундуку | тундардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тунум | тунуң | тунуңуз | туну | тунубуз | тунуңар | тунуңуздар | туну |
| Родительный | тунумдун / тунумун | тунуңдун / тунуңун | тунуңуздун | тунунун | тунубуздун | тунуңардын | тунуңуздардын | тунунун |
| Дательный | тунума | тунуңа | тунуңузга | тунуна | тунубузга | тунуңарга | тунуңуздарга | тунуна |
| Винительный | тунумду / тунуму | тунуңду / тунуңу | тунуңузду | тунун | тунубузду | тунуңарды | тунуңуздарды | тунун |
| Местный | тунумда | тунуңда | тунуңузда | тунунда | тунубузда | тунуңарда | тунуңуздарда | тунунда |
| Исходный | тунумдан / тунуман | тунуңдан / тунуңан | тунуңуздан | тунунан | тунубуздан | тунуңардан | тунуңуздардан | тунунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тундарым | тундарың | тундарыңыз | тундары | тундарыбыз | тундарыңар | тундарыңыздар | тундары |
| Родительный | тундарымдын / тундарымын | тундарыңдын / тундарыңын | тундарыңыздын | тундарынын | тундарыбыздын | тундарыңардын | тундарыңыздардын | тундарынын |
| Дательный | тундарыма | тундарыңа | тундарыңызга | тундарына | тундарыбызга | тундарыңарга | тундарыңыздарга | тундарына |
| Винительный | тундарымды / тундарымы | тундарыңды / тундарыңы | тундарыңызды | тундарын | тундарыбызды | тундарыңарды | тундарыңыздарды | тундарын |
| Местный | тундарымда | тундарыңда | тундарыңызда | тундарында | тундарыбызда | тундарыңарда | тундарыңыздарда | тундарында |
| Исходный | тундарымдан / тундарыман | тундарыңдан / тундарыңан | тундарыңыздан | тундарынан | тундарыбыздан | тундарыңардан | тундарыңыздардан | тундарынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | тунмун | тунбуз |
| 2е лицо | тунсуң | тунсуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | тунсуз | тунсуздар |
| местный · 1е лицо | тундамын | тундабыз |
| местный · 2е лицо | тундасың | тундасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | тундасыз | тундасыздар |
| исходный · 1е лицо | тунданмын | тунданбыз |
| исходный · 2е лицо | тундансың | тундансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | тундансыз | тундансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | тунураак |
тун-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | тунамын / тунам | тунасың | тунасыз | тунат | тунабыз | тунасыңар | тунасыздар | тунат / тунушат |
| Прошедшее определенное время | тундум | тундуң | тундуңуз | тунду | тундук | тундуңар | тундуңуздар | тунду / тунушту |
| Прошедщее неопределенное время | тунганмын / тунгамын / тунгам | тунгансың | тунгансыз | тунган | тунганбыз | тунгансыңар | тунгансыздар | тунган |
| Прошедшее субъективное время | тунуптурмун / тунупмун | тунуптурсуң / тунупсуң | тунуптурсуз / тунупсуз | тунуптур | тунуптурбуз / тунуппуз | тунуптурсуңар / тунупсуңар | тунуптурсуздар / тунупсуздар | тунушуптур / тунуптур |
| Прошедшее длительное | тунчумун | тунчусуң | тунчусуз | тунчу | тунчубуз | тунчусуңар | тунчусуздар | тунчу |
| Неопределенное будущее время | тунармын | тунарсың | тунарсыз | тунар | тунарбыз | тунарсыңар | тунарсыздар | тунар |
| Условное наклонение | тунсам | тунсаң | тунсаңыз | тунса | тунсак | тунсаңар | тунсаңыздар | тунушса / тунса |
| Желательное наклонение | тунгум | тунгуң | тунгуңуз | тунгусу | тунгубуз | тунгуңар | тунгуңуздар | тунгусу |
| Повелительное наклонение | тунайын | тун | тунуңуз | тунсун | туналы | тунгула | тунуңуздар | тунсун |
| Наклонение намерения | тунмакчымын / тунмакмын | тунмакчысың / тунмаксың | тунмакчысыз / тунмаксыз | тунмакчы / тунмак | тунмакчыбыз / тунмакпыз | тунмакчысыңар / тунмаксыңар | тунмакчысыздар / тунмаксыздар | тунмакчы / тунмак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | тунбаймын / тунбайм | тунбайсың | тунбайсыз | тунбайт | тунбайбыз | тунбайсыңар | тунбайсыздар | тунушпайт / тунбайт |
| Прошедшее определенное время | тунбадым | тунбадың | тунбадыңыз | тунбады | тунбадык | тунбадыңар | тунбадыңыздар | тунушпады / тунбады |
| Прошедщее неопределенное время | тунбаганмын | тунбагансың | тунбагансыз | тунбаган | тунбаганбыз | тунбагансыңар | тунбагансыздар | тунбаган |
| Прошедшее субъективное время | тунбаптырмын | тунбаптырсың | тунбаптырсыз | тунбаптыр | тунбаптырбыз | тунбаптырсыңар | тунбаптырсыздар | тунбаптыр |
| Неопределенное будущее время | тунбасмын | тунбассың | тунбассыз | тунбас | тунбаспыз | — | — | тунбас |
| Условное наклонение | тунбасам | тунбасаң | тунбасаңыз | тунбаса | тунбасак | тунбасаңар | тунбасаңыздар | тунушпаса / тунбаса |
| Повелительное наклонение | тунбайын | тунба | тунбаңыз | тунбасын | тунбайлы | тунбагыла | тунбаңыздар | тунбасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | тунуу |
| -ыш | тунуш |
| -мак | тунмак |
| -май | тунмай |
| -баш | тунбаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | тунган |
| -ар | тунар |
| -бас | тунбас |
| -уучу | тунуучу |
| -чу | тунчу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | туна |
| -ып | тунуп |
| -ганы | тунганы |
| -ганча | тунганча |
| -гыча | тунгуча |
| -майынча | тунмайынча |