Морфология › тун
тун
Жөндөмө категориясы Эреже
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тунум | тундарым |
| сен | тунуң | тундарың |
| сиз | тунуңуз | тундарыңыз |
| ал | туну | тундары |
| биз | тунубуз | тундарыбыз |
| силер | тунуңар | тундарыңар |
| сиздер | тунуңуздар | тундарыңыздар |
| алар | туну | тундары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тундуку | тундардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тунум | тунуң | тунуңуз | туну | тунубуз | тунуңар | тунуңуздар | туну |
| Илик | тунумдун / тунумун | тунуңдун / тунуңун | тунуңуздун | тунунун | тунубуздун | тунуңардын | тунуңуздардын | тунунун |
| Барыш | тунума | тунуңа | тунуңузга | тунуна | тунубузга | тунуңарга | тунуңуздарга | тунуна |
| Табыш | тунумду / тунуму | тунуңду / тунуңу | тунуңузду | тунун | тунубузду | тунуңарды | тунуңуздарды | тунун |
| Жатыш | тунумда | тунуңда | тунуңузда | тунунда | тунубузда | тунуңарда | тунуңуздарда | тунунда |
| Чыгыш | тунумдан / тунуман | тунуңдан / тунуңан | тунуңуздан | тунунан | тунубуздан | тунуңардан | тунуңуздардан | тунунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тундарым | тундарың | тундарыңыз | тундары | тундарыбыз | тундарыңар | тундарыңыздар | тундары |
| Илик | тундарымдын / тундарымын | тундарыңдын / тундарыңын | тундарыңыздын | тундарынын | тундарыбыздын | тундарыңардын | тундарыңыздардын | тундарынын |
| Барыш | тундарыма | тундарыңа | тундарыңызга | тундарына | тундарыбызга | тундарыңарга | тундарыңыздарга | тундарына |
| Табыш | тундарымды / тундарымы | тундарыңды / тундарыңы | тундарыңызды | тундарын | тундарыбызды | тундарыңарды | тундарыңыздарды | тундарын |
| Жатыш | тундарымда | тундарыңда | тундарыңызда | тундарында | тундарыбызда | тундарыңарда | тундарыңыздарда | тундарында |
| Чыгыш | тундарымдан / тундарыман | тундарыңдан / тундарыңан | тундарыңыздан | тундарынан | тундарыбыздан | тундарыңардан | тундарыңыздардан | тундарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | тунмун | тунбуз |
| 2-жак | тунсуң | тунсуңар |
| 2-жак (сылык) | тунсуз | тунсуздар |
| жатыш · 1-жак | тундамын | тундабыз |
| жатыш · 2-жак | тундасың | тундасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тундасыз | тундасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тунданмын | тунданбыз |
| чыгыш · 2-жак | тундансың | тундансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тундансыз | тундансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Жөндөмө категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| Атооч | тун | тундар |
| Илик | тундун | тундардын |
| Барыш | тунга | тундарга |
| Табыш | тунду | тундарды |
| Жатыш | тунда | тундарда |
| Чыгыш | тундан | тундардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Таандык категориясы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| мен | тунум | тундарым |
| сен | тунуң | тундарың |
| сиз | тунуңуз | тундарыңыз |
| ал | туну | тундары |
| биз | тунубуз | тундарыбыз |
| силер | тунуңар | тундарыңар |
| сиздер | тунуңуздар | тундарыңыздар |
| алар | туну | тундары |
| жалпы таандык (-ныкы) | тундуку | тундардыкы |
Таандык жөндөлүш
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тунум | тунуң | тунуңуз | туну | тунубуз | тунуңар | тунуңуздар | туну |
| Илик | тунумдун / тунумун | тунуңдун / тунуңун | тунуңуздун | тунунун | тунубуздун | тунуңардын | тунуңуздардын | тунунун |
| Барыш | тунума | тунуңа | тунуңузга | тунуна | тунубузга | тунуңарга | тунуңуздарга | тунуна |
| Табыш | тунумду / тунуму | тунуңду / тунуңу | тунуңузду | тунун | тунубузду | тунуңарды | тунуңуздарды | тунун |
| Жатыш | тунумда | тунуңда | тунуңузда | тунунда | тунубузда | тунуңарда | тунуңуздарда | тунунда |
| Чыгыш | тунумдан / тунуман | тунуңдан / тунуңан | тунуңуздан | тунунан | тунубуздан | тунуңардан | тунуңуздардан | тунунан |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Атооч | тундарым | тундарың | тундарыңыз | тундары | тундарыбыз | тундарыңар | тундарыңыздар | тундары |
| Илик | тундарымдын / тундарымын | тундарыңдын / тундарыңын | тундарыңыздын | тундарынын | тундарыбыздын | тундарыңардын | тундарыңыздардын | тундарынын |
| Барыш | тундарыма | тундарыңа | тундарыңызга | тундарына | тундарыбызга | тундарыңарга | тундарыңыздарга | тундарына |
| Табыш | тундарымды / тундарымы | тундарыңды / тундарыңы | тундарыңызды | тундарын | тундарыбызды | тундарыңарды | тундарыңыздарды | тундарын |
| Жатыш | тундарымда | тундарыңда | тундарыңызда | тундарында | тундарыбызда | тундарыңарда | тундарыңыздарда | тундарында |
| Чыгыш | тундарымдан / тундарыман | тундарыңдан / тундарыңан | тундарыңыздан | тундарынан | тундарыбыздан | тундарыңардан | тундарыңыздардан | тундарынан |
Жакталыш (Зат атоочтун жакталышы)
Эреже| Жекелик сан | Көптүк сан | |
|---|---|---|
| 1-жак | тунмун | тунбуз |
| 2-жак | тунсуң | тунсуңар |
| 2-жак (сылык) | тунсуз | тунсуздар |
| жатыш · 1-жак | тундамын | тундабыз |
| жатыш · 2-жак | тундасың | тундасыңар |
| жатыш · 2-жак (сылык) | тундасыз | тундасыздар |
| чыгыш · 1-жак | тунданмын | тунданбыз |
| чыгыш · 2-жак | тундансың | тундансыңар |
| чыгыш · 2-жак (сылык) | тундансыз | тундансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Сын атоочтун даражалары Эреже
| Даража | |
|---|---|
| Салыштырма даража | тунураак |
тун-
Этиштин жакталышы Эреже
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тунамын / тунам | тунасың | тунасыз | тунат | тунабыз | тунасыңар | тунасыздар | тунат / тунушат |
| Айкын өткөн чак | тундум | тундуң | тундуңуз | тунду | тундук | тундуңар | тундуңуздар | тунду / тунушту |
| Жалпы өткөн чак | тунганмын / тунгамын / тунгам | тунгансың | тунгансыз | тунган | тунганбыз | тунгансыңар | тунгансыздар | тунган |
| Капыскы өткөн чак | тунуптурмун / тунупмун | тунуптурсуң / тунупсуң | тунуптурсуз / тунупсуз | тунуптур | тунуптурбуз / тунуппуз | тунуптурсуңар / тунупсуңар | тунуптурсуздар / тунупсуздар | тунушуптур / тунуптур |
| Адат өткөн чак | тунчумун | тунчусуң | тунчусуз | тунчу | тунчубуз | тунчусуңар | тунчусуздар | тунчу |
| Арсар келер чак | тунармын | тунарсың | тунарсыз | тунар | тунарбыз | тунарсыңар | тунарсыздар | тунар |
| Шарттуу ыңгай | тунсам | тунсаң | тунсаңыз | тунса | тунсак | тунсаңар | тунсаңыздар | тунушса / тунса |
| Тилек ыңгай | тунгум | тунгуң | тунгуңуз | тунгусу | тунгубуз | тунгуңар | тунгуңуздар | тунгусу |
| Буйрук ыңгай | тунайын | тун | тунуңуз | тунсун | туналы | тунгула | тунуңуздар | тунсун |
| Ниет ыңгай | тунмакчымын / тунмакмын | тунмакчысың / тунмаксың | тунмакчысыз / тунмаксыз | тунмакчы / тунмак | тунмакчыбыз / тунмакпыз | тунмакчысыңар / тунмаксыңар | тунмакчысыздар / тунмаксыздар | тунмакчы / тунмак |
| Жекелик сан | Көптүк сан | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| мен | сен | сиз | ал | биз | силер | сиздер | алар | |
| Айкын келер чак | тунбаймын / тунбайм | тунбайсың | тунбайсыз | тунбайт | тунбайбыз | тунбайсыңар | тунбайсыздар | тунушпайт / тунбайт |
| Айкын өткөн чак | тунбадым | тунбадың | тунбадыңыз | тунбады | тунбадык | тунбадыңар | тунбадыңыздар | тунушпады / тунбады |
| Жалпы өткөн чак | тунбаганмын | тунбагансың | тунбагансыз | тунбаган | тунбаганбыз | тунбагансыңар | тунбагансыздар | тунбаган |
| Капыскы өткөн чак | тунбаптырмын | тунбаптырсың | тунбаптырсыз | тунбаптыр | тунбаптырбыз | тунбаптырсыңар | тунбаптырсыздар | тунбаптыр |
| Арсар келер чак | тунбасмын | тунбассың | тунбассыз | тунбас | тунбаспыз | — | — | тунбас |
| Шарттуу ыңгай | тунбасам | тунбасаң | тунбасаңыз | тунбаса | тунбасак | тунбасаңар | тунбасаңыздар | тунушпаса / тунбаса |
| Буйрук ыңгай | тунбайын | тунба | тунбаңыз | тунбасын | тунбайлы | тунбагыла | тунбаңыздар | тунбасын |
Кыймыл атоочтор Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -уу | тунуу |
| -ыш | тунуш |
| -мак | тунмак |
| -май | тунмай |
| -баш | тунбаш |
Атоочтуктар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -ган | тунган |
| -ар | тунар |
| -бас | тунбас |
| -уучу | тунуучу |
| -чу | тунчу |
Чакчылдар Эреже
| Түрү | |
|---|---|
| -а, -й | туна |
| -ып | тунуп |
| -ганы | тунганы |
| -ганча | тунганча |
| -гыча | тунгуча |
| -майынча | тунмайынча |