Морфология › туу
туу
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | туу | туулар |
| Родительный | туунун | туулардын |
| Дательный | тууга | тууларга |
| Винительный | тууну | тууларды |
| Местный | тууда | тууларда |
| Исходный | туудан | туулардан |
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | туум | тууларым |
| ты | тууң | тууларың |
| Вы | тууңуз | тууларыңыз |
| он, она | туусу | туулары |
| мы | туубуз | тууларыбыз |
| вы | тууңар | тууларыңар |
| Вы (мн.) | тууңуздар | тууларыңыздар |
| они | туусу | туулары |
| общая принадлежность (-ныкы) | туунуку | туулардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | туум | тууң | тууңуз | туусу | туубуз | тууңар | тууңуздар | туусу |
| Родительный | туумдун / туумун | тууңдун / тууңун | тууңуздун | туусунун | туубуздун | тууңардын | тууңуздардын | туусунун |
| Дательный | туума | тууңа | тууңузга | туусуна | туубузга | тууңарга | тууңуздарга | туусуна |
| Винительный | туумду / тууму | тууңду / тууңу | тууңузду | туусун | туубузду | тууңарды | тууңуздарды | туусун |
| Местный | туумда | тууңда | тууңузда | туусунда | туубузда | тууңарда | тууңуздарда | туусунда |
| Исходный | туумдан / тууман | тууңдан / тууңан | тууңуздан | туусунан | туубуздан | тууңардан | тууңуздардан | туусунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тууларым | тууларың | тууларыңыз | туулары | тууларыбыз | тууларыңар | тууларыңыздар | туулары |
| Родительный | тууларымдын / тууларымын | тууларыңдын / тууларыңын | тууларыңыздын | тууларынын | тууларыбыздын | тууларыңардын | тууларыңыздардын | тууларынын |
| Дательный | тууларыма | тууларыңа | тууларыңызга | тууларына | тууларыбызга | тууларыңарга | тууларыңыздарга | тууларына |
| Винительный | тууларымды / тууларымы | тууларыңды / тууларыңы | тууларыңызды | тууларын | тууларыбызды | тууларыңарды | тууларыңыздарды | тууларын |
| Местный | тууларымда | тууларыңда | тууларыңызда | тууларында | тууларыбызда | тууларыңарда | тууларыңыздарда | тууларында |
| Исходный | тууларымдан / тууларыман | тууларыңдан / тууларыңан | тууларыңыздан | тууларынан | тууларыбыздан | тууларыңардан | тууларыңыздардан | тууларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | туумун | туубуз |
| 2е лицо | туусуң | туусуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | туусуз | туусуздар |
| местный · 1е лицо | туудамын | туудабыз |
| местный · 2е лицо | туудасың | туудасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | туудасыз | туудасыздар |
| исходный · 1е лицо | тууданмын | тууданбыз |
| исходный · 2е лицо | туудансың | туудансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | туудансыз | туудансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Категория падежа Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| Именительный | туу | туулар |
| Родительный | туунун | туулардын |
| Дательный | тууга | тууларга |
| Винительный | тууну | тууларды |
| Местный | тууда | тууларда |
| Исходный | туудан | туулардан |
Демек, ал зат атоочко гана эмес, заттык мааниде колдонулган учурда сын атоочко да, сан атоочко да, ат атоочко да, кыймыл атоочко да, атоочтуктарга да тиешелүү категория болуп эсептелет.
Категория принадлежности Правило
| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| я | туум | тууларым |
| ты | тууң | тууларың |
| Вы | тууңуз | тууларыңыз |
| он, она | туусу | туулары |
| мы | туубуз | тууларыбыз |
| вы | тууңар | тууларыңар |
| Вы (мн.) | тууңуздар | тууларыңыздар |
| они | туусу | туулары |
| общая принадлежность (-ныкы) | туунуку | туулардыкы |
Склонение с аффиксами принадлежности
Правило| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | туум | тууң | тууңуз | туусу | туубуз | тууңар | тууңуздар | туусу |
| Родительный | туумдун / туумун | тууңдун / тууңун | тууңуздун | туусунун | туубуздун | тууңардын | тууңуздардын | туусунун |
| Дательный | туума | тууңа | тууңузга | туусуна | туубузга | тууңарга | тууңуздарга | туусуна |
| Винительный | туумду / тууму | тууңду / тууңу | тууңузду | туусун | туубузду | тууңарды | тууңуздарды | туусун |
| Местный | туумда | тууңда | тууңузда | туусунда | туубузда | тууңарда | тууңуздарда | туусунда |
| Исходный | туумдан / тууман | тууңдан / тууңан | тууңуздан | туусунан | туубуздан | тууңардан | тууңуздардан | туусунан |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Именительный | тууларым | тууларың | тууларыңыз | туулары | тууларыбыз | тууларыңар | тууларыңыздар | туулары |
| Родительный | тууларымдын / тууларымын | тууларыңдын / тууларыңын | тууларыңыздын | тууларынын | тууларыбыздын | тууларыңардын | тууларыңыздардын | тууларынын |
| Дательный | тууларыма | тууларыңа | тууларыңызга | тууларына | тууларыбызга | тууларыңарга | тууларыңыздарга | тууларына |
| Винительный | тууларымды / тууларымы | тууларыңды / тууларыңы | тууларыңызды | тууларын | тууларыбызды | тууларыңарды | тууларыңыздарды | тууларын |
| Местный | тууларымда | тууларыңда | тууларыңызда | тууларында | тууларыбызда | тууларыңарда | тууларыңыздарда | тууларында |
| Исходный | тууларымдан / тууларыман | тууларыңдан / тууларыңан | тууларыңыздан | тууларынан | тууларыбыздан | тууларыңардан | тууларыңыздардан | тууларынан |
Личные окончания (жакталыш) существительных
Правило| Единственное число | Множественное число | |
|---|---|---|
| 1е лицо | туумун | туубуз |
| 2е лицо | туусуң | туусуңар |
| 2е лицо (веж.форма) | туусуз | туусуздар |
| местный · 1е лицо | туудамын | туудабыз |
| местный · 2е лицо | туудасың | туудасыңар |
| местный · 2е лицо (веж.форма) | туудасыз | туудасыздар |
| исходный · 1е лицо | тууданмын | тууданбыз |
| исходный · 2е лицо | туудансың | туудансыңар |
| исходный · 2е лицо (веж.форма) | туудансыз | туудансыздар |
Адамзаттык эмес зат атоочтор жак боюнча өзгөрбөйт, башкача айтканда, жакталбайт.
Степени сравнения Правило
| Степень | |
|---|---|
| Сравнительная степень | туураак |
туу-
Спряжение глагола Правило
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | тууймун / тууйм | тууйсуң | тууйсуз | тууйт | тууйбуз | тууйсуңар | тууйсуздар | тууйт / туушат |
| Прошедшее определенное время | туудум | туудуң | туудуңуз | тууду | туудук | туудуңар | туудуңуздар | тууду / туушту |
| Прошедщее неопределенное время | тууганмын / туугамын / туугам | туугансың | туугансыз | тууган | тууганбыз | туугансыңар | туугансыздар | тууган |
| Прошедшее субъективное время | тууптурмун / туупмун | тууптурсуң / туупсуң | тууптурсуз / туупсуз | тууптур | тууптурбуз / тууппуз | тууптурсуңар / туупсуңар | тууптурсуздар / туупсуздар | туушуптур / тууптур |
| Прошедшее длительное | туучумун | туучусуң | туучусуз | туучу | туучубуз | туучусуңар | туучусуздар | туучу |
| Неопределенное будущее время | тууурмун / туурмун | тууурсуң / туурсуң | тууурсуз / туурсуз | туур / тууур | тууурбуз / туурбуз | тууурсуңар / туурсуңар | тууурсуздар / туурсуздар | туур / тууур |
| Условное наклонение | туусам | туусаң | туусаңыз | тууса | туусак | туусаңар | туусаңыздар | тууса / туушса |
| Желательное наклонение | туугум | туугуң | туугуңуз | туугусу | туугубуз | туугуңар | туугуңуздар | туугусу |
| Повелительное наклонение | тууюн | туу | тууңуз | туусун | тууйлу | туугула | тууңуздар | туусун |
| Наклонение намерения | туумакчымын / туумакмын | туумакчысың / туумаксың | туумакчысыз / туумаксыз | туумакчы / туумак | туумакчыбыз / туумакпыз | туумакчысыңар / туумаксыңар | туумакчысыздар / туумаксыздар | туумакчы / туумак |
| Единственное число | Множественное число | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| я | ты | Вы | он, она | мы | вы | Вы (мн.) | они | |
| Будущее определенное время | туубаймын / туубайм | туубайсың | туубайсыз | туубайт | туубайбыз | туубайсыңар | туубайсыздар | туубайт / туушпайт |
| Прошедшее определенное время | туубадым | туубадың | туубадыңыз | туубады | туубадык | туубадыңар | туубадыңыздар | туушпады / туубады |
| Прошедщее неопределенное время | туубаганмын | туубагансың | туубагансыз | туубаган | туубаганбыз | туубагансыңар | туубагансыздар | туубаган |
| Прошедшее субъективное время | туубаптырмын | туубаптырсың | туубаптырсыз | туубаптыр | туубаптырбыз | туубаптырсыңар | туубаптырсыздар | туубаптыр |
| Неопределенное будущее время | туубасмын | туубассың | туубассыз | туубас | туубаспыз | — | — | туубас |
| Условное наклонение | туубасам | туубасаң | туубасаңыз | туубаса | туубасак | туубасаңар | туубасаңыздар | туушпаса / туубаса |
| Повелительное наклонение | туубайын | тууба | туубаңыз | туубасын | туубайлы | туубагыла | туубаңыздар | туубасын |
Отглагольное существительное Правило
| Форма | |
|---|---|
| -уу | тууу |
| -ыш | тууш |
| -мак | туумак |
| -май | туумай |
| -баш | туубаш |
Причастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -ган | тууган |
| -ар | туур / тууур |
| -бас | туубас |
| -уучу | тууучу |
| -чу | туучу |
Деепричастие Правило
| Форма | |
|---|---|
| -а, -й | тууй |
| -ып | тууп |
| -ганы | тууганы |
| -ганча | тууганча |
| -гыча | туугуча |
| -майынча | туумайынча |